ReportageDrive-in stembureau in Vught

Na de teststraat, de stemstraat: ‘Vanuit je auto stemmen is veilig en heel makkelijk in deze coronatijd’

‘Welkom in de stemstraat’, zegt Birgit Cordes (54), gastvrouw van het eerste drive-in stembureau in Vught, tegen de bestuurder van een witte Nissan Juke. De tent op het parkeerterrein van het Van der Valk-hotel heeft wel wat weg van een coronateststraat van de GGD. Hier kan de stemmer vanuit de auto zijn of haar stem uitbrengen – makkelijk, snel en vooral coronaproof.

Coronaproof stemmen tijdens herindelingsverkiezingen in een drive-through stembureau.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

De ene na de andere auto draait woensdag ter hoogte van een verkiezingsbord met de grijnzende tronie van Albert Verlinde – BN’er, inwoner van Cromvoirt en lijstduwer van de VVD – het parkeerterrein op. Stembureaulid Cordes checkt stempas en paspoort, waarna de kiezer stembiljet en rood potlood krijgt overhandigd.

De man in de Nissan rijdt door naar het stemhokje, waar hij een uitschuifbare stemtafel naar zich toe kan trekken. Die stap slaat deze stemmer echter over (in navolging van veel anderen). Hij heeft in de auto al een rondje ingekleurd bij de kandidaat van zijn keuze voor de gemeenteraad.

Net voorbij het stemhokje duwt een ander stembureaulid de stembus wat meer in de richting van de auto, waarna de Nissan-rijder zijn stembiljet opgevouwen door de gleuf kan laten glijden. Weer een stem voor de gemeenteraad. ‘Heel makkelijk en veilig in coronatijd’, merkt de bestuurder tevreden op.

‘Het drive-in stembureau is bedoeld om de opkomst bij de verkiezingen te bevorderen’, onderstreept burgemeester Roderick van de Mortel wanneer hij er een kijkje komt nemen. Want in Vught zijn gemeenteraadsverkiezingen in verband met een gemeentelijke herindeling. Herindelingsverkiezingen zijn in normale tijden al niet populair – gemiddeld is de opkomst 10 procentpunten lager dan bij gewone raadsverkiezingen.Door de coronacrisis vrezen de autoriteiten dat nog meer kiezers thuisblijven.

Proef slaat aan 

Uit de reacties van de mobiele stemmers is op te maken dat de proef bij hen in ieder geval aanslaat. ‘Dit is echt top’, vindt Anita den Hoed (54). ‘Zo leuk dat je deze mogelijkheid ook hebt. Normaal stem ik in serviceflat de Eikendonck. Dan spreekt zo’n drive-in toch meer tot de verbeelding.’

Ze rijdt in een elektrische Hyundai Kona, dus ook nog eens ‘geen uitstoot in de tent’. Van haar mag de drive-in tijdens de komende Tweede Kamerverkiezingen in maart eveneens worden ingezet. ‘We zijn voorlopig nog niet van corona af’, aldus Den Hoed. ‘Dit is een leuke en veilige manier van stemmen. Het kan ook helpen om voldoende opkomst te genereren. Want we moeten er wel voor zorgen dat die roeptoeters het straks niet voor het zeggen krijgen.’

Volgens stembureaulid Cordes zegt het merendeel van de stemmers vooral ‘vanwege de unieke ervaring’ naar dit stembureau te komen. Behalve automobilisten heeft ze rond het middaguur ook al ‘een scootmobiel, motor en meerdere fietsers’ langs gehad. Mirella Heesakkers (51) stapt na het stemmen net weer op haar elektrische fiets. ‘Het is mooi weer, dus ik dacht: ik ga eens proberen of het lukt met de fiets’, zegt ze. ‘Supergoed gedaan dit. Het is snel en makkelijk. Dit mag van mij gehandhaafd blijven.’

Sommige Vughtenaren beweren met nauwelijks verholen trots dat Vught de primeur heeft met het drive-in stemmen. Dat is niet waar: Zuidplas in Zuid-Holland ging de Brabantse gemeente voor. Om meer kiezers te lokken, kon daar twee jaar geleden al direct vanuit de auto worden gestemd. De Zuidhollandse gemeente wil die blikvanger van de vorige verkiezingen in maart komend jaar nog eens versterkt herhalen: van één naar vier drive-in stembureaus.

Volgens burgemeester Van de Mortel volgen andere gemeenten, evenals het ministerie van Binnenlandse Zaken, de ontwikkelingen in Vught op de voet. Hij sluit niet uit dat volgend jaar meer gemeenten voor drive-in stembureaus zullen kiezen. ‘De kiezers zijn enthousiast, de leden van het stembureau zijn enthousiast', beweert hij. ‘Er hangt alleen een prijskaartje aan – bij ons heeft het 10 duizend euro gekost.’

Testcase voor Kamerverkiezingen

Ook de ervaringen bij de gemeenteraadsverkiezingen in de andere zes ‘herindelingsgemeenten’ in Brabant en Groningen worden gezien als een testcase voor de komende landelijke verkiezingen. Want overal gelden woensdag speciale maatregelen om het kiesproces coronaproof te laten verlopen: meer stembureaus, meer leden per stembureau, afstands- en hygiënemaatregelen, gezondheidschecks bij kiezers, schone potloden, geen algemene stemlokalen in verpleeghuizen.

Dat is ook te zien in de gymzaal van basisschool Het Kwartier in Vught, waar een gewoon stembureau is gevestigd. ‘Het is een heel andere sfeer dan normaal’, zegt stembureaulid Isabella Boezeman (74). ‘We hebben handschoenen aan, een kapje op en zitten achter een scherm. De deur moet openblijven voor ventilatie. En het is heel rustig, maar dat kan ook komen omdat er op 100 meter nog een ander stembureau zit en die drive-in eveneens in de buurt is.’

Ze maakt zich wel een beetje zorgen om de opkomst – bij de tussenstanden voor heel Vught ligt die in ieder geval lager dan twee jaar geleden. ‘Ik hoop wel op een hoge opkomst, want hier wordt wel de gemeenteraad voor 5,5 jaar (in plaats van 4 jaar) gekozen’, onderstreept ze. Aan de veiligheid in verband met corona kan het in ieder geval niet liggen, meent haar collega Bob Appeldooren (41): ‘Het is een stuk veiliger om te stemmen dan in de supermarkt boodschappen te doen.’

Gemeentelijke herindeling

Behalve in Vught zijn er woensdag ook in zes andere gemeenten raadsverkiezingen gehouden in verband met een gemeentelijke herindeling. In de provincie Groningen gaan Appingedam, Loppersum en Delfzijl op 1 januari samen in de gemeente Eemsdelta. In Noord-Brabant wordt de gemeente Haaren opgeheven: vier dorpen sluiten zich aan bij vier omliggende gemeenten. Het dorp Haaren zelf maakt vanaf volgend jaar deel uit van Oisterwijk, Helvoirt gaat naar Vught en Esch wordt bij Boxtel gevoegd. Het kleine Biezenmortel komt bij Tilburg, maar dat wordt beschouwd als een grenscorrectie waarvoor geen nieuwe raadsverkiezingen nodig zijn.

Alles is uit de kast gehaald om deze verkiezingen coronaproof te laten verlopen. ‘De mensen moeten weten dat ze met een gerust hart kunnen gaan stemmen.’

Om de Tweede Kamerverkiezingen in maart coronaproof te laten verlopen zal een deel van de stemlokalen al enkele dagen voor de verkiezingsdag opengaan. Ook krijgen kiezers de kans per post te stemmen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden