Na bevrijding blijkt hoe erg het is onder Boko Haram

Nu Boko Haram in het noorden van Nigeria wordt teruggedrongen, wordt duidelijk welke humanitaire ramp zich daar heeft voltrokken. Een half miljoen mensen heeft dringend voedsel, water en onderdak nodig en een kwart miljoen kinderen is ernstig ondervoed, van wie eenvijfde zo ernstig dat ze het niet zullen overleven als niet direct hulp wordt geboden.

Beeld AP

Volgens hulporganisaties als Unicef en Artsen zonder Grenzen, die pas sinds enkele weken toegang hebben tot de onlangs bevrijde delen in de noordelijke provincie Borno, is er sprake van een acute crisis. 'In de gebieden die ruim twee jaar door Boko Haram afgesneden zijn geweest, is helemaal niets meer: geen voedsel, geen zaaigoed, geen handel. Scholen, waterputten en klinieken zijn vernield, de onderwijzers en verpleegsters gevlucht', zegt Martine Flokstra van Artsen zonder Grenzen.

Van de 2,3 miljoen gevluchte burgers is de helft blijven hangen in en rond de hoofdstad Maiduguri (800 duizend inwoners). Nog geen 10 procent van de ontheemden verblijft in officiële vluchtelingenkampen, de meeste mensen leven bij familie of kennissen die zelf ook al op een bestaansminimum leven.

Ook zijn er provisorische kampen ontstaan rondom de stad. De sanitaire voorzieningen zijn daar zo slecht dat gevreesd moet worden voor de uitbraak van epidemieën als cholera. 'Zeker nu het regenseizoen aanbreekt', zegt Flokstra.

Hongersnood

Volgens Unicef, die nog niet de helft van de gevraagde 55 miljoen dollar heeft gekregen voor de regio, zullen zeker 50 duizend kinderen sterven als de hulp niet onmiddellijk op gang komt. In de stad Bama, waar Artsen zonder Grenzen afgelopen weken voor het eerst binnen kon komen, zijn volgens de organisatie vorige maand al tweehonderd mensen van de honger omgekomen en sterven er dagelijks kinderen aan ondervoeding.

'Kinderen zijn vel over been', zegt Arjan de Wagt, hoofd voeding van Unicef Nigeria, na een eerste bezoek aan de onlangs ontzette stad Manguno. 'De noordelijke provincies van Nigeria kampen altijd al met voedseltekorten maar door de bezetting door Boko Haram was er werkelijk niets meer. Boeren hebben niet kunnen zaaien vanwege het geweld of ze hebben het zaaigoed moeten opeten. Handel op openbare markten was niet meer mogelijk vanwege de onveiligheid.'

Naar schatting 2 miljoen mensen verblijven in gebieden die nog niet bevrijd zijn van Boko Haram. 'Ik durf er niet aan te denken hoe die mensen eraan toe zijn', zegt De Wagt. 'Dit is nog maar een topje van de ijsberg.'

Beeld Reuters

Paradoxaal

President Muhammadu Buhari verkondigt sinds dit jaar dat Boko Haram 'technisch verslagen is', waarmee hij zijn verkiezingsbelofte inlost en de geldkraan van de donoren opent voor wederopbouw van de noordelijke provincies.

Volgens De Wagt kan van terugkeer pas sprake zijn als er weer voorzieningen zijn. 'Paradoxaal genoeg ontvluchten veel burgers de regio juist nu. Niet vanwege de terreur van Boko Haram maar omdat er gewoon helemaal niets meer is. In het ziekenhuis van Manguno waren nog één arts en vijf verplegers toen wij daar vorige maand voor het eerst kwamen. De rest was gevlucht, alle medicijnen en spullen waren gestolen door Boko Haram.'

Mensen willen echt wel graag terug naar hun dorpen, maar ze durven nog niet, denkt ook Hanna van Schie van Save the Children. 'Als scholen het doelwit zijn, wie durft dan nog zijn kind naar school te sturen? Bovendien staat er bijna geen school meer overeind of ze zijn niet meer als school te gebruiken, en zijn de meeste leerkrachten verjaagd of zelfs vermoord.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden