Bellen metonze correspondent

Na ‘Haags dagje’ wil Santokhi zaken doen: ‘Nederland zal niet op elk balletje springen’

De Surinaamse president Chan Santokhi is in Nederland voor een werkbezoek. Woensdag ontmoette hij demissionair premier Mark Rutte, donderdag volgt een zakendag, met ook een bijeenkomst met leden van het parlement. Vrijdag houdt Santokhi de Anton de Kom-lezing. We bellen met Suriname-correspondent Kees Broere.

Pepijn de Lange
‘Volgens Santokhi hebben Rutte en hij een klik, maar je kunt je afvragen of Nederland zit te wachten op een armlastig land als Suriname.’ Beeld ANP
‘Volgens Santokhi hebben Rutte en hij een klik, maar je kunt je afvragen of Nederland zit te wachten op een armlastig land als Suriname.’Beeld ANP

Volgens Rutte is de naam Bouterse tijdens zijn gesprek met Santokhi niet een keer gevallen. Kunnen we wel zeggen dat de schaduw van Bouterse een stempel op de ontmoeting drukte?

‘Zeker. Dat blijkt alleen al het feit dat Rutte het belangrijk vindt om te zeggen dat hij de naam Bouterse niet heeft horen vallen. Na Ronald Venetiaan in 2008 is Santokhi de eerste Surinaamse president die Nederland aandoet. In de tussenliggende periode – grofweg de periode waarin Desi Bouterse president was – waren de verhoudingen zo slecht dat er niemand deze kant op kwam. Wat Bouterse en zijn Nationale Democratische Partij betrof moest de toekomst van Suriname niet in Nederland gezocht worden.

‘Santokhi, die vorig jaar president geworden is, heeft vanaf het eerste moment gezegd dat hij de band met Nederland, die om zoveel redenen belangrijk is, wil aanhalen. Voor zijn gevoel heeft hij toen direct respons gehad. Van Rutte kreeg hij een felicitatietelefoontje. Dat klikte, volgens Santokhi.

‘Woensdag hebben Rutte en Santokhi elkaar fysiek ontmoet en zelfs een boks gegeven. Tegen de pers zei Rutte dat hij de ontmoeting historisch vond. In zekere zin is dat ook zo. Suriname kan weer rekenen op Nederland, en Nederland weer op Suriname.

‘De onderliggende vraag is wel: wie heeft wie eigenlijk nodig? Je kunt je afvragen of Nederland zit te wachten op een armlastig land als Suriname. Maar historisch gezien hebben we een band met dat land. Hoe negatief je ook kunt zijn over de Nederlandse rol in het koloniale verleden, die gezamenlijke geschiedenis is er.’

Hebben we enig idee waar Rutte en Santokhi over gesproken hebben?

‘Het zal bijvoorbeeld zijn gegaan over de hulp die Nederland Suriname geboden heeft in de strijd tegen het coronavirus. Nederland stuurt 750 duizend AstraZeneca-vaccins gratis en voor niets naar Suriname. Daar is verder over gepraat. Er zit ook een speciale afgezant van het RIVM in Suriname.

‘Je kunt ook kijken naar de ministers die bij de ontmoeting aanwezig waren, zoals Sander Dekker, demissionair minister voor Rechtsbescherming. Suriname wil graag steun bij de ontwikkeling en het herstel van de rechtsstaat. Daar zal Santokhi op hebben ingezet.

‘Daarnaast hoopt Santokhi dat Nederland qua geld en handel wat voor Suriname wil betekenen. Na tien jaar Bouterse heeft Suriname in de internationale financiële wereld een slechte naam. Santokhi heeft leningen en garantstellingen nodig. Hij hoopt dat Nederland daar een rol in wil spelen. Naar buiten toe doet Nederland misschien voorkomen dat het graag wil helpen, maar als puntje bij paaltje komt, kijkt Nederland rustig de kat uit de boom.’

