bericht uitXinjiang

Na drie dagen in Xinjiang besefte ik weer eens: avonturen zijn niet alleen spannend

De drie politieagenten die rechtsomkeert maken als ze correspondent Leen Vervaeke zien. Beeld Leen Vervaeke
De drie politieagenten die rechtsomkeert maken als ze correspondent Leen Vervaeke zien.Beeld Leen Vervaeke

Toen ik jonger was, leek het me fantastisch om een avontuurlijk leven te leiden, vol opwinding en uitdagingen. Het liefst was ik ontdekkingsreiziger geworden, maar bij gebrek aan onontgonnen gebied op de wereldkaart werd het journalist. Nu ik wat langer in de journalistiek zit, besef ik steeds meer: avonturen kunnen ook nare kanten hebben. Je kunt maar beter hopen dat die je zo veel mogelijk bespaard blijven.

Op mijn recente reportagereis naar Xinjiang in China werd dat gevoel bevestigd. Ik was er voor twee verhalen over bloedserieuze onderwerpen – de vernieling van moskeeën en dwangarbeid – maar zag het ook als een spannende uitdaging. Net als veel journalisten ben ik in eerste instantie uit op waarheidsvinding, maar toegegeven, ik houd ook van een kick. Wat ik aanvankelijk als een zware hindernissentocht zag, zou ik een week later hartgrondig vervloeken.

Het is bekend dat journalisten in Xinjiang door de autoriteiten gevolgd worden, en ook al was ik erop ingesteld, in de praktijk blijkt het toch wennen. Het begint met een witte SUV die heel dicht achter me aan rijdt. Volgers in Xinjiang willen opgemerkt worden, in de hoop dat het journalisten en bronnen afschrikt. Tegelijk houden ze altijd een mogelijkheid tot ontkenning open. Ze doen zich voor als toevallige passanten en willen niet gefotografeerd worden.

Ik besluit na die eerste volger een korte stop te maken om overzicht te krijgen. Ik parkeer mijn huurauto, stap binnen bij een bakker en observeer wat er gebeurt: de SUV houdt halt, maar verder zie ik niets. Als ik drie minuten later weer naar buiten kom, bots ik op drie agenten met SWAT-vesten, die meteen rechtsomkeert maken en duidelijk voor mij zijn gekomen. Ik sta versteld: speciale eenheden? Voor mij? Wat denken ze dat ik bij die bakker wilde doen?

Ik probeer het van me af te zetten, door te gaan met mijn werk en de volgers te negeren. Maar het is moeilijk mensen te negeren die je geen minuut alleen laten en ingrijpen als je iets fotografeert. Het wordt nog moeilijker als die mensen je ook ’s nachts niet met rust laten. In de hotellobby zitten volgers, de receptionist belt mijn bewegingen door en klopt ’s nachts met een smoes op de deur om te controleren of ik nog op de kamer ben. Avontuur kent geen werktijden.

Een witte SUV die correspondent Leen Vervaeke urenlang volgde. Beeld Leen Vervaeke
Een witte SUV die correspondent Leen Vervaeke urenlang volgde.Beeld Leen Vervaeke

Zelfs binnen de strenge beperkingen zijn er voor een journalist kleine overwinningen te behalen. De foto’s die ik weet te nemen, de lege plekken die ik als voormalige moskee identificeer, de zeldzame momenten dat ik de volgers even weet af te schudden, de korte gesprekjes die ik op zo’n moment voer. Het zijn die momenten waarvan mijn hart sneller gaat kloppen en die me een kick bezorgen.

Maar op dag drie toont het avontuur zijn nare keerzijde. Ik koop een pakje rozijnen van een straatverkoper, wissel vier woorden (10 yuan, alsjeblieft, dankjewel) en loop verder, maar zie hoe mijn volger bij de straatverkoper blijft staan, zijn telefoon pakt en iets doorbelt. Als ik vijf minuten later ga kijken, is de straatverkoper verdwenen. Is hij weggejaagd? Meegenomen voor verhoor? Ik zal het nooit weten, maar alles is mogelijk.

Eens te meer doet het me beseffen: avonturen zijn niet alleen spannend, ze kunnen ook een bittere nasmaak nalaten, en krassen in de ziel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden