Na de mijn de fabriek uit

Born is in rouw gedompeld. Mitsubishi wil de NedCar-fabriek sluiten. Carnaval biedt nog wat af- leiding. 'De komst van de Japanners was al een veeg teken.'

OLAF TEMPELMAN

Born heeft een Aldi, een C1000, twee Chinese restaurants en een bibliotheek, die net als de autofabriek van NedCar met sluiting wordt bedreigd. De 20ste-eeuwse Martinuskerk staat in de steigers, maar haar klokken luiden nog.

Uit de cafés en woonhuizen steken groen-rood-gele vlaggen. Slechte tijden of niet, het carnaval komt eraan, en dan verandert de naam van Born in Bessemerijk, want ooit deden ze hier aan bezembinden. De ramen van het dorpscafé zijn al versierd, 'Ich krieg d'r koppien van!' En: 'Ich belegk mien euro's in beer!'

De opkomst en ondergang van de audio-industrie in Born heeft zich - via DAF, Volvo en Mitsubishi - in stappen voltrokken. Bijna tienduizend mensen werkten er nog in de toptijd, in de late jaren tachtig en de vroege jaren negentig. Daar zijn er amper 1.500 van over. Sinds 2001 is Mitsubishi de enige eigenaar en het Japanse concern maakte maandag bekend voor het einde van 2012 de productie in Born te stoppen. Op de kop af 35 jaar na het verscheiden van Nederlands eigen personenauto DAF, kan er zo een einde komen aan Nederlands eigen personenauto-industrie.

'Een gitzwarte bladzijde in de geschiedenis van de Nederlandse en Limburgse maakindustrie', stelt FNV-bestuurder Henk van Rees. Wat Mitsubishi doet, is niets anders dan 'een Nederlands kroonjuweel op de vuilnisbelt gooien'. Daarbij: de gemiddelde leeftijd van de overgebleven werknemers van NedCar ligt rond de vijftig; die komen moeilijk elders nog aan het werk. Van Rees: 'We zullen vechten voor wat we waard zijn. We laten ons niet als makke schapen naar de slachtbank leiden.'

Van Rees sprak dinsdag in een witte tent midden op de parkeerplaats van NedCar pal naast de A2. Onder de sneeuw oogt dat immense parkeerterrein 's avonds als een desolate vlakte. Op een kunstmatig heuveltje staan ietwat treurig drie Mitsubishi Colts, die hier nog worden geproduceerd. De werknemers van NedCar voelden al nattigheid toen Mitsubishi in december aankondigde de opvolger van de Colt niet meer in Europa te gaan maken. Mitsubishi wil zich - officieel - terugtrekken in Japan. Maar in Born gaan geruchten over een verplaatsing van de productie naar India: daar heb je volop goedkope arbeidskrachten en valt een groeimarkt aan te boren.

Werknemers van Volvo begonnen al te twijfelen over de toekomst van de auto-industrie in Born toen Mitsubishi er een partij werd. 'In Born vond iedereen de komst van de Japanners een veeg teken - blijkbaar redde Volvo het niet alleen', zegt Hub Lemmens, tussen 1954 en 1994 werkzaam voor de gemeente Born en gespecialiseerd in de recente geschiedenis van deze plek. Mitsubishi, daar worden in Born al lang grappen over gemaakt. Spreek het uit in dialect en het klinkt als mit-subsidie, 'met subsidie'.

Het hart van Born is de ruïne van een 17de-eeuwse waterburcht die in 1930 afbrandde. De prachtige witte bijgebouwen deden dienst als gemeentehuis. Sinds Born in 2001 opging in de gemeente Geleen-Sittard zitten hier nog de stadswinkel en het stadsarchief. Plaatsvervangend archivaris Peter Schulpen legt in de oude voorburcht fotoboeken op tafel van het Born van vóór de auto-industrie. Katholieke processies, carnavalsoptochten, mijnwerkers, de opening van het Juliana-kanaal in 1934 - met Juliana zelf, toen nog prinses.

Lees verder op pagina 3.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden