Na een lang en gelukkig leven

Of begraven milieuvriendelijker is dan cremeren, of omgekeerd, daarover bestaat geen eenduidigheid. Maar dat bijna alle aspecten van de uitvaart groener kunnen staat wel vast. Door

Groen


Milieubewust leven is soms een hele opdracht, maar duurzaam sterven is ook nog niet zo makkelijk. De meningen over wat een 'duurzame uitvaart' precies is, lopen nogal uiteen. Volgens diverse onderzoeken is het verschil tussen begraven en cremeren verwaarloosbaar. Drie jaar geleden was er opwinding over een onderzoek van TNO, omdat daaruit gebleken zou zijn dat 'resomeren' per saldo wel milieuvriendelijker was.


De methode leek geïnspireerd op maffiafilms waarin lijken onzichtbaar worden weggewerkt. Ook bij resomeren wordt het lichaam opgelost in een chemisch bad van kaliloog en water, waardoor de ontbinding veel sneller gaat dan bij begraven.


Maar niet iedereen was het ermee eens dat dat zo milieuvriendelijk is. Zo was het de vraag of de vloeistof die overblijft, wel duurzaam kan worden geborgen. Dat het onderzoek in opdracht was gedaan van begrafenisonderneming Yarden, die resomeren als duurzaam alternatief in de markt wilde zetten, deed ook enkele wenkbrauwen fronsen. Het ziet er ook niet naar uit dat resomeren op korte termijn legaal wordt in Nederland.


Hoe ga je wel groen onder de zoden? Een groepje begrafenisondernemers verenigd in de stichting GreenLeave deed afgelopen week een nieuwe poging de duurzame uitvaart op de kaart te zetten. Daar zijn geen maffiamethoden voor nodig, is hun strekking. Bijna alle aspecten van de uitvaart kunnen een stukje groener.


Zo kan - indirect - ook rond de uitvaart het gebruik van bestrijdingsmiddelen worden beperkt. Dat begint met een biologisch hapje in plaats van kleffe hotelcake tijdens het afscheid nemen en eindigt bij onbespoten bloemen met een duurzaamheidskeurmerk. Of bij een kistbekleding van hennep in plaats van katoen, waarvoor veel pesticiden en water worden gebruikt.


Vooral autokilometers tijdens de uitvaart zijn een belangrijke aanslag op het milieu, zegt Esther Molenwijk van GreenLeave. De grootste milieu-impact van een afscheid zit in het transport van de bezoekers die van opbaarlocatie naar ceremonie naar receptie rijden. Organiseer dus alles op één plek of deel fietsen uit, adviseert ze.


En waarom in plaats van rouwauto's niet samen met de overledene in een bus? Uitvaartvervoerder Mark van der Poel verhuurt al een uitvaartbus onder de slogan 'tot het einde bij elkaar'. Die is ingericht met zachte sofa's en heeft de doodskist pontificaal in het midden. Waarom zou dat luguber zijn? 'Mensen zeggen vaak dat ze het juist fijn vinden dat ze de kist zo samen weg kunnen brengen.'


Ook het vervoer van de grafsteen tikt aan in het aantal milieukilometers. Die stenen komen nu vaak van ver, meestal uit China of India. Terwijl de overledene ook kan kiezen voor lokaal en hergebruik. Er zijn voldoende oude bruikbare stenen over van geruimde graven die nu verdwijnen in het asfalt. Slijp een laagje van zo'n oude steen en er kan weer een nieuwe naam op. Of keer hem om. Een houten monument of een zwerfkei zijn ook prima lokale alternatieven.


Het hout voor de kisten komt meestal ook van elders in Europa, terwijl er lokale alternatieven zijn. Zo haalt uitvaartkistenbouwer Jos Mulder het hout voor één kist uit een bos in Biddinghuizen. Of neem een grafmand van wilgentenen uit Culemborg. Mandenmaker Jan de Vos vlecht er één in twintig uur. De dode ligt boven op een vacht van De Vos' eigen schapen. Maar liever nog vult hij de bodem met hooi: 'Je weet niet wat je ruikt als zo'n mand in je kamer staat. Het vrije boerenleven.' Soms bestellen klanten de mand al vóór hun overlijden, en helpen ze mee met vlechten. Dat is pas echt bewust bezig zijn met de dood.


De vraag blijft natuurlijk hoeveel het oplevert als iemand pas bij de eindstreep duurzame opties kiest. Als daar een leven van ongegeneerd consumeren, de wereld over vliegen en plastic zakjes gebruiken aan vooraf is gegaan, dan kan een duurzame uitvaart daar niet tegenop.


Maar daar gaat het ook niet om, vindt Molenwijk van GreenLeave. Het is vooral ook de uitvaartbranche zelf die moet worden wakker geschud. 'Die branche is redelijk traditioneel. Ze biedt producten aan die ze al kent en heeft nog weinig kennis van duurzame alternatieven.'


Bovendien kan het volgens haar geen kwaad als nabestaanden bij de hele trits keuzes die ze toch al moeten maken, daarbij ook horen krijgen wat de duurzaamste optie is. Het staat de nabestaanden vervolgens vrij om die mogelijkheid te kiezen of niet. En waarom ook niet. Het is nooit te laat om groen te zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden