N-Ierse partijen schuiven richting akkoord

Een definitieve vredesregeling lijkt steeds dichterbij te komen in Noord-Ierland. Uit verklaringen die Sinn Fein en de Ulster Unionistische Partij vandaag uitgaven, blijkt dat de twee partijen elkaar dicht zijn genaderd....

Uit de verklaring van de UUP blijkt dat de unionