Na de ebola wil Liberia snel weer verder

Mondialisering

Het ging net zo goed met Liberia, tot het land werd stilgelegd door ebola. Axel Addy, minister van Handel en Industrie, kijkt vooruit. 'Er kan hier weer worden gewerkt.'

Axel Addy, de Liberiaanse minister van Handel en Industrie Beeld Klaas Jan van der Weij

Eerst was de internationale aandacht in de media voor ebola in West-Afrika een zegen, want het bracht hulp. Maar nu hinderen de schokkende tv-beelden de prille pogingen economisch weer op te krabbelen, zegt Axel Addy, de Liberiaanse minister van Handel en Industrie. Hij probeert vertrokken buitenlandse ondernemers ervan te overtuigen dat de epidemie bijna onder controle is en dat ze kunnen terugkomen, maar hij stuit op veel huiver.

Addy was afgelopen week in de Amsterdamse Beurs van Berlage op een conferentie van Spark, een organisatie die jonge ondernemers op gang helpt in (voormalige) conflictgebieden. Het Liberiaanse kabinet werd volkomen overvallen door de ebola, vertelde Addy, er lag geen enkel plan voor die noodsituatie. 'De eerste koortsgevallen werden aangezien voor malaria, zo kon ebola zich snel verspreiden.'

Er was chaos in de hulpverlening. Het duurde lang, maar nu weten de overheid en het medisch personeel wat ze moeten doen, er zijn protocollen, de bevolking begrijpt meer en meer waar al die regels voor nodig zijn. 'Ik heb ook nog nooit zo vaak mijn handen gewassen als de laatste maanden'. Het aantal nieuwe besmettingen daalt volgens hem snel.

'Onze president Ellen Johnson Sirleaf heeft gezegd dat in december de ebola onder controle zal zijn. Als bedrijven terugkeren en weer aan de slag gaan, kan de economie weer 'gewoon' gaan draaien. Laat ik optimistisch zijn: in juli 2015.'

Voedselimport

Heeft de epidemie het dagelijkse werk van de minister van economie erg veranderd? Addy: 'Mijn eerste zorg was de invoer van rijst; de schepen meden onze havens en wij zijn afhankelijk van voedselimport. Toen begon de inflatie doordat de prijzen omhoog vlogen; we moesten geld onder de bevolking brengen. Het transport van goederen kwam stil te liggen, bedrijven verlaagden of staakten hun productie en handel en winkels gingen dicht.'

En het ging juist zo lekker met de economische groei, voor dit jaar verwachtte Addy 5 tot 8 procent. Door het desastreuze effect van de ebola-epidemie blijft daar waarschijnlijk niet veel meer dan 1 procent van over. Zijn ministerie was druk in de weer met investeerders in de cacaoproductie en in de palmolie. Dat kwam bijna geheel stil te liggen, zegt Addy. 'Ik heb alle tijdschema's naar achteren moeten schuiven.'

Buitenlandse bedrijven haalden hun buitenlandse personeel weg uit Liberia. 'De Chinezen die hier de wegen en andere infrastructuur aanleggen, waren als eersten vertrokken. De bouw ligt stil.'

In de plaats van de expats kwamen medische hulpverleners, drieduizend Amerikaanse militaire helpers, noodhulppersoneel. Zij gaven weer een impuls aan de economie, zegt Addy. Winkels en hotels hebben weer klanten, er wordt hulpgeld gepompt in de medische sector. Maar dat zal tijdelijk zijn, hopelijk zo kort mogelijk.

Donderslag bij heldere hemel

Axel Addy (38) groeide op de Verenigde Staten, studeerde in Los Angeles en werkte in Washington en Londen. Pas in 2005, na vijftien jaar afwezigheid, ging hij op bezoek in zijn geboorteland en werd gegrepen door de pracht van het land en de enorme mogelijkheden voor groei na vele jaren van geweld en burgeroorlog. Hij besloot te blijven, begon een bedrijf, werkte voor een Amerikaans hulporganisatie, werd benoemd tot staatssecretaris en is sinds 2013 minister.

De ebola-epidemie kwam ook voor de minister als een donderslag bij heldere hemel. Nu is de tijd om de draad weer op te pakken, vindt Addy. Om te beginnen heeft Liberia begrotingssteun van geldschieters als de Europese Unie nodig, want de noodsituatie heeft de begroting overhoop gegooid en de schatkist leeggezogen. De grote projecten als de bouw van waterkrachtcentrales moeten worden hervat, maar daartoe moet Addy eerst de expats land teruglokken.

'Wij hebben een grote expatgemeenschap die heel belangrijk is voor onze economie. Het vertrouwen is ernstig geschonden door de ebola-epidemie, dat speelt ons nu parten. Maar er zijn ook een paar grote spelers die wel zijn gebleven, waaronder de rubbergigant Firestone. We vragen die vrienden om onze zaak te bepleiten bij bedrijven die weg zijn gegaan. Vertel dat de zaak onder controle is, dat hier weer kan worden gewerkt.

'Een goede uitkomst van de crisis is dat we nu een robuust systeem hebben opgezet voor zulke noodgevallen, dat we noodgedwongen de gezondheidszorg hebben verbeterd. Als de epidemie achter de rug is, zijn we eigenlijk stabieler dan voor de uitbraak.'

Perspectief

In het kabinet wordt sinds kort gesproken over hoe het verder moet na de ebola, zegt Addy. Na de schrik en de koorts van de ebolacrisis is er weer aandacht voor onderwijs, handel en economische projecten.

'Liberia is geen land dat totaal is ingestort. We hebben drieduizend landgenoten verloren en dat is verschrikkelijk, maar we moet het ook weer in perspectief kunnen zien: we hebben ruim vier miljoen inwoners. Als je nu door onze hoofdstad Monrovia wandelt, zul je niets merken van paniek. In het begin waren de Liberianen geschokt door de noodzakelijk maatregelen. Dat je zieke familieleden en overledenen niet mag aanraken is in onze cultuur eigenlijk onaanvaardbaar, wij hangen de hele tijd over elkaar heen. In het begin verstopten familieleden zieken en zelfs lijken. Maar dat is voorbij. Iedereen begrijpt het nu.'

De investeerders en gevluchte expats zien echter nog steeds de dramatische beelden van doden en huilen-de familieleden op CNN, vreest hij.

Vorige week maakte de Wereldgezondheidsorganisatie bekend dat er geen exponentionele groei van ebola meer wordt verwacht. Liberia loopt voorop. Het aantal nieuwe besmettingen is er teruggelopen van duizenden tot enkele tientallen per week, vooral in het grensgebied met Guinee. Dat zijn berichten in de internationale media waarnaar Addy en zijn kabinetsleden smachten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.