NieuwsPilootvrij vliegen

Na eeuw landen zonder handen is piloot nu ook (bijna) overbodig bij het opstijgen

Op de automaat landen konden vliegtuigen al, nu is er ook geen piloot meer nodig om een toestel van de grond te krijgen. Airbus heeft met succes een proef gedaan, waarbij voor het eerst een commercieel passagiersvliegtuig – een A350 1000 – louter op visuele waarneming opsteeg.

Airbus A350 1000Beeld REUTERS

Er is een verschil tussen de nieuwe technologie die Airbus nu beproeft en de al een eeuw oude techniek voor een landing op de autopiloot. Bij een landing ‘praat’ een vliegtuig met het Instrument Landing Systeem (ILS), waarmee vliegvelden zijn uitgerust. Het is een stelsel van radiobakens waaraan het vliegtuig zijn positie kan aflezen ten opzichte van de landingsbaan.

Voor het geautomatiseerde opstijgen is de Airbus A350 uitgerust met een ‘oog’ voor beeldherkenning. Dat stelt het toestel in staat om de middellijn op een landingsbaan te herkennen en die te volgen, een beetje zoals de camera die een auto helpt om op zijn eigen weghelft te blijven rijden. Gegevens over de landingsbaan en computers doen de rest. ‘De neus van het vliegtuig ging automatisch omhoog om de verwachte hoek voor het opstijgen te bereiken. Een paar seconden later waren we van de grond’, aldus testpiloot Yann Beaufils.

Hoewel de proef in principe alleen zijn aanwezigheid in de cockpit vereiste om het vliegtuig in de startstand te zetten, werd Beaufils op zijn historische vlucht begeleid door nog een piloot, twee ingenieurs en een testvluchttechnicus. De eerste succesvolle start werd gevolgd door nog zeven vluchten vorige maand. Airbus gaf pas vrijdag details en beelden van de proef vrij.

Piloot en aap

Het is absoluut niet de bedoeling om de piloten brodeloos te maken, bezweert de Europese vliegtuigbouwer. Toch brengt de ontwikkeling de toekomst naderbij die wordt beschreven in een grap die onder ingenieurs gaat. Die luidt dat Boeing een vliegtuig heeft ontworpen dat kan worden bestuurd door een piloot en een aap. Waarom er een aap in de cockpit moet zitten? ‘Om de piloot te bijten als die ergens met zijn tengels aan zit.’

Het is schertsend bedoeld, maar de grap heeft een serieuze achtergrond. De meeste vliegtuigongelukken zijn te wijten aan menselijke vergissingen. Daarvan worden weer de meeste gemaakt door de bemanning (55 procent), maar ook door de verkeersleiding (5 procent) en onderhoudsmonteurs die een cruciale schroef vergeten aan te draaien (3 procent). In 17 procent van de crashes is er iets mis met het vliegtuig, in 13 procent gooit het weer roet in het eten.

In een peiling in 2017 onder achtduizend consumenten bleek 17 procent van de ondervraagden in een vliegtuig te durven te stappen dat bestuurd wordt door een robot. Vliegtuigbouwers zien in de nabije toekomst eerder vliegtuigen opstijgen met nog maar één mens met zijn handen aan de stuurknuppel. En waarschijnlijker in vrachtvliegtuigen dan op vlucht HV6623 naar Alicante.

De lege cockpit: wie durft?
Over acht jaar worden vliegtuigpassagiers niet meer welkom geheten door een gezagvoerder, maar door een computerstem, denken analisten van de Zwitserse bank UBS. Computers hebben dan de besturing van een Boeing 747 of Airbus 380 volledig overgenomen. Niet alleen op de lange rechte stukken over de oceaan (in jargon: de kruisvlucht) die nu al op de automatische piloot gaan. Ook bij het opstijgen en landen komt er dan geen mens meer aan te pas.

Als leek een vliegtuig laten opstijgen? Niet zo ingewikkeld...zeggen piloten.
Twee jaar geleden stal een luchthavenmedewerker in Seattle een vliegtuig en vloog ermee weg. Hoe moeilijk is het om zonder pilotenopleiding op te stijgen en – anders dan de man in Seattle – weer veilig te landen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden