Column

'Na een aanslag zijn clichés verplicht'

Gewoon de trein nemen zoals de bedoeling was.

Brandenburger Tor dinsdag.

Blijf kalm en modder door. Ik werd om 3 uur wakker en las in het donker op de iPad bloedrode kranten en de sociale media. Overal diepzinnig vormgegeven Eiffeltorens in allerlei varianten. Aanslagen komen tegenwoordig met een hele lijn aan logo's en merchandise, twitterde een advocaat.

En modder door: zou dus gewoon de trein naar Berlijn nemen zoals de bedoeling was, om in een zuidelijker stadje met de naam Bad Belzig de excentrieke Amerikaanse schrijfster Nell Zink te interviewen voor de boekenbijlage. Ze was maar één dag thuis te treffen, zul je altijd zien, tussen een reis naar Griekenland en de Miami Book Fair. Alles aan Zink is op een uitstekende manier raar. Haar boeken, die ze liefst in een paar weken op papier zet en die toch klinken zoals je niet eerder hoorde. Dat ze vorig jaar op haar 50ste daverend debuteerde in Amerika en Europa, na bij toeval te zijn ontdekt door een beroemde schrijver, Jonathan Franzen, terwijl ze al jaren tevreden romans voor één bevriende lezer schrijft. Dat ze haar chaotische carrière na een rotjeugd begon als metselaar, vier jaar lang. Daar leerde ze alles wat je welbeschouwd nodig hebt om te kunnen leven, zegt ze: discipline.

Ik mailde een vriendin in Parijs die nooit wankelt. Ze wankelde nu.

Over wat mensen elkaar aandoen schrijft Nell Zink met een pokerface hilarische romans, die niet aanklagen of betreuren of analyseren, maar alledaagse consequenties van grote woorden laten zien. Bij haar geen moraal, gen zelfmedelijden, waxinelichtjes of smaakvol vormgegeven logo's en motto's. Wel overal gemodder. Iedereen is alleen en probeert maar wat.

Het terreurdesign en de motto's na de aanslagen zijn zo onuitstaanbaar, omdat ze zo aantrekkelijk zijn en de bijbehorende drang de chaos te ordenen herkenbaar is. Maar er klopt niets van. Je suis Nell: soms moet wat lelijkheid en chaos is zo blijven.

Vlak voordat het schieten in Parijs begon, is een collega aan ziekte doodgegaan. Het verdriet van zijn vrouw en kinderen wordt al dagen overstemd door alles uit Parijs, ook dat is een verschrikkelijk onrecht.

In de sneltrein naar Berlijn toch nog reikhalzend uitgekeken naar de minuut stilte - zie logo's en spreuken. Maar een ober uit de restauratie vroeg net of ik wortelsoep wilde. Een zakenvrouw vergaderde per telefoon. En de man naast me die zich boos achter een koffer had verschanst, nadat hij me had laten weten dat ik op zijn gereserveerde plek zat en daar op passief-agressieve wijze geen probleem van wilde maken, nam die luidruchtigheid luidkeels onder vuur. Toen was de minuut voorbij. Elders leek de NOS te controleren of de moslims wel stil waren geweest.

In Berlijn is het al om half 5 donker. Bij de Reichstag stonden dertig trucks klaar voor filmopnamen later in de nacht, hopelijk voor de CIA-televisieserie Homeland, die dit seizoen deels in Berlijn speelt, vol actuele verwijzingen naar Syrië die alweer achterhaald zijn. De bewakers van de trucks zwegen geheimzinnig.

Bij de Brandenburger Tor lag 20 meter aan bloemen en waxinelichtjes. Betrapte mezelf erop dat ik hiervoor niet het woord 'tapijt' wilde gebruiken, want dat deed iedereen al. (Na een aanslag zijn clichés verplicht en waarheid komt toch altijd te laat, zal Nell Zink de volgende dag zeggen, als ze me van de trein haalt: 'When nobody gives a fuck.'

Instant-beroemd logo van Jean Jullien.

Bij het bloementapijt was een Starbucks, gevuld met een schoolklas Italiaanse meisjes. Hier de neiging onderdrukt om lichamen te tellen en dan bedenken hoe snel ze zijn neer te maaien en vanuit welke hoek het beste. Snel weer naar buiten.

Lopen in het donker. Bij het station was rumoer. Twee groepen demonstreerden: een handvol Pegida-aanhangers en vier keer zoveel antifascisten. Ze overstemden elkaar met luidsprekers. Daartussen dranghekken en zoveel politiemensen als Pegida-aanhangers, met opvallend veel honden van het engste soort.

Een aardige blonde politievrouw zei dat dit iedere maandagavond zo gaat, onvermijdelijk als de seizoenen. Zij transformeerde in die tijd onder haar poppengezichtje in een kleerkast, ze draagt nu twee kogelvrije vesten over elkaar, maar zolang er over haar hoofd heen veilig kan worden geschreeuwd, hebben we hier toch beschaving.

Reageren? m.oostveen@volkskrant.nl

Schrijfster Nell Zink: 'Na een aanslag zijn clichés verplicht.'
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden