'Na elk bloedbad zien we dat er waarschuwingssignalen zijn gemist'

Het standaardwerk van de Amerikaanse psycholoog, Why Kids Kill, werd bij de schutter thuis gevonden. 'Daders bestuderen vaak hun voorgangers.'

Peter Langman doet al jaren onderzoek naar jonge schutters.Beeld ap

Peter Langman (56), psycholoog uit Pennsylvania, heeft nog nooit zoveel telefoontjes op één dag gehad. Zodra zaterdagmorgen bekend werd dat zijn standaardwerk over moordende scholieren, Why Kids Kill. Inside the Mind of School Shooters (2009, in het Nederlands vertaald als Waarom jongeren moorden), thuis bij de 18-jarige schutter van München was aangetroffen, hingen tientallen journalisten van over de hele wereld aan de lijn.

Langman doet al jaren onderzoek naar jonge schutters, in de Verenigde Staten bekend als 'school shooters'. Op zijn website houdt hij een database bij met ruim 130 gevallen, en reikt hij tips aan voor preventie, gericht op scholen en ouders. Wat opvalt: de laatste 25 jaar stijgt het aantal 'school shootings' in de Verenigde Staten, en de daders zijn maar in een kwart van de gevallen blank en man, tegen 70 procent vóór 2000.

Verbaasd dat zijn boek in München is aangetroffen is Langman niet - het is eerder gebeurd bij een andere schietpartij. 'Daders bestuderen vaak hun voorgangers, op zoek naar rolmodellen. Misschien gold dat voor deze jongen ook.'

Hoe verklaart u zijn daad?

'In mijn boek leg ik uit dat er drie soorten schutters zijn: psychopaten, psychoten en getraumatiseerden.'

In welke categorie is hij in te delen, denkt u?

'Dat is nog te vroeg om te zeggen. Er wordt gezegd dat hij is behandeld voor mentale klachten, dus mogelijk was hij depressief of had hij suïcidale gedachten, maar dat weten we nog niet zeker.

'Mensen proberen zo'n moordpartij terug te brengen tot één factor, maar dat is te gemakkelijk. Deze jongen speelde veel videogames en was eenzaam. Maar dat geldt voor miljoenen mensen over de hele wereld. In mijn boek leg ik uit dat moordenaars vaak boos zijn op de wereld. Anderen nemen wraak op specifieke mensen, bijvoorbeeld omdat ze jaloers zijn op hun succes. Ze zitten vol woede. Weer anderen zijn uit op roem. Eric Harris, één van de schutters van Columbine (1999, 13 doden), zei: ik wil een blijvende indruk achterlaten.'

De buurt van de dader

In de Nymphenburger Höfe heb je de sociale kant en de dure kant. Aan de sociale kant woonde Ali David Somboly, de 18-jarige jongen die vrijdag negen mensen doodschoot in het Olympia winkelcentrum. Sterre Lindhout bezocht de buurt van de dader.

Wat valt u op aan dit bloedbad?

'De manier waarop hij de sociale media heeft gebruikt. Dat is uitzonderlijk. Het ziet ernaar uit dat hij via Facebook mensen naar het winkelcentrum heeft willen lokken, om hen daar te kunnen vermoorden. Ik ken maar één geval waarbij iets vergelijkbaars is gebeurd. In 2014 nodigde Jaylen Fryberg zijn vrienden per sms uit voor de lunch. In de cafetaria schoot hij ze vervolgens allemaal dood. Het verschil is: Fryberg kende de slachtoffers, deze jongen vermoedelijk niet.'

Wat zegt dat u?

'Dat deze dader niet zozeer wraak wilde nemen vanwege gevoeld onrecht. Hier lijkt het eerder een daad van woede tegen de wereld als geheel.'

Deze schietpartij komt precies vijf jaar na de dubbele aanslag van Breivik in Noorwegen. Toeval?

'Nee, dat denk ik niet. Eric Harris, ik noemde hem al, was gefascineerd door Hitler en de nazi's. De dag van de Columbine-moord was de verjaardag van Hitler, 20 april. Die dag was heel bewust gekozen. Het zou goed kunnen dat Breivik voor de schutter in München een rolmodel was.'

Hij had een dubbele nationaliteit, de Duitse en Iraanse. Denk u dat dat een rol heeft gespeeld?

'Dat zou kunnen. Massamoorden worden vaak gepleegd door mensen die worstelen met hun identiteit. Hun identiteit is kwetsbaar. Mogelijk voelde hij zich door zijn Iraanse achtergrond niet geaccepteerd in Duitsland. Tegelijk moet je met dit soort verklaringen oppassen, want verreweg de meeste mensen met een migratieachtergrond begaan dit soort aanvallen niet.'

De vraag blijft of dit soort schietpartijen te voorkomen is.

'Na vrijwel elk bloedbad zie je dat er waarschuwingssignalen zijn gemist. Daders zetten een aankondiging op online-fora, of spreken hardop uit dat ze geweld willen gebruiken. Sommigen zeggen dat ze van plan zijn een wapen mee te nemen naar school. Dat soort dreigementen wordt ten onrechte niet altijd serieus genomen. Scholen zouden mensen moeten opleiden om specifiek op dit soort signalen te letten. Aanvallen waarbij de dader van tevoren niets laat blijken, zijn heel zeldzaam. Daar kunnen we van leren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden