Na de personalia mag de camera weer aan

Zestig journalisten volgen vanaf vandaag de rechtszaak in de extra beveiligde rechtbank in Amsterdam Osdorp tegen Volkert van der G., die heeft bekend Pim Fortuyn te hebben vermoord....

Van onze verslaggevers Annieke Kranenberg en Michiel Kruijt

Toch is er aardig wat buitenlandse belangstelling voor de eerste politieke moord in de recente geschiedenis van Nederland. Juridisch gezien lijkt het een ongecompliceerde zaak: er is een vracht aan bewijsmateriaal en de verdachte heeft bekend. Niet zelden worden zulke moordzaken in één zittingsdag afgedaan.

Het slachtoffer (een kandidaat-premier in verkiezingstijd) en de gevolgen (een ontzette samenleving) maken dit proces evenwel ongewoon. Vanwege de grote maatschappelijke relevantie zal daarom het dossier uitvoerig voor publiek en pers worden behandeld.

In de extra beveiligde rechtszaal in Amsterdam-Osdorp zullen zestig journalisten het proces volgen, van wie er acht voor een Belgisch, Duits, Frans of Amerikaans persorgaan werken. Buiten staat een twintigtal 'SNG-wagens' die worden gebruikt om beeld of geluid door te geven.

Dat zullen geen live beelden zijn, omdat persoonsgevoelige informatie moet worden 'weggepiept'. Geen van de Nederlandse zenders zal de strafzaak langdurig semi-live uitzenden. Daarnaast wordt er gefilmd voor de interne videoverbinding, zodat de zitting kan worden gevolgd op een scherm in de Amsterdamse rechtbank op de Parnassusweg. Op die (onbewerkte) beelden is Van der G. gewoon te zien. Op televisie niet.

Na het behandelen van de personalia van Van der G. en de waarschuwing dat hij niet tot antwoorden verplicht is, mogen de tv-camera's aan. Officier van justitie Koos Plooy draagt dan de tenlastelegging voor: moord dan wel doodslag, bedreiging van achtervolgers met een pistool en het voorhanden hebben van wapen en munitie. Mogelijk wordt daaraan ter zitting nog een delict toegevoegd: het treffen van voorbereidingen voor het stichten van brand of het teweegbrengen van een ontploffing met de chemicaliën die in de garage van de verdachte werden aangetroffen.

Daarna volgt het algemene overzicht dat rechtbankvoorzitter Frans Bauduin zal geven van het onderzoek naar de aanslag, dat een procesdossier van vijftien ordners heeft opgeleverd. Tevens wordt een reconstructie getoond van de gebeurtenissen op 6 mei.

Vervolgens moeten de camera's uit voor het verhoor van Van der G. Volgens zijn advocaten zal hij op vragen antwoord geven. Ook worden de ten laste gelegde feiten met hem doorgenomen.

Maandag staan de persoonlijke omstandigheden van Van der G. op het programma. Daarbij zullen twee getuige-deskundigen worden gehoord over het onderzoek dat het Pieter Baan Centrum heeft uitgevoerd naar het geestesvermogen van Van der G.

Dinsdag (of woensdag, als de zaak uitloopt) volgen ten slotte het requisitoir van de officier met de eis en het pleidooi van de advocaten, die beide weer zullen worden opgenomen voor eventuele uitzending. Het OM en de raadslieden hebben aangekondigd ieder ongeveer drie uur nodig te hebben.

Ook tijdens de repliek en dupliek (de reacties van de officier en de verdediging op elkaars beweringen) mogen de camera's nog aan blijven. Dat geldt weer niet voor het laatste woord dat volgens de wet verplicht aan de verdachte moet worden gegeven.

Twee weken daarna volgt waarschijnlijk de uitspraak van de rechtbank. Daartegen is uiteraard hoger beroep mogelijk.

De familie Fortuyn - de broers Marten en Simon, hun echtgenotes en een zoon van Simon - is in de rechtszaal aanwezig. Ook voor de nabestaanden zal het de eerste keer zijn dat ze Van der G. zien. Marten Fortuyn of zijn advocaat, Theo Hiddema, mag mogelijk zijn schadevordering op de verdachte toelichten. Zo wil Fortuyn de kosten voor de begrafenis - volgens hem lopen die tegen de 60 duizend euro - verhalen op Van der G.

Het is nog onduidelijk of hij tevens als nabestaande het woord mag voeren. In de wet is het spreekrecht van slachtoffers of nabestaande (nog) niet geregeld, maar er zijn rechtbanken die het wel toestaan.

De raadsman van Fortuyn heeft daarover volgens de rechtbank nog geen verzoek ingediend. Vermoedelijk komen deze kwesties vandaag tijdens de zitting aan de orde.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden