REPORTAGE

Na 125 jaar is de Moulin Rouge niet langer erotisch, maar wel populair

Ooit was het een oord van froufrou en oh la la, waar danseressen bijklusten in de betaalde liefde. Hoe de 125 jaar oude Moulin Rouge haar erotische lading verloor, maar nog draait als een tierelier.

De danseressen van de Moulin Rouge in 2014. Beeld AFP

De Boulevard de Clichy is een straat van seksshops, waar ze dildo's in de vorm van de Eiffeltoren verkopen, van happy hourcafés, souvenirwinkels, goedkope restaurants en een enkele dakloze. Maar het stedelijk landschap wordt gedomineerd door een vuurrood verlichte molen met draaiende wieken, de Moulin Rouge. Le plus célèbre French can can du monde, belooft de lichtreclame. Op een koude decemberavond is net een bus Oekraïners uitgeladen, terwijl een groep Aziaten voor de deur staat te wachten. 'Ik heb hier dertig jaar geleden een show gezien', zegt een 62-jarige man uit Rome die met zijn vrouw in de rij staat. 'Het was zo'n gelukzalige ervaring. De veren, de glitters, de kostuums, de danseressen. Ik wilde het nog een keer zien.'

De Moulin Rouge is een van de oudste cabarets ter wereld. Dit jaar viert het Parijse monument zijn 125-jarige bestaan. Is er nog vraag naar danseressen met blote borsten in het internettijdperk, waarin seks en porno alomtegenwoordig zijn? Of aan goochelaars en variétéartiesten in een wereld van gelikte special effects? Zo te zien wel: de negenhonderd plaatsen tellende Moulin Rouge zit bomvol. 'We hebben een bezettingsgraad van 98 procent. Vorig jaar hebben we 620 duizend bezoekers gehad', zegt pr-medewerkster Melanie Moya. 'De helft kwam uit Frankrijk, de helft uit de rest van de wereld.'

De toeschouwers zijn niet alleen per bus aangevoerde senioren. Er zitten opvallend veel jongeren in de zaal. 'Ze komen omdat iedereen de Moulin Rouge kent, omdat ze in dans geïnteresseerd zijn of omdat ze de film Moulin Rouge van Baz Luhrmann hebben gezien', zegt Moya.

Goedkoop is het niet: 102 euro voor een avondje revue. Voor een tientje extra heb je er een halve fles champagne bij. De Moulin Rouge is naar eigen zeggen de grootste consument van champagne ter wereld, met 240 duizend flessen per jaar.

Een avondje Moulin Rouge hoort nog altijd in het rijtje Eiffeltoren, Mona Lisa, Notre Dame. Iets dat je doet als je in Parijs bent, net als het ophangen van een liefdesslotje aan de Pont des Arts.

Eeuwigdurend feest

Door een tunnel van rood velours word je naar de zaal geleid, weelderig gedecoreerd in de stijl van la belle époque, de periode voor de Eerste Wereldoorlog. De Moulin Rouge begon in 1889 als 'paleis van de dans en de vrouw'. Het cabaret ligt aan de voet van Montmartre, destijds een ruige wijk, een vrijplaats waar geen belasting op wijn hoefde te worden betaald. Aan de voet bevonden zich de danstenten, in de heuvels woonden arbeiders, hoeren en schilders als Picasso, Renoir en Kees van Dongen, die op de goedkope atelierruimten afkwamen.

Aan de Boulevard de Clichy werd de illusie van een eeuwigdurend feest gecreëerd, een universum van glitter en klatergoud, waarin heren uit de hele wereld zich vermaakten met de lokale danseresjes. 'Een leger van jonge meisjes is present om de goddelijke cancan te dansen. De lenigheid waarmee ze hun benen in de lucht gooien doet ons een minstens zo lenige moraal vermoeden', schreef Le Guide des plaisirs de Paris in 1898. Dans en prostitutie liepen naadloos in elkaar over.

Achter de vrolijkheid en het optimisme van la belle époque ging een seksuele economie schuil. Destijds werden keurige burgerdames niet geacht seksuele wezens te zijn, waardoor bourgeoisheren hun toevlucht zochten tot de danseressen, wasvrouwen en arbeidsters van Montmartre, die bijklusten in de betaalde liefde.

'Getrouwde vrouwen waren veroordeeld tot de deugd, erotiek werd een specialiteit van professionals', schrijft Bernard Marchand in Paris, histoire d'une ville. 'Het meisje werd een luxe artikel, even karakteristiek voor de Parijse verfijning als modeproducten of parfums. De aantrekkingskracht van de Lichtstad was grotendeels te danken aan haar reputatie als oord van plezier en algemene tolerantie.'

The Hoffman Girls in 1924 backstage bij de Moulin Rouge. Beeld Getty Images

Bedorven

Achter de coulissen zag Montmartre er veel minder vrolijk uit. 'Nergens wordt de menselijke substantie zo verknoeid en bedorven als in Montmartre', schreef Léon Daudet in 1907. Hij bezocht etablissementen waar opium werd gerookt en waar vrouwen hun rokken optilden om zichzelf morfine in te spuiten. In de foyer van de Moulin Rouge hangt het beroemde affiche van Henri de Toulouse-Lautrec met de danseres La Goulue. De schilder Toulouse-Lautrec, slechts 1,52 meter groot door een erfelijke ziekte, kwam elke avond in de Moulin Rouge, in zijn zwarte jacquet en geruite pantalon. Hij was de mascotte van Montmartre, bemoederd door de prostituees die hij schilderde, maar uiteindelijk zou hij zichzelf dood drinken, net als La Goulue.

Later werd de Moulin Rouge de belichaming van het Parijse o la la. Zoals Johnny Jordaan zong in de jaren vijftig:

'k Ben in Parijs geweest

Het was daar een reuze feest

Ik heb daar de Moulin Rouge gezien

Ik heb daar gedanst met Josephien

In Parijs kon je naar een 'gewaagde' show met topless danseressen. Als je er toch was, natuurlijk, anders niet. Die erotische lading is tegenwoordig helemaal verdwenen. Zelfs kinderen zijn welkom, vanaf 7 jaar. De Moulin Rouge is zijn schuld verloren: het Sodom en Gomorra van la belle epoque is verdwenen, zoals de schilders van Place du Tertre slechts een flauwe schim zijn van Picasso of Renoir.

Louise Weber (La Goulue)was cancandanseres in Parijs en model voor Henri de Toulouse Lautrec. Beeld Getty Images

Professionals

Achter de coulissen, vlak voor het begin van de show. Een gespierde danser loopt in tangaslip, een danseres in joggingbroek. Julia Graveland (23) uit Maassluis is al half aangekleed voor de voorstelling: ze draagt gouden pumps en een badjas over haar netpanty. Een rijzige gestalte, de enige Nederlandse in het corps de ballet van de Moulin Rouge. 'Vanaf mijn 4de heb ik op ballet en dansles gezeten. Ik heb mbo-dansacademie in Amsterdam gedaan. Na mijn afstuderen heb ik overal auditie gedaan. Ik ben met de Thalys een dagje heen en weer gegaan voor de Moulin Rouge, maar ik dacht nooit dat ik zou worden aangenomen. Dat leek me veel te hoog gegrepen.'

Het is een leuke, maar zware baan zegt ze. Zes keer per week twee shows per avond. Er is veel veranderd sinds de danseressen werden weggeplukt uit de arbeidersbuurten van Parijs. Het showballet is geprofessionaliseerd. De dansers komen uit de hele wereld en hebben een dansopleiding gevolgd. Vrouwen moeten minstens 1,75 meter zijn, mannen 1,85 meter. Ze mogen maximaal twee kilo aankomen of afvallen. 'Ik moet blijven zoals ik was toen ik twee jaar geleden werd aangenomen', zegt Graveland. 'Als ik mijn haar wil blonderen, moet ik daarvoor toestemming vragen.'

Net als bij een voetbalclub wordt elke voorstelling opgenomen en geanalyseerd. Graveland: 'Je wordt regelmatig naar kantoor geroepen. Dan laten ze aan de hand van videobeelden zien wat je niet goed gedaan hebt. Dat vind ik ook heel goed. Het is nuttig om jezelf terug te zien, je hebt niet altijd in de gaten wat je doet.'

Oh la la

Het Parijse oh la la-gevoel is nog springlevend, in elk geval in de toeristische sector. Er zijn tientallen cabarets, die een mengeling van zang, topless dans en variété bieden. In de Folies Bergère vierde Josephine Baker triomfen en maakte Maurice Chevalier zijn debuut, in 1909. De Crazy Horse afficheert zichzelf als het 'meest avant-gardistische cabaret' van Parijs, met zijn 'glamazones'. Het Lido met zijn Bluebell Girls streeft een chique uitstraling na en is relatief duur. Sinds begin december is het gesloten, maar het komt in april terug met een nieuwe show. Cabarets zijn doorgaans niet goedkoop: een avondje kost al snel 100 tot 200 euro.

Tijdmachine

De show begint. Het lijkt alsof je in een tijdmachine wordt teruggeschoten naar de periode van Een van de Acht, Ron Brandsteders Showbizzquiz of de dansgroep van Penny de Jager. De show Féerie loopt dan ook al sinds 1989. Showballet in een wisselend exotisch decor, van een piratenschip tot een circus, met zestig danseressen en honderd dansers, duizend kostuums met veren en glitters, achthonderd paar schoenen. Een halfnaakte vrouw in een aquarium met drie reusachtige slangen. Vrouwen in piepkleine broekjes die rondjes over het toneel lopen met een dwergpaardje. Een diabolovirtuoos. Artistieke disciplines waarvan je het bestaan al bijna was vergeten, zoals de buikspreker.

Le Pétomane, staat op de deur van het herentoilet. Een herinnering aan een van de beroemdste variétéartiesten uit de geschiedenis van de Moulin Rouge, de petomaan Joseph Pujol, die op commando scheten kon laten. Met behulp van een fluitje kon hij zelfs Au clair de la lune ten gehore brengen. Tevens kon hij het kaarslicht op het toneel anaal uitblazen. Zulke spectaculaire nummers zijn er vanavond niet. Wel indrukwekkend is de jongleur die zijn ballen niet laat circuleren door ze op te gooien, maar door ze uit te spugen.

Franse cancandanseressen maken zich klaar voor een optreden in de Moulin Rouge in 1959. Beeld The LIFE Picture Collection/Gett

Cancan

Dan begint eindelijk de cancan. In de 19de eeuw uitgevonden als een zinneprikkelende dans, niet in de laatste plaats omdat de danseressen aanvankelijk onderbroeken zonder kruis droegen. De moderne versie is gekuist en doorspekt met acrobatiek en breakdance. 'De French Can Can is ons handelsmerk', zegt pr-medewerkster Mélanie Moya. 'De dans duurt niet langer dan tien minuten op een show van twee uur. Het is te ritmisch, te technisch om het lang vol te houden.' Volgens de Moulin Rouge is er vijf weken training voor nodig om de cancan onder de knie te krijgen.

Het publiek is dolenthousiast. Alle artiesten krijgen een daverend applaus, de cancan en andere nummers worden met ritmisch geklap begeleid. 'It was amazing!', zegt Ann Beddows uit Engeland, die haar 60ste verjaardag heeft gevierd in de Moulin Rouge met haar dochter Aby (24). 'De Moulin Rouge is onderdeel van de Parijse cultuur. Daar moet je nooit iets aan veranderen.

Ook Herman Ingelbracht (28), een Zuid-Afrikaan die in Amsterdam woont, heeft genoten, net als zijn zussen Esmarie (22) en Karin (20). 'Erotiek? Het blijft allemaal heel stijlvol', zegt Herman. 'Natuurlijk is het ouderwets. Dat is juist het hele punt.'

De danseressen van de Moulin Rouge in 1983 in de show 'Femmes, Femmes, Femmes'. Beeld Gamma-Rapho via Getty Images
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden