Na de Panama Papers zijn er nu de 'Paradise Papers'. Opnieuw ligt de financiële warwinkel op straat

Na de 'Panama Papers' van vorig jaar zijn er nu de 'Paradise Papers', waarin allerlei verborgen details van financiële relaties worden onthuld. Vooral de omgeving van Trump komt extra in het licht te staan.

De Amerikaanse minister van Economische Zaken Wilbur Ross. Beeld AFP

De Amerikaanse minister van Economische Zaken Wilbur Ross profiteert van handel met de schoonzoon van president Poetin. Dat blijkt volgens het internationale journalistencollectief ICIJ onder meer uit miljoenen documenten die via een computerinbraak zijn ontvreemd bij advocatenkantoor Appleby.

Dit Britse advocatenkantoor met kantoren in belastingparadijzen als Bermuda en de Kaaimaneilanden helpt rijke, beroemde en politiek machtige klanten miljoenen verborgen te houden.

De onthullingen over de banden tussen de Amerikaanse regering van president Trump en de kring rondom de Russische president Poetin volgen kort na de arrestatie van drie campagnemedewerkers van Trump wegens vermeende bemoeienis van Moskou met de presidentsverkiezingen in de VS. De documenten bieden volgens het ICIJ ook opnieuw aanwijzingen voor banden tussen Rusland en Trumps schoonzoon Jared Kushner.

De gegevens over die banden zijn in handen van de Süddeutsche Zeitung en via ICIJ gedeeld met media wereldwijd, waaronder Trouw en Het Financieele Dagblad. Het ICIJ zegt de komende tijd met meer onthullingen te komen uit wat het de Paradise Papers heeft gedoopt. Vorig jaar publiceerden de aangesloten kranten, tijdschriften en tv-actualiteitenprogramma's in de Panama Papers details over de belastingvlucht van omstreden politieke leiders en staatshoofden, maar ook profvoetballers en kleinere ondernemers. Aan het onderzoek naar de Paradise Papers is meegewerkt door ruim 380 journalisten uit 67 landen.

Brievenbusmaatschappijen

De Amerikaanse minister van Economische Zaken blijkt een belang te hebben in vier brievenbusmaatschappijen op de Kaaimaneilanden, die gezamenlijk een belang houden van 31,5 procent in het Amerikaanse bedrijf Navigator, dat zich toelegt op het wereldwijde transport van met name vloeibaar gas.

Een van de klanten is Sibur, een Russisch gas- en petrochemisch bedrijf met als aandeelhouders Kirill Shamalov, de schoonzoon van de Russische president Poetin, en de oligarch Gennady Timchenko. Die laatste werd door de VS in maart 2014 persoonlijk op de sanctielijst geplaatst na de Russische annexatie van de Krim, vanwege zijn 'directe link met Poetin', zo meldt Trouw.

Navigator

Het is niet de eerste keer dat Ross (79) onder vuur ligt over zijn mogelijke banden met Rusland. Bij zijn benoeming tot minister van economische zaken moest Ross daarover al kritische vragen beantwoorden in het Amerikaanse Congres. Het belang in Navigator, waar Ross in het verleden zelfs bestuursvoorzitter was, kwam toen niet ter sprake. Het Congres hield uiteindelijk zijn benoeming tot minister niet tegen. De vraag zal nu worden of Ross niet meer openheid van zaken had moeten geven over de link tussen Navigator en het Russische Sibur.

Het Russische bedrijf werd in 1995 opgericht door de Russische staat, later opgekocht door Gazprom en door dit machtige energiebedrijf verkocht aan getrouwen van Poetin. Shamalov, de man van Poetins jongste dochter, trad later bij Sibur aan. Begin dit jaar heeft Shamalov het grootste deel van zijn aandelen van de hand gedaan.

Een woordvoerder van Ross zegt dat de minister aantrad als bestuursvoorzitter van Navigator toen het bedrijf al zaken deed met Sibur. Hij zou dus geen bemoeienis hebben met de totstandkoming van de contacten. Ross heeft volgens zijn zegsman Shamalov of Gennady Timchenko nooit ontmoet.

Ross werd multimiljardair door geld te steken in zieltogende bedrijven. Hij begon ooit als adviseur bij de Rotschildbank. In die hoedanigheid had hij contact met Donald Trump, in een tijd dat de ondernemer worstelde om zijn casino-imperium overeind te houden. Ross voorkwam het persoonlijke bankroet van Trump.

Yuri Milner

Over Jared Kushner, de schoonzoon van Trump, zegt het journalistencollectief dat hij zaken doet met de Russische miljardair Yuri Milner. Het was al bekend dat Milner recent 730 duizend euro heeft geïnvesteerd in Cadre, een bedrijf dat in 2014 is opgericht door Kushner. Nieuw is het feit dat Kusher veel nauwere banden onderhoudt met de Russische VTB Bank dan tot nu toe bekend was. Die bank staat sinds 2014 op de sanctielijst die de Verenigde Staten opstelden na de annexatie van de Krim door Rusland.

Milner heeft namens de VTB-Bank een investering van 165 miljoen euro gedaan in technologiebedrijf Twitter en een bedrijf uit Milners stal hielp bij de investering van Gazprom in het Amerikaanse sociale netwerk Facebook. Gazprom geldt als een bedrijf dat onder directe controle staat van de kring rondom Poetin. Milner heeft toegegeven dat VTB achter 'zijn' investering in Twitter zat, maar zegt zich niets te kunnen herinneren van betrokkenheid van Gazprom bij zijn investeringen.

Yuri Milner. Beeld EPA

Deze namen verschenen nog meer in de Panama Papers

Bono
De zanger van de Ierse popgroep U2 is in het verleden weleens vaker beschuldigd van belastingontwijking, omdat de band in 2007 de rechten op zijn liedjes liet registreren in Amsterdam en hier amper belasting hoeft te betalen over de royalties. Uit de Paradise Papers blijkt nu dat Bono via een brievenbusfirma in Guernsey eigenaar is van een winkelcentrum van 3.700 vierkante meter in Litouwen. Daarover is sinds 2011 geen winstbelasting betaald. Hoe dat kan? In 2010 werd het winkelcentrum opnieuw getaxeerd en voor een veel lagere waarde in de boeken gezet. De Litouwse exploitant van het winkelcentrum registreerde dat als een verlies en trok het vervolgens van de winst af. Een fiscale expert noemt dat tegenover het journalistencollectief ICIJ 'illegaal': er zou 47 duizend euro belasting mee zijn ontdoken. De Litouwse fiscus zou dat beamen en inmiddels een onderzoek instellen. Een zegsman van Bono zegt dat de zanger slechts een passieve investeerder is.

Stephen R. Bronfman
Justin Trudeau werd in 2015 gekozen tot premier van Canada, mede dankzij de belofte dat hij de belastingen voor de middenklasse zou verlagen en die voor de rijkste Canadezen zou verhogen. Trudeau dankte zijn verkiezingen ook aan zijn grootste fondsenwerver, Stephen R. Bronfman. Uit de Paradise Papers blijkt dat Bronfman en zijn familie zelf niet zo gebeten zijn op het betalen van belasting. Het familievermogen zou zijn ondergebracht bij een trustkantoor, bij brievenbusmaatschappijen en via boekhoudkundige trucs waar experts vraagtekens bij zetten. Zo bleef het grootste deel van het vermogen van Bronfmans investeringsmaatschappij Claridge een kwarteeuw uit het zicht van de Canadese fiscus. De familie werd daarbij geholpen door Leo Kolber, peetvader van Stephen, en diens zoon Jonathan. De Kolbers beheerden een deel van de financiën van de Bronfmans, ook via hun eigen trust.

Koningin Elizabeth
Uit de gelekte documenten blijkt dat de Britse vorstin 10 miljoen pond uit haar privévermogen heeft gestoken in beleggingsfondsen die op de Kaaimaneilanden en Bermuda zijn gevestigd. Het geld ging onder meer naar een winkelketen, Brighthouse, die meubels verhuurt met het recht op koop en in het verleden is beschuldigd van onfrisse praktijken. Ook investeerde de koningin in een keten van drankzaken, Treshers. Dat ging bankroet en liet een belastingschuld na van 17,5 miljoen pond. Circa zesduizend mensen verloren hun baan. Volgens BBC Panorama, dat de onthullingen naar buiten bracht, heeft de vermogensbeheerder van Elizabeth niets illegaals gedaan en is ook niet komen vast te staan dat de vorstin de belastingen heeft ontdoken. Maar de vraag is wel of het Britse staatshoofd in het buitenland moet investeren.

Tory-coryfee Lord Ashcroft
Een van de grootste geldschieters van de Britse Conservatieven, Lord Ashcroft, heeft mogelijk de hand gelicht met regels voor het beheer van buitenlandse investeringen, meldt BBC Panorama. De voormalige partijvoorzitter had in 2000 zijn belangen ondergebracht bij de Punta Gorda Trust, gevestigd in Bermuda. Volgens de wet hoefde Lord Ashcroft daarna geen belasting te betalen over die bezittingen, onder de voorwaarde dat hij zich niet actief zou bemoeien met wat de trust met zijn geld deed. Uit e-mails zou nu blijken dat de Tory-coryfee die regel aan zijn laars heeft gelapt. Ook heeft de politicus voor de Britse fiscus volgehouden dat hij een ingezetene is van Belize en daarom geen belasting hoeft te betalen in het Verenigd Koninkrijk. Tegenover het Britse parlement, waar hij van 2010 tot 2015 lid was, had hij gezegd dat hij die status had opgegeven.


Sheila Sitalsing over de Paradise Papers

Weer staan klinkende namen met belastingallergie in de krant, in al hun naakte gierigheid
In vroeger eeuwen wilde het volk weleens oprukken naar het paleis om het hoofd van de monarch te eisen. Voor het afhakken van hoofden zijn wij, de kleine mensen, tegenwoordig te beschaafd. Nu hoeven alleen de belastingontwijkers nog beschaafd te worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.