Na felle campagne moet Leefbaar in een versnipperd Rotterdam 'door een hoepel springen'

Ervaringsdeskundigen Peter van Heemst (PvdA) en Marianne van den Anker (Leefbaar) over formeren in versnipperd Rotterdam

Rik Kuiper bericht vanuit Rotterdam over de gemeenteraadsverkiezingen. Aflevering 13: scherven lijmen.

Beeld ANP

Versnippering! Eindeloze onderhandelingen! Moeizame formatie! Als we de diverse politieke commentatoren mochten geloven, zou het met deze verkiezingsuitslag knap lastig worden om een nieuw college te vormen in Rotterdam.

Ga maar na. Er komen maar liefst dertien partijen in de nieuwe gemeenteraad, waarvan de grootste – Leefbaar Rotterdam – eigenlijk vooral de minst kleine is. Slechts 11 zetels sleepte de partij van Joost Eerdmans binnen, 3 minder dan bij de vorige verkiezingen en niet eens de helft van de 23 die nodig zijn voor een meerderheid in de gemeenteraad.

En dan was er nog die felle, soms giftige verkiezingscampagne, waarbij de tegenstellingen tussen de ‘racisten’ en de ‘islamknuffelaars’ enorm werden uitvergroot. Burgemeester Ahmed Aboutaleb voelde zich genoodzaakt om op de verkiezingsavond te spreken over scherven die de partijen moesten zien te lijmen. Gelukkig had hij zelf eventueel een potje lijm in de aanbieding.

Hoe ernstig is het?

Is het werkelijk zo ernstig? Daar willen twee kenners van de Rotterdamse politiek wel iets over zeggen. En wat opvalt: somber zijn ze niet.

‘In juni zit er gewoon een stadsbestuur’, zegt Peter van Heemst, die hier acht jaar namens de PvdA in de gemeenteraad zat. Momenteel schrijft hij politieke columns voor de Rotterdamse website Vers Beton. Met de lokale PvdA, zo zegt hij, bemoeit hij zich niet meer.

‘Rotterdam gaat iedereen verbazen’, zegt Marianne van den Anker, die van 2004 tot 2006 wethouder was namens Leefbaar Rotterdam en daarna nog twee jaar in de raad zat. Momenteel is ze dagvoorzitter, radiopresentator, columnist en bestuurder van onder meer een scholenkoepel.

Maar wat voor college zullen we dan krijgen?

Van den Anker pleit er in ieder geval voor de boel niet helemaal dicht te timmeren. Kies drie problemen die je samen wilt oplossen, zegt ze. Maak daar afspraken over. En laat besluiten over andere onderwerpen aan de gemeenteraad, die met wisselende meerderheden beslist.

Zelf verwacht ze dat Leefbaar en de VVD sowieso in het nieuwe college zullen plaatsnemen. Dan komt GroenLinks erbij, want die partij heeft een flinke zetelwinst geboekt. Daarmee zit je dus op 21 zetels. 

Nou, dan kan D66 ook wel aanschuiven. Die partij stelde tijdens de campagne dat een nieuwe samenwerking met Leefbaar niet waarschijnlijk was, nu Eerdmans gezellig tegen Thierry Baudet aanschurkte. Maar op de uitslagenavond hoorde Van den Anker dat een van de D66-wethouders alweer toenadering zocht.

Natuurlijk, op het relationele vlak moet er nog wel wat gebeuren, iets waarvoor Van den Anker een scala aan metaforen paraat heeft. ‘Leefbaar moet door een hoepel springen’, zegt ze. ‘Joost moet met die ene toverzin komen waardoor het voor iedereen weer acceptabel is om met Leefbaar in zee te gaan.’ Hij moet afstand nemen van Baudet, bedoelt ze. ‘Dat dansje moet wel worden gedanst.’

Alternatieve puzzel

Van Heemst legt de formatiepuzzel anders. Hij verwacht namelijk niet dat een van de linkse partijen met Leefbaar in zee zal gaan. Logischer vindt hij een doorstart van het huidige college van Leefbaar Rotterdam, D66 en het CDA, aangevuld met de VVD. Die partijen hebben samen 23 zetels. 

De rol van D66 is daarbij cruciaal, stelt hij. Net als vier jaar geleden. Met zichtbaar genoegen vertelt hij hoe fractievoorzitter Salima Belhaj destijds Joost Eerdmans ‘heeft uitgeknepen als een citroen’. 

Zo voorkwam zij dat zowel VVD als CDA in het college zouden plaatsnemen, zegt Van Heemst. Ze eiste dat Leefbaar niet meer wethouders zou krijgen dan de andere twee partijen samen. En ze dwong Eerdmans afstand te nemen van allerlei uitspraken van Wilders. Ook dat deed hij braaf. Het was: Salima vroeg, Joost draaide.’

Zo’n situatie zou ook nu weer kunnen ontstaan, denkt hij, want Leefbaar is niet onschendbaar tijdens de coalitieonderhandelingen. Reken maar mee. D66, VVD en CDA hebben samen 12 zetels. Leg daar de 12 zetels van Groenlinks, PvdA en SP naast en je hebt een meerderheid.

Geef die partijen nu eens allemaal één wethouder, zegt Van Heemst. ‘Dat geeft rust, want niemand is groter dan de ander. Bovendien kan elke partij een wethouder krijgen op een onderwerp dat bij de partij past. Ik vind dat helemaal geen gek idee.’

En de stabiliteit van zo’n zespartijencollege? Daar maakt Van Heemst zich helemaal niet druk om. Of nee, hij draait het om. In de Rotterdamse politiek is altijd gedonder, zegt hij, of er nu twee, drie, zes of acht partijen in het college zitten. 

Hij geeft een indrukwekkende opsomming van partijen die sinds 2002 uit het college stapten, wethouders die niet functioneerden en fracties die hun eigen wethouder een dolk in de rug staken. 

Dat is de rauwheid van Rotterdam, de directheid en de passie waarmee hier politiek wordt bedreven. Elke week denk je: gekker dan dit kan het niet. Maar dan wordt het nog gekker. En het leuke is: er komt altijd een oplossing. Ook nu dus.

Rotterdam- Stemmen uit de stad Rotterdam worden opnieuw geteld in Ahoy door voornamelijk Studenten. foto raymond rutting / de volkskrant Beeld raymond rutting
Rotterdam- Stemmen uit de stad Rotterdam worden opnieuw geteld in Ahoy door voornamelijk Studenten. foto raymond rutting / de volkskrant Beeld raymond rutting
Rotterdam- Stemmen uit de stad Rotterdam worden opnieuw geteld in Ahoy door voornamelijk Studenten. foto raymond rutting / de volkskrant Beeld raymond rutting
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.