Vicepremier Ronnie Brunswijk bleef in Suriname achter. Eind vorige eeuw werd hij in Nederland bij verstek veroordeeld wegens betrokkenheid bij cocaïnesmokkel. Wat is zijn rol in de relatie tussen de twee landen?

‘Voor Santokhi is hij van groot belang. Met zijn Vooruitstrevende Hervormings Partij behaalde hij bij de verkiezingen weliswaar de meeste stemmen, maar voor een meerderheid had hij een coalitiepartner met een behoorlijk aantal zetels nodig. Met Bouterse ging hij dat uiteraard niet doen. Dan bleef er maar een over: de Algemene Bevrijdings- en Ontwikkelingspartij van Brunswijk.

‘Hij is een precaire partner voor Santokhi. Brunswijk kan veel druk op hem uitoefenen. Inhoudelijk zijn de twee partijen het niet over alles eens. Het is een balanceeract.

‘Nederland heeft gezegd dat het zich niet rechtstreeks wil inlaten met Brunswijk. Diplomatiek zijn er met hem geen contacten. Maar Nederland laat de herstellende relatie niet verpesten omdat hij in de regering zit. Ze proberen het zoveel mogelijk weg te moffelen.’

Hoe wordt in Suriname naar dit werkbezoek gekeken?

‘In de media is er veel aandacht voor. Sowieso hebben Surinaamse media een opvallende, maar verklaarbare belangstelling voor wat er in Nederland gebeurt. De gemeenschap in Nederland met Surinaamse wortels schat men op zo’n 300 tot 400 duizend. Als je weet dat in Suriname naar schatting 600 duizend mensen wonen, begrijp je meteen het bijzondere van de relatie. Nederland en Suriname hebben een verbondenheid die je niet kunt ontkennen.

‘Op het werkbezoek klinkt ook gezonde kritiek. Terugblikkend op het afgelopen jaar vragen sommige mensen zich af hoeveel Santokhi daadwerkelijk heeft bereikt. Hoeveel waren zijn beloftes rechtsstatelijk en economisch waard? Heeft hij de democratie en de rechtsstaat al merkbaar versterkt? Veel mensen vinden van niet.

‘De Surinaamse media begrijpen ook wel dat Nederland niet op elk balletje zal springen dat Santokhi toewerpt. Er is een verschil tussen woorden en daden. Bovendien, zeggen sommigen, is Santokhi misschien te veel bezig om zich te positioneren voor zijn herverkiezingen. Hij moet in Nederland wel opkomen voor het hele land, klinkt het dan. Niet alleen voor zijn eigen partij en de hindostanen, maar ook voor andere gemeenschappen.’

Wat staat er de komende dagen nog op Santokhi’s programma?

‘Woensdag was een politieke dag, als ik de ellebooggroet met koning Willem-Alexander even onder ‘politiek’ mag rekenen. Het was een Haags dagje. Santokhi heeft met Nederlandse bewindslieden gesproken over investeringsmogelijkheden.

‘In de Ridderzaal ontmoet Santokhi donderdag leden van de Eerste en Tweede Kamer. Maar hij heeft ook zakenlieden meegenomen. Tijdens een soort zakenontmoeting zal hij donderdag met Nederlandse en Surinaamse zakenlieden kijken wat er mogelijk is. Eerder maakte Santokhi duidelijk dat de boeren – zowel de akkerbouwers als de veetelers – welkom zijn. Hoe concreet kan hij dat maken? Gaan beide landen de visumplicht opheffen? Wil Nederland wel zo ver gaan?

‘Vrijdag geeft Santokhi de door dagblad Trouw en het Verzetsmuseum georganiseerde Anton de Kom-lezing in Amsterdam. De Kom was en is een heel belangrijk denker over de betekenis van de koloniale tijd, over slavernij en emancipatie. Omdat hij een creoolse achtergrond heeft vinden sommigen dat Santokhi, die een hindostaanse achtergrond heeft, goede sier maakt met hem. Daar ligt nog wel een zekere spanning op.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden