AnalysePolitieke donaties

Na de bestorming van het Capitool kiezen concerns ervoor om politieke donaties in de ijskast te zetten

Na de door Trump aangemoedigde bestorming van het Capitool staken JP Morgan, Citigroup en andere grote Amerikaanse concerns voorlopig hun politieke donaties. Is die bemoeienis goed of gevaarlijk voor de democratie?

Verschillende concerns staken voorlopig alle politieke donaties.Beeld AFP

Eind 2019, op de jaarvergadering van de internationale bankenlobby in Washington, had de afkeer van links nog de overhand. Dat was voordat de Democraten Joe Biden kozen tot hun presidentskandidaat. Zijn radicalere partijgenoten Bernie Sanders en Alexandria Ocasio-Cortez hadden het tij mee.

‘Ik denk dat we ons best moeten doen om de wereld een betere plek te maken’, betoogde de machtigste bankier van Amerika, CEO Jamie Dimon van JP Morgan Chase, in een debat in het Ronald Reagan-gebouw, op een steenworp afstand van het Witte Huis. ‘Maar socialisme? Vrijheid van meningsuiting, kapitalisme en vrije markten zijn met elkaar verbonden.’ En Trump? De eerdere kritiek op de ongepolijste president leek verstomd, net als de besmuikte grapjes.

Vijftien maanden later is de stemming onder de economische elite radicaal omgeslagen. Het ene na het andere bedrijf komt terug op de ‘Faustiaanse deal’ met Trump, zoals een rijke zakenman het tegenover de FT verwoordde. Aanleiding is de bestorming van het Capitool. ‘We willen zeker weten dat we geen kandidaten steunen die de rechtsstaat niet respecteren’, verklaarde Citigroup in een mededeling aan het personeel. De bank staakt daarom voorlopig alle politieke donaties - aan Republikeinen én Democraten.

Concurrenten JP Morgan en Goldman Sachs (in 2016 nog hofleverancier van Trumps regeerploeg) doen hetzelfde. Andere bedrijven, zoals hotelketen Marriott International, geven geen geld meer aan de Republikeinse volksvertegenwoordigers die tot het bittere eind de overwinning van Biden aanvechten. Een derde groep, waartoe autofabrikant Ford en oliefirma ExxonMobil behoren, houdt het bij de mededeling dat ze haar donatiebeleid opnieuw bekijkt.

Antiracistische reclamecampagne

De worsteling van Amerikaanse ondernemingen met Trumps presidentschap is niks nieuws. Zijn belastingverlagingen werden in dankbaarheid aanvaard. Net als het snoeien in milieu- en consumentenbescherming. Tegelijkertijd ligt reputatieschade op de loer - bij klanten én werknemers.  Mede hierom tekenden in 2017 honderden bedrijven protest aan tegen Trumps inreisverbod voor bezoekers uit islamitische landen. Om de progressieve consument te paaien bombardeerde sportfabrikant Nike Colin Kaepernick, de door Trump gehekelde American football-speler en burgerrechtenactivist, tot middelpunt van een reclamecampagne.

Principiële vragen

Inmiddels roept zelfs een Trump-aanhanger als Stephen Schwarzman op tot een vreedzame machtsoverdracht. De hoogste baas van private equity-gigant Blackstone veroordeelde de afgelopen dagen de rellen. Dit engagement van corporate America lijkt op het eerste gezicht goed nieuws voor de democratie. 

Toch wringt er iets. Wat op de korte termijn de tegenstanders van de vertrekkende president prima uitkomt, roept namelijk principiële vragen op. Want hoe democratisch is de aloude Amerikaanse praktijk waarbij ondernemingen, die geen stremrecht hebben, via hun donatiebeleid alsnog enorme politieke invloed uitoefenen? Dat doet denken aan de discussie over sociale media. Ook die keren zich nu tegen Trump - Twitter heeft hem zelfs voor altijd verbannen. Tegelijkertijd klinkt er kritiek. Dat door winst gedreven platforms kunnen bepalen wie wel of geen podium krijgt, zit lang niet iedereen lekker. 

De pragmaticus zal opmerken dat Amerikaanse concerns hoe dan macht blijven kopen met hun donaties. Óók degene die zich nu angstvallig stil houden. De financiële website MarketWatch rekende in oktober voor dat de bazen van de grootste beursgenoteerde bedrijven vijf keer zoveel hebben gedoneerd aan Trumps campagne als aan Biden. Een neutraal bedrijfsleven bestaat niet, kortom. Dan liever de kas spekken van politici die geen loopje nemen met de rechtsstaat.

Trump wisselt van account na permanente ban op Twitter, maar ook daar worden zijn berichten verwijderd

Eendrachtig zorgen techgiganten Amazon, Apple en Google voor verdwijnen Twitter-alternatief Parler

Hoe de ene na de andere Goldman Sachs-bankier toetrad tot de regering Trump

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden