Nadat het dak van het AZ-stadion vorige week instortte, werd al snel gewezen naar constructeur Siem Romkes: ‘Maar ik heb geen moment gedacht dat het aan mijn ontwerp lag. Ik wist dat mijn berekeningen klopten.’

Reconstructie AZ stadion

Na de klap begon het speculeren: hoe kon het dak van AZ instorten?

Nadat het dak van het AZ-stadion vorige week instortte, werd al snel gewezen naar constructeur Siem Romkes: ‘Maar ik heb geen moment gedacht dat het aan mijn ontwerp lag. Ik wist dat mijn berekeningen klopten.’ Beeld ANP

Dirk Scheringa was vorige week zaterdag op de verjaardag van zijn schoondochter toen iemand hem foto’s liet zien van het AZ-stadion met een ingestort dak. Gephotoshopt, was het eerste dat de voormalig eigenaar en voorzitter van de Alkmaarse voetbalclub dacht. ‘Het leek me onmogelijk dat het dak zou instorten.’

Toen Scheringa doorkreeg dat een deel van het dak daadwerkelijk in elkaar was gelazerd, was de voormalig bankier vooral opgelucht dat er niemand in het stadion aanwezig was geweest en er geen gewonden waren gevallen.

Bijna 15 jaar geleden sloeg Scheringa eigenhandig de eerste van de 507 funderingspalen van het complex de grond in. Hij was toen nog eigenaar van de voetbalclub en zijn bedrijf DSB Bank – waarmee hij hobby's als de voetbalclub grotendeels financierde en waarnaar het stadion toen vernoemd was – stond nog fier overeind. Nu is hij ‘gewoon’ een fan die geen wedstrijd overslaat en de komende tijd voor de thuiswedstrijden van zijn club naar andere stadions zal moeten uitwijken.

Al snel begon het speculeren over hoe het dak het kon begeven en werd er ook naar Scheringa gewezen. Die zou plotseling de constructeur hebben laten vervangen, waarna een nieuwe de constructie volledig uitkleedde, om zo miljoenen te besparen.

Scheringa wijst die beschuldiging resoluut van de hand. ‘Ik heb geen opdracht gegeven om een luciferdoos te bouwen, maar een veilig gebouw.’ Bovendien, zegt hij, maakt de architect een mooi ontwerp, kijken er allemaal constructeurs naar, controleert de gemeente dat en komt vervolgens de aannemer met een prijs. ‘Daar sta ik allemaal buiten hoor.’ En dat er van constructeur werd gewisseld? ‘Dat kan ik mij niet herinneren’, zegt Scheringa.

Uitgekleed

De betrokken constructeur Andries Broersma weet nog wel hoe hij van de ene op de andere dag aan de kant werd geschoven. Daar doet hij niet moeilijk over. ‘Zo gaat dat in de bouw’, zegt hij, en dat wil hij graag uitleggen. Als hoofdconstructeur was hij betrokken bij alle constructieve berekeningen van het ontwerp. ‘Als het plan dan is uitgewerkt, gaat het naar de gemeente voor een bouwvergunning. En toen kwam er een aannemer.’ Die aannemer, het inmiddels failliete bouwbedrijf Midreth, zei vervolgens tegen hem dat zijn berekeningen ‘wel erg aan de veilige kant zaten’. ‘Er kon volgens hem wel wat minder staal in’, aldus Broersma.

En dus huurde Midreth een andere constructeur in. Broersma werd alleen nog gevraagd om het definitieve plan na te kijken. Die nieuwe constructeur was de Fries Siem Romkes met zijn ingenieursbureau en hij ‘kleedde het ontwerp helemaal uit’, aldus Broersma. ‘Dat scheelde miljoenen. Precies zoals Scheringa wilde.’ Of dat kwalijk is? Nee hoor, zegt Broersma. ‘Zo gaat dat altijd in de bouw. Een aannemer wil altijd zijn opdrachtgever pleasen en kijken of het goedkoper kan. Er zijn natuurlijk marges met bouwen en die kun je ruim nemen of krap. Uiteindelijk gaat het erom dat alles aan de wettelijke vereisten voldoet. En dat deed het AZ-stadion.’

Vier jaar geleden legde de voetbalclub een flink deel van het dak vol met zonnepanelen. Toen werd Broersma niets gevraagd. Misschien dat daar iets mis is gegaan, maar het kan ook gewoon botte pech zijn, zegt hij. ‘Kijk, wij minimaliseren de risico’s in een ontwerp, maar je krijgt het nooit op nul. Je kunt gewoon pech hebben. Ik heb zelf ook zeker vijftig keer in dit stadion gezeten. Met de constructie was niets mis.’

Kritiek 

Toch werd afgelopen week ineens naar de constructeur Siem Romkes gewezen, die de boel had uitgekleed. Hij zou het stadion niet sterk genoeg hebben laten bouwen. Ingenieur en bouw- en brandexpert Ynso Suurenbroek vertelde in verschillende interviews dat hij al 13 jaar zat te wachten op een instorting. Want de constructie van het AZ-stadion was volgens hem veel te licht gebouwd. In 2006 bekeek hij de bouwvergunning op verzoek van de brandweer, die twijfelde aan de brandwerendheid van het gebouw.

Suurenbroek kwam tot de conclusie dat het gebouw niet aan de eisen van de brandveiligheid voldeed. Volgens hem was in het ontwerp uitgegaan van een brandwerendheid van 47 minuten en niet de van de minimale 60 minuten. Wat dat uitmaakt voor de constructie? ‘Een langere brandwerendheid betekent dat je dikker staal gebruikt en dat de boel dus steviger is’, zegt Suurenbroek. Maar zijn rapport werd terzijde geschoven door de gemeente, omdat het volgens de toenmalige burgemeester ‘de toets der kritiek niet kon doorstaan’.

Nu het dak daadwerkelijk instortte, was dat het moment voor Suurenbroek om zijn kritiek uit 2006 weer te herhalen. ‘Mijn rapport is inmiddels ook door de Onderzoeksraad voor Veiligheid opgevraagd. En natuurlijk heb ik het opgestuurd’, zegt hij.

Flauwekul 

De hele week was de bekritiseerde constructeur Siem Romkes onbereikbaar. Vrijdag neemt hij ineens zijn telefoon op. De Onderzoeksraad voor Veiligheid heeft net de oorzaak van de ravage bekendgemaakt: falende lasverbindingen. ‘Dat heeft dus niets met mijn ontwerp te maken’, zegt de 64-jarige Romkes.

Dat ze deze week ineens naar hem wezen, deed hem niet zoveel. ‘Zo gaat dat. Dat weet ik.’ Ja, hij las ook dat Suurenbroek al jaren zat te wachten op een instorting. Flauwekul, noemt hij dat. ‘Als meneer van tevoren alles zo goed weet, moet hij mee gaan doen aan de Staatsloterij.’ 

Romkes zegt dat hij zich ‘lam’ schrok, toen het was gebeurd. ‘Maar ik heb geen moment gedacht dat het aan mijn ontwerp lag. Ik wist dat mijn berekeningen klopten.’ Hij is vooral erg opgelucht dat er geen mensen in het stadion waren toen het instortte.

Toen hij de foto’s zag, dacht Romkes meteen al dat de lasverbindingen het hadden begeven. ‘Want ik zag dat de profielen niet geknapt waren.’ De lasverbindingen hebben het 13 jaar gehouden. ‘Maar wellicht hebben de zonnepanelen of de dikke storm van vorige week het laatste zetje gegeven. De belasting was te groot voor die lasverbindingen.’ Wat er precies niet aan deugde is nu snel op te snorren, zegt Romkes. ‘Dat kan van alles zijn. Niet goed gelast. Te weinig lasmateriaal.’

Het laswerk werd 13 jaar geleden gedaan door het bedrijf Hardstraal uit Lemmer, dat net als Midreth, al jaren failliet is. Volgens Romkes heeft dat bedrijf wel gefaald. Maar daar doet hij ook nuchter over. ‘Het blijft mensenwerk.’

LEES VERDER

Onderzoeksraad waarschuwt voor ‘acuut risico’ verdere instorting AZ-stadion
De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) heeft vrijdag gewaarschuwd voor verdere instorting van het AZ-stadion. Een deel van het dak van het stadion stortte vorige week in door falende lasverbindingen. Nu vormen breuken en scheuren een ‘acuut risico’ voor het deel van de overkapping dat nog wel overeind staat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden