Na branden in Culemborg wijst iedereen naar elkaar

Verslagen gezichten op meerdere plekken in Culemborg donderdag, na de dramatische gebeurtenissen de avond en de nacht ervoor. Woensdagavond brandde er het voormalige zwembad De Meer volledig uit, dat zou worden verbouwd tot een moskee. Daarna gingen in de nabijgelegen wijk Terweijde zes auto's in vlammen op.

Gisteravond brak in een leegstaand zwembad in Culemborg een grote brand uit. Beeld anp

Van het voormalige zwembad is alleen nog een blauwe ronding te zien, erachter ziet alles er verkoold uit. 'Ik ben hier heel verdrietig over', zegt Hassan (30), die een kijkje komt nemen. 'Dit is niet alleen dieptreurig voor de Marokkaanse gemeenschap die hier een grotere moskee wilde maken, omdat we ruimte tekort komen in ons oude gebedshuis. Maar voor alle Culemborgers, die hier, net als ik, als kind hebben leren zwemmen.'

Zichtbaar geroerd leest Hassan het kaartje op een kerststuk met dennentakken en kaarsen, dat bij de ruïne is geplaatst. 'Wat een waanzin. Sterkte met de opbouw', wenst de familie De Buyzer de Marokkaanse gemeenschap in hun stad.

Onderzoek

De politie onderzoekt nog wat de oorzaak van de brand is. En of er mogelijk een verband is met de autobranden later die nacht.

Een paar honderd meter verderop, in de Torbeckestraat in de wijk Terweijde, kan een 37-jarige bewoner nauwelijks zijn tranen bedwingen. Vanuit de deuropening van zijn huis kijkt hij naar de zwartgeblakerde parkeerplek waar afgelopen nacht het bedrijfsbusje van zijn koeriersbedrijf in de fik ging. Het is de derde keer dit jaar dat een bedrijfsauto van hem is uitgebrand. 'Dit is een schadepost van tegen de 20 duizend euro. Het kan mijn faillissement betekenen', zegt hij, terwijl hij nog een trek neemt van zijn sigaret.

Sinds vier jaar woont de ondernemer in een huurhuis in de volkswijk, die de afgelopen jaren meerdere keren negatief in het nieuws is gekomen. 'Aanvankelijk heb ik overwogen om hier een huis te kopen, nu wil ik weg. Ik ben er echt klaar mee.'

Onrust

Dit jaar zijn er in Terweijde en omliggende wijken in Culemborg bij elkaar ruim dertig auto's in brand gestoken. Ook bij het zwembad wordt brandstichting vermoed, de autobranden daarna zouden er mogelijk een reactie op kunnen zijn, zo speculeren veel bewoners.

Het leidt wederom tot veel onrust in de wijk, die al veel voor de kiezen heeft gehad. 'Tegen middernacht hoorde ik een keiharde knal', zegt een 89-jarige bewoonster van de Torbeckestraat. 'Weer een auto in de fik, en niet voor de eerste keer. Wanneer houdt dit nou een keer op', zei ik vanochtend tegen de politie. 'Dit moet welhaast het werk van een pyromaan zijn.'

De organisatie Moslimjongeren Culemborg had al eerder aangekondigd rond de jaarwisseling extra te zullen surveilleren in de wijk. Want vaker liepen de spanningen aan het eind van het jaar op in Terweijde. In de herfst van 2009 botsten groepen wijkbewoners van Molukse en Marokkaanse afkomst met elkaar. In de daarop volgende jaarwisseling liep het uit de hand; de Mobiele Eenheid moest er aan te pas komen om de rellen te beteugelen.

Een uitgebrande auto. Beeld anp

Jeugdbendes

Veel bewoners in de wijk klaagden er de afgelopen jaren over een hardnekkige groep criminele jongeren overwegend van Marokkaanse afkomst. In 2014 werden leden van de zogeheten Culemborgse jeugdbende veroordeeld die ruim tweehonderd inbraken zouden hebben gepleegd.

'En nu zijn de broertjes van die bendeleden weer bezig', moppert een 74-jarige wijkbewoner; die net als zijn wijkgenoten niet met zijn naam in de krant durft uit angst voor represailles. 'Ik heb de komst van de Molukkers hier meegemaakt, maar die brachten toch minder chaos dan de Marokkanen die later naar de wijk kwamen. Die ouders blijven hun ogen sluiten voor wat hun kinderen buiten doen.'

Een 46-jarige bewoonster van de achtergelegen Van der Duyn van Maasdamstraat brengt in dat nog helemaal niet is bewezen of inderdaad Marokkaanse jongens de autobranden veroorzaken, zoals veel bewoners suggereren. 'Niet alleen auto's van Nederlanders, maar ook van Marokkaanse bewoners branden uit.'

Zelf parkeert ze haar auto al ruim een jaar buiten de wijk. Ook deze ochtend had ze weer de politie op bezoek vanwege een autobrand tegenover haar huis. 'Tegen de politie zeg ik: Ik hoor niets, ik zie niets, ik weet niets. Een paar jaar geleden ben ik ernstig bedreigd, daar leer je van.'

Moskee

Ook in de huidige moskee aan de Ridderstraat, vlak achter de kerk in het centrum van Culemborg, is de stemming bedrukt. Moskeevoorzitter Hassan Barzizaoua komt met een verslagen gezicht het gebouw uit na het middaggebed. Woensdagavond werd hij gebeld: onze toekomstige moskee staat in de fik. Tot half 2 's nachts heeft hij er staan kijken hoe de vlammen het gebouw in as legden.

Op 3 oktober had het moskeebestuur het oude zwembad gekocht voor 410 duizend euro, deels opgebracht door de gemeenschap. 'We hadden al een mooi plan gemaakt voor de verbouwing, dat we begin januari aan onze leden zouden presenteren', zegt Barzizaoua. 'Komend jaar hoopten we al te verhuizen. Maar het zal allemaal veel langer duren. En we moeten nog afwachten hoe groot de financiële schade van de brand voor ons uitpakt.'

Al sinds 1982 zit de Marokkaanse gemeenschap in de tussen historische bebouwing ingeklemde moskee in het centrum. Die is inmiddels zichtbaar te krap voor de inmiddels 2500 bewoners met een Marokkaanse achtergrond in de stad.

Barzizaoua wil niet denken dat haat jegens de Marokkaanse moskee het motief zou kunnen zijn van de mogelijke brandstichting. 'We hebben al die jaren hier in het centrum geen vijandigheid ervaren tegen ons gebedshuis', zegt hij. 'De elektra en het gas waren afgesloten in dat oude zwembad, dus het is waarschijnlijk dat een externe factor de brand heeft veroorzaakt. Maar ik wil niet uitgaan van brandstichting uit racisme. En ook is niet bewezen dat die autobranden later die nacht weer een reactie waren op deze brand. Laten we allemaal ons hoofd koel houden.'

Beeld van de ruïnes van het zwembad in Culemborg. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden