Na al die jaren alsnog een naam

Het Landelijk Bureau Vermiste Personen gaat 32 onbekende slachtoffers van de Watersnoodramp van 1953 opgraven. Dna-analyse maakt identificatie wellicht mogelijk.

ZIERIKZEE/OUWERKERK - 'Toen ik het nieuws hoorde, dacht ik: oh god, daar begint het. Dat is een teer punt.' Stoffel Hillebrand (74) uit Ouwerkerk verloor tijdens de Watersnoodramp van 1953 elf naasten. 'De familie van mijn moeder is gehalveerd. Er zijn er een paar niet teruggevonden.'


Nu de kans bestaat dat een aantal slachtoffers dankzij dna-onderzoek kan worden geïdentificeerd, wil Hillebrand best wangslijm afstaan aan het Nederlands Forensisch Instituut. 'Ik voor mezelf zou het fijn vinden', zegt de gepensioneerde manager van een constructiebedrijf. 'Maar als ik denk aan mijn nicht die haar vader, haar moeder en twee zussen is verloren in '53, dan denk ik: zou ze dat wel aankunnen?'


Burgemeester Gerard Rabelink beseft dat hij maandag veel emoties heeft losgemaakt in Schouwen-Duiveland. Hij heeft het Landelijk Bureau Vermiste Personen van de Nationale Politie toestemming gegeven om op de begraafplaatsen van Serooskerke, Ouwerkerk en Nieuwerkerk 32 onbekende slachtoffers van de Watersnood op te graven. Het is een poging de naamlozen hun naam terug te geven. Na afname van het dna worden ze weer begraven.


Wangslijm

Om de familierelaties te kunnen vaststellen, roept Rabelink nabestaanden op ook dna af te staan. 'Broers, zussen en kinderen die een familielid missen, kunnen wangslijm afgeven. Liefst twee of drie per familie', vertelt hij op het gemeentehuis in Zierikzee. Mocht er een 'match' zijn, dan kan de familie nadenken over een eventuele herbegrafenis, of over de plaatsing van een nieuwe grafsteen op het niet meer anonieme graf.


Maar niets moet, benadrukt hij, ook het dna-onderzoek niet. 'De Ramp is een enorme emotionele wond. Ik wil die wonden als burgemeester niet verder openen. Laatst ging ik een echtpaar feliciteren met hun zestigjarig huwelijk. Toen ik zei: u bent dus in 1953 getrouwd, begon die meneer meteen te huilen.'


Omdat het zo gevoelig ligt, heeft Rabelink een jaar gewikt en gewogen over het openen van de graven. 'Het was een worsteling.' Toen het Bureau Vermiste Personen hem benaderde, heeft hij een klankbordgroep opgericht met onder meer een dominee, de oud-directeur van het Watersnoodmuseum en een aantal slachtoffers. 'We hebben de tijd genomen. De klankbordgroep heeft unaniem positief geadviseerd. Maar het is mijn beslissing en verantwoordelijkheid.'


Ook voor Ria Geluk (67) kwam het nieuws als een 'complete verrassing'. Mogelijk vindt zij haar oma terug, Catharina Jobina Geluk-Kooman. 'Ik ben naar haar vernoemd, al was haar roepnaam Kaatje en is die van mij Ria.'


Het gezin van Ria Geluk overleefde de Ramp, maar haar grootouders en haar tante Cor niet. Ze woonden in Capelle - een buurtschap tussen Zierikzee en Nieuwerkerk. Toen hun huis bijna bezweek, redde hun inwonende zoon zijn leven door op een geïmproviseerd vlot te stappen.


Maar haar grootouders waren al oud en wilden in de zware storm en barre kou niet op een wankele deur stappen. Een inwonende dochter wilde haar ouders niet in de steek laten. 'Een half uur later zijn ze alle drie verdronken. Mijn oma is nooit teruggevonden, al staat haar naam zonder de toevoeging 'vermist' in Zierikzee op de grafsteen van mijn opa en tante Cor.'


Stenen

Mogelijk ligt haar grootmoeder onder een van de anonieme grafstenen van het kerkhofje in Ouwerkerk. Rond het monument voor de Watersnood liggen tientallen slachtoffers begraven. De meesten met naam en toenaam, anderen onder een anoniem graf, zonder enige tekst. Dan zijn er namen van slachtoffers met de toevoeging 'vermist' erin gebeiteld. Onder die stenen ligt niemand.


'Ik ga eens per maand naar het graf van mijn ouders', zegt Stoffel Hillebrand; hij woont recht tegenover de begraafplaats. 'Ik denk dan terug hoe mijn moeder, die drie broers en twee zussen is verloren, een jaar later nog steeds moest opdraven om lichamen of kleding te identificeren. Dan kwam ze kapot terug. Ik was vijftien, wat doe je dan? Je houdt je moeders hand vast en huilt mee.'


Hij loopt ook altijd langs de anonieme graven. 'Dat doe je automatisch, daar heb ik het niet eens met mijn vrouw over. Zeeuwen praten niet graag over de Ramp. Er zijn er tegen wie je aan kunt schoppen, maar die het eerste woord over 1953 nog moeten zeggen.'


Ria Geluk acht de kans klein dat ze haar grootmoeder terugvindt. 'De Watersnoodramp heeft 1.835 slachtoffers gemaakt. Ruim honderd mensen zijn niet meer teruggevonden. Ze gaan nu 32 anonieme graven openen. Als het tot niets leidt, heb ik daar vrede mee. We hebben er al zestig jaar vrede mee.'


Zoektocht

Sinds 2007 bestaat er een dna-databank van vermiste personen. Nadat in 2010 de Wet op de lijkbezorging is veranderd, wordt er ook dna afgenomen van alle stoffelijke overschotten. Het Landelijk Bureau Vermiste Personen van de Nationale Politie verzamelt in heel Nederland het dna van onbekende doden uit 1920-2007.


'Rond 1.600 mensen zijn we kwijt, van de Tweede Wereldoorlog tot nu', zegt teamleider Irma Schijf van het Bureau Vermiste Personen. 'Door een landelijke inventarisatie hebben we 350 onbekende doden kunnen identificeren in onder meer Kampen, Callantsoog, Amsterdam en Rotterdam.'


Op Schouwen-Duiveland worden vanaf 10 september 45 anonieme graven geopend. 32 zijn van de Watersnood; de andere 13 betreft bijvoorbeeld mensen die voor 2007 dood zijn aangespoeld.


Het Nederlands Forensisch Instituut zal proberen de dna-profielen van de watersnoodslachtoffers te koppelen aan die van mogelijke nabestaanden. Is er een match, dan krijgen ze daar vertrouwelijk bericht van.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.