Nieuws

Na een rampzalig 2020 ziet 2021 er voor Air France-KLM niet veel rooskleuriger uit

Als er iets vliegt bij Air France-KLM dan zijn het geen vliegtuigen, passagiers of vrachtladingen. Geld vliegt er wel uit, met bakken tegelijk, bleek donderdag uit de jaarcijfers. De Frans-Nederlandse luchtvaartmaatschappij boekte vorig jaar een verlies van 7,1 miljard euro. Van de omzet van 2019, van bijna 27,2 miljard, bleef 11 miljard over.

null Beeld Sjoerd van der Wal / Getty
Beeld Sjoerd van der Wal / Getty

De luchtvaart zucht mondiaal onder ‘de ergste crisis ooit’, in de woorden van topman Ben Smith, maar zijn bedrijf wordt net iets harder getroffen dan sommige concurrenten. Air France en KLM onderhouden een wereldwijd netwerk om vliegtuigen te vullen die vanaf hun hubs in Parijs en Amsterdam weer verder naar andere continenten vliegen.

In het geval van Schiphol: ruim 36 procent van de reizigers die er arriveren, stapt daar over op een vliegtuig naar een andere bestemming. KLM, Transavia en hun partners zijn in betere tijden goed voor 63 procent van de vluchten op Schiphol.

Maar die betere tijden zijn al een klein jaar ver te zoeken, nadat een virus dat alleen China en een deel van Azië leek te verlammen, in maart ook de rest van de wereld in zijn greep kreeg.

Ieder voor zich

De luchtvaart, bij uitstek het domein van globetrotters, kreeg te maken met lokale reisverboden, lokale quarantaineverplichtingen en lokale coronatesten. Elke week roept de internationale koepel IATA om internationale afspraken, maar die smeekbede is aan dovemansoren gericht. Ieder land vecht zijn eigen corona-oorlog. In landen met een grote thuismarkt, zoals de VS en China, gaat het herstel vlotter.

Dat kost KLM meer klanten dan nodig is, klaagt KLM-topman Pieter Elbers. Passagiers en bemanningsleden die naar Nederland vliegen, moeten een dubbele coronatest kunnen overleggen. Dat geldt ook voor transferpassagiers, die Schiphol niet eens afkomen. Die groep klanten kiest een andere route, stelt Elbers. De passagiers die wel naar Nederland willen, maar geen zin hebben in de dubbeltest, vliegen naar Duitsland en nemen voor de laatste kilometers de trein.

De gevolgen zijn overduidelijk, aldus Elbers: in januari vervoerde zijn bedrijf 90 procent minder passagiers dan een jaar terug.

Steun nodig

Intussen heeft het moederbedrijf nog grotere kopzorgen. Omdat het geld er met miljoenen tegelijk per dag uitvliegt, heeft Air France-KLM nieuw geld nodig. Bij beleggers hoeft het bedrijf zijn hand niet op te houden, met de rampzalige resultaten die het donderdag liet zien. Hulp moet er komen uit het Torentje en het Élysée, en liefst dit jaar nog.

De directie van Air France-KLM hamerde er net als in vorige maanden op dat die steun er anders moet uitzien dan de leningen en kredietgaranties die Frankrijk (7 miljard euro) en Nederland (3,4 miljard) vorig jaar verstrekten.

Dat moet allemaal worden terugbetaald en met rente, en staat dus als schuld op de balans – nog iets dat beleggers niet graag zien. Dus wil Air France-KLM die leningen graag omgetoverd zien in aandelen of iets wat daarop lijkt. De onderhandelingen worden ‘in de komende weken’ afgerond, zegt topman Smith.

Aanvullende voorwaarden

Een nieuwe reddingsboei brengt weer nieuwe problemen met zich mee. Als Frankrijk en Nederland besluiten om Air France-KLM te hulp te schieten met nieuw kapitaal, zal de Europese Commissie zeker aanvullende voorwaarden stellen. Brussel verbond vorig jaar aanvullende eisen aan een reddingspakket dat de Duitse regering had opgesteld voor Lufthansa, inclusief de aankoop van 20 procent aandelen in het bedrijf.

Voor die ‘kosteloze’ steun moest de Duitse concurrent op de luchthavens van Frankfurt en München 24 ‘slots’ (landingsrechten) opgeven, het recht om op specifieke dagen en tijden te landen en op te stijgen. Dat lijkt niet veel, maar het gaat op jaarbasis om duizenden vluchten. Die slots moeten naar concurrenten, die nu nauwelijks voet aan de grond krijgen omdat vrijwel alle slots op Europese luchthavens – Schiphol inbegrepen – al verdeeld zijn.

Niet alleen de top van KLM ziet zo’n inkrimping van het netwerk met angst en beven tegemoet, maar ook de vakbonden. Toen er vorig jaar moest worden bezuinigd bij het bedrijf, was de eensgezindheid ver te zoeken. Maar vorige week stuurden zes bonden gezamenlijk een brief naar Margrethe Vestager, de Europese commissaris voor Mededinging. Ze doen een klemmend beroep op haar om af te zien van de eis dat KLM slots opgeeft op Schiphol, in ruil voor aanvullende steun.

Zo’n eis maakt het herstel van KLM ‘alleen maar moeilijker, en misschien wel onmogelijk’, aldus de vertegenwoordigers van piloten, cabinepersoneel, luchtvaarttechnici en grondpersoneel.

Of Vestager voor dat argument gevoelig is, mag worden betwijfeld. Tegen de Europese Commissie lopen procedures van Ryanair, dat de staatssteun die EU-landen aan hun nationale luchtvaartmaatschappijen hebben verstrekt ‘oneerlijke concurrentie’ noemt. De Ierse prijsvechter verloor woensdag de eerste twee van zestien rechtszaken, maar dat wil nog niet zeggen dat de rechter over alle reddingsplannen zo mild oordeelt. Dat zal Vestager ook beseffen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden