Na Blair heeft Bush een nieuwe vriend nodig

Jaap de Hoop Scheffer, NAVO-secretaris-generaal, logeerde op de ranch van George Bush. Weinigen valt die eer ten deel...

De Prairie Chapel Ranch van president Bush in Crawford staat niet bovenaan de lijst van plaatsen die men gezien moet hebben in deze wereld. In het slaperige Texaanse plaatsje (705 inwoners) is weinig meer te beleven dan een bezoek aan de Coffee Station, het benzinestation annex café waar de Amerikaanse president wel eens een cola en een cheeseburger komt halen. Toch is het een hele eer een uitnodiging van Bush te krijgen op zijn ranch te komen logeren.

Bij elkaar heeft Bush al zeker vijftien hoge gasten op zijn ranch ontvangen, maar nog steeds geldt een logeerpartijtje in Crawford als een teken dat de Amerikaanse president je als vriend beschouwt. De Britse premier Blair is er geweest, president Poetin, de Mexicaanse president Vicente Fox en nu ook NAVO-chef Jaap de Hoop Scheffer. Hij is de eerste Nederlander die bij Bush thuis mag komen.

Ideologische thuisbasis
Crawford is de ideologische thuisbasis van Bush, een streek van eerlijke, hardwerkende en diepgelovige mensen die ervan overtuigd zijn dat dit ‘God’s country’ is. Door dit simpele dorp te kiezen als locatie voor het ‘Western White House’, wil Bush nog eens onderstrepen dat hij tot het ‘echte’ Amerika hoort, en niet tot het Oostkust-establishment.

Maar van Crawford, Waco en de rest van het diepchristelijke prairieland rond de ranch heeft De Hoop Scheffer weinig gezien. Wel toerde hij met Bush in diens pick-uptruck rond over het landgoed, waar de president zich graag ontspant met houthakken en het wegruimen van kreupelhout.

Dat Bush het zo hoog op heeft met De Hoop Scheffer is wel te begrijpen: na het naderende vertrek van Blair is de NAVO-chef een van de belangrijkste bondgenoten die de Republikeinse president nog heeft in Europa. Uit het oogpunt van de Amerikanen heeft De Hoop Scheffer het prima gedaan als chef van het bondgenootschap. Bij zijn aantreden in 2004 was de NAVO verscheurd door de oorlog in Irak, maar die onenigheid is langzamerhand op de achtergrond geraakt.

Aanvankelijk hadden de Amerikanen graag gezien dat de NAVO na de oorlog ook een rol zou gaan spelen in Irak, maar dat heeft Parijs steeds weten te voorkomen. Het bleef bij missies van afzonderlijke NAVO-landen, waaronder Nederland, maar ook daaraan lijkt nu een eind te komen. Afgezien van de Britten (maar wat gaat Blairs opvolger Brown doen?) staan de VS er feitelijk alleen voor in Irak.

Afghanistan
Maar als het op Afghanistan aankomt, hebben de VS de NAVO hard nodig. Zonder de steun van de 35 duizend man sterke ISAF-macht zouden de VS de handen meer dan vol hebben. Waar het nu om gaat is ervoor te zorgen dat de NAVO-landen bereid blijven troepen te sturen naar Afghanistan, ook al is de veiligheidssituatie er na ruim vijf jaar ingrijpen niet echt op vooruitgegaan.

Ook De Hoop Scheffer heeft daar belang bij: hij heeft de Afghaanse operatie bijna uitgeroepen als een lakmoesproef voor het bestaansrecht van het bondgenootschap. Het is voor de NAVO out of area (ook in de rest van de wereld actief worden) of out of business, luidt het gevleugelde woord op het NAVO-hoofdkwartier.

Een probleem is dat er onder de bondgenoten weinig animo bestaat om het gat in het onrustige zuiden van Afghanistan op te vullen, als Den Haag deze zomer zou besluiten de Nederlandse troepen uit Uruzgan terug te trekken. Daarbij komt dat er onder de NAVO-landen kritiek is op de Amerikaanse aanpak (bij recente luchtaanvallen zijn tientallen burgerslachtoffers gevallen).

'Moreel verschil'
De Hoop Scheffer beklemtoonde in Crawford dat er een ‘moreel verschil’ is, omdat de Taliban opzettelijk en op veel grotere schaal slachtoffers onder de burgerbevolking maken. Maar toch zullen Bush en hij zich flinke zorgen maken over vooral de Duitse kritiek. Duitsland is de grootste troepenleverancier voor de NAVO-operatie in Afghanistan, al is het voor het betrekkelijk rustige noorden.

Bush heeft De Hoop Scheffer verder hard nodig om ervoor te zorgen dat het bondgenootschap niet verdeeld raakt door de Amerikaanse plannen voor een raketschild. Uit irritatie daarover heeft Rusland besloten voorlopig niet mee te werken aan het CFE-akkoord over de beperking van de conventionele strijdkrachten in Europa.

De meeste NAVO-landen geloven de verzekering van de Verenigde Staten dat het raketschild niet tegen Rusland gericht is, maar niet alle landen zijn ervan overtuigd dat het schild, waarvan de effectiviteit niet vaststaat, een diplomatieke botsing met Rusland waard is.

De Amerikaanse president George Bush ontvangt Jaap de Hoop Scheffer, secretaris-generaal van de NAVO, op zijn ranch in Texas. De twee voeren overleg, onder meer over Afghanistan, Kosovo, uitbreiding van de NAVO en plannen voor een Amerikaans raketschild. (AP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.