REPORTAGE

Na de schok, nu de echte rouw om koning Bhumibol

Het duurde even, want er werd nooit over gesproken, maar nu is koning Bhumibol dan toch dood. Zwijgend kijken de rouwenden in Bangkok naar de lijkstoet, als opmaat van een jaar van rouw.

Inwoners van Bangkok houden vrijdag buiten het ziekenhuis waar hij overleed bankbiljetten met de beeltenis van koning Bhumibol omhoog. Beeld epa

Uit de televisie komt niets dan boeddhistisch gezang. Het eerste ritueel in een hele reeks rituelen is begonnen: de lijkwassing van koning Bhumibol.

Je ontkomt er vrijdag niet aan in Bangkok, want de plechtigheid is op alle Thaise netten te zien. Alle andere netten, ook internationale nieuwszenders als CNN en BBC, zijn op zwart gezet. Het lawaaiige buitenlandse nieuws wordt niet gepast geacht in de rouwperiode na de dood van de langst regerende monarch ter wereld. De meeste tv-stations zenden de hele dag niets anders uit dan beelden uit het leven van de koning, op de tonen van Bhumibols eigen jazz-cd.

Thailand is in rouw, maar als je geen televisie kijkt merk je er weinig van. In een land waar op elke straathoek wel een portret van de koning te zien valt, zou je meer verwachten: rouwfoto's, zwarte linten, zwarte etalages, omfloerste reclamezuilen, maar dit vertoon ontbreekt.

Speculeren verboden

Pas in de loop van de middag beginnen bij enkele overheidsgebouwen ambtenaren wat simpele rouwversieringen op te hangen, en pas dan dringt de echte reden voor de sobere aanpak door: maanden, of zelfs al jarenlang, is het absoluut verboden geweest om te speculeren over het aanstaande overlijden van de doodzieke vorst. En vermoedelijk is het daarom dus net zo ongepast, en net zo verboden, om alvast alles klaar te hebben liggen 'voor het geval dat'.

De dood van de 88-jarige koning heeft Thailand dus volkomen verrast, ook al lag hij al jaren op sterven. Dat is hoe de Thai het willen hebben, want dat is hoe het hoort.

Rouw was er natuurlijk wel. Alle Thai vertellen vrijdag hoe zij hebben gehuild toen het nieuws donderdag naar buiten kwam, en allemaal menen zij het. Vandaag huilen zij minder. In plaats daarvan hebben velen wel zwarte kleren aangetrokken en zijn zij met honderdduizend of meer naar het Grand Palace getrokken, waar de stoffelijke resten van de koning naartoe worden gebracht. In de 'tempel met de smaragdgroene boeddha' zal een begin worden gemaakt met de hele serie rituelen die zich van hieruit over een heel jaar zullen uitstrekken, tot de uiteindelijke crematie.

Beeld epa

Lees ook

Honderdduizenden Thai verzamelden zich bij het Koninklijk Paleis in Bangkok om koning Bhumibol een laatste eer te bewijzen. Correspondent Michel Maas was erbij.

Stille menigte

De honderdduizend rouwenden hebben zich opgesteld langs de route van de stoet die de koning van het ziekenhuis naar 'huis' zal brengen. Zij trotseren de zon en klagen niet als de stoet twee uur vertraging blijkt te hebben. Klagen zou respectloos zijn, en zelfs spreken maakt teveel lawaai. Urenlang spreken zij daarom geen woord, en vormen daarmee de stilste menigte die ooit bij elkaar moet zijn geweest. Zij zijgen neer, en zitten op het gras. Ook opstaan is namelijk ongepast. Nooit mag iemand zich hoger verheffen dan de koning.

De oude Bhumibol speelde daar tijdens zijn leven wel eens een spelletje mee. Beroemd is de keer dat hij Thaksin Shinawatra over de grond liet kruipen. Hij moet een diepe hekel hebben gehad aan deze populist die premier was geworden, want toen Thaksin zijn geloofsbrieven kwam brengen zat Bhumibol op het laagste voetenbankje dat in zijn het paleis te vinden was. Hij zat zo laag dat Thaksin zich alleen in een soort tijgersluipgang kon voortbewegen, om niet boven de vorst uit te steken. Zulke verhalen hoor je vaker. Daarin verschilt de rouw om Bhumibol niet van elke andere begrafenisbijeenkomst ter wereld.

Het voorbijtrekken van de stoet is een ingetogen gebeurtenis. Mensen veren even op, gaan overeind zitten op hun knieën, vouwen hun handen devoot voor zich uit, en kijken vanonder hun gebogen hoofd stiekem naar de voorbijschuivende auto's.

Beeld epa

Echte rouw kan beginnen

Het lichaam van de vorst wordt vervoerd in een busje, dat niet van andere busjes is te onderscheiden. Geen affuit, geen lijkwagen, geen speciale koets, maar gewoon vervoer van A naar B. Zodra de laatste auto voorbij is gaat iedereen staan, wrijft de pijnlijke knieën en spant de ingeslapen stembanden aan.

De echte rouw kan beginnen. Eerst komen er dertig dagen van ingetogenheid: alle lawaaiige en uitbundige feestelijkheden zijn opgeschort, inclusief de populaire 'full moon parties' en de alomtegenwoordige levende muziek. Thailand wordt wat stiller. Daarna volgt het jaar waarin het lichaam van de overleven vorst op allerhande manieren wordt geprepareerd en ook zijn ziel met gebeden wordt voorbereid op het hiernamaals.

De toeristen hoeven niet erg bezorgd te zijn. Thailand wordt niet drooggelegd. Als de avond valt, zitten op een steenworp van het grote paleis alweer twee kort gebroekte Europeanen vanachter een pilsje de in zwarte rouwkleren gehulde Thais te monsteren.

Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden