Na chaotische stemming is Hongkong terug bij af

Gematigd enthousiasme in het prodemocratische kamp, 'teleurstelling' bij de Chinese regering en diepe vermoeidheid bij de vijf miljoen inwoners van Hongkong - die reacties hebben de verwerping van een nieuwe kieswet door het parlement van Hongkong opgeroepen.

Pro-Peking-demonstranten in Hongkong. Beeld epa

Van de zeventig parlementariërs stemden er 28 tegen, terwijl de wet met een tweederde meerderheid had moeten worden aangenomen.

Vorig jaar november demonstreerden meer dan 100 duizend demonstranten wekenlang in het centrum van de stadstaat tegen het nieuwe kiessysteem. Dat maakte weliswaar de uit 1997 daterende belofte van algemeen kiesrecht waar, maar Peking verbond er wel een weinig democratische voorwaarde aan: kandidaten voor de hoogste bestuursfunctie zouden worden gescreend op hun vaderlandslievendheid, lees: hun instemming met het regeringsbeleid. Die gecontroleerde vorm van democratie schoot vooral bij de jongere generaties, studenten voorop, in het verkeerde keelgat.

'Paraplu'-revolutie doorgezet

Hun 'paraplu'-revolutie verzandde na weken van protest, waarna Peking zijn zin leek te hebben gekregen. Maar dat bleek gerekend buiten de standvastigheid van prodemocratische parlementariërs, die een substantiële minderheid in het lokale parlement vormen. Zij werden flink onder druk gezet om toch in te stemmen met het nieuwe systeem. De Chinese staatsmedia waarschuwden dat hun tegenstem zou leiden tot politieke stilstand en de reputatie van Hong Kong als financieel centrum zou schaden.

Na verhitte debatten op woensdag volgde donderdag een chaotische, live op televisie te volgen stemming, waarbij het pro-Peking-kamp blunderde door op het moment suprême weg te lopen. Hun verklaring achteraf was dat zij meenden dat er van een schorsing van de zitting sprake was. Ondertussen vond de stemming plaats en waren er nog maar acht voorstanders in de zaal. Sommigen van de 28 tegenstanders namen met een paraplu aan de stemming deel.

Uitslag van de stemming. Beeld epa

Verdeelde reacties

'Dit is een duidelijk signaal aan Peking. Het is niet het einde van de democratische beweging, maar een nieuw begin', zo meende de pro-democratische parlementariër Alan Leong na afloop opgetogen. Een groep pro-democratische juristen, de Progressive Lawyers Group, klonk realistischer door de afwijzing weliswaar toe te juichen, 'maar zonder blijdschap. Want het blijft een feit dat de inwoners van Hongkong nog steeds het algemeen kiesrecht dat hen is beloofd, wordt onthouden.'

Voor algemeen kiesrecht blijft instemming van Peking geboden. Het prodemocratische kamp riep de Chinese regering op met een nieuw, ditmaal wel voor Hongkong acceptabel kiessysteem te komen. In Peking zei een regeringswoordvoerder 'teleurgesteld' te zijn over de uitslag, omdat 'bij de verkiezingen van de topbestuurder in 2017 er geen sprake zal zijn van algemeen kiesrecht. Dat hadden we wel graag gezien.'

Protest tegen het voorstel in Hongkong. Beeld afp

Algemeen kiesrecht blijft uit

Dat China zich graag bemoeit met het democratisch proces elders bleek ook uit opmerkingen van de regering over de komende presidentsverkiezingen in Taiwan. Alleen acceptabel voor Peking zijn kandidaten die tegen de onafhankelijkheid van het eiland zijn. In de ogen van Peking behoort Taiwan, 'een afvallige provincie', nu al tot China.

In Hongkong is de praktische consequentie van de verwerping van het nieuwe systeem dat het oude gehandhaafd blijft. Dus blijft de hoogste bestuurder verkozen door een 1200 man tellend 'verkiezingscollege' waarin vooraanstaande bewoners zitting hebben. Onder hen zijn de aanhangers van Peking ruim vertegenwoordigd. In 2017, twintig jaar na de Chinese belofte van algemeen kiesrecht, zal dit selecte kiescollege opnieuw in actie komen.

Uitzicht op algemeen kiesrecht krijgen de inwoners pas weer in het volgende decennium. Volgens peilingen van media in Hongkong wilde een nipte meerderheid van de bevolking dat het nu afgestemde kiessysteem wel was aangenomen. Vermoedelijk vooral om van het zich al decennia voortslepende debat af te zijn.

Pro-democratische parlementariërs na de uitslag. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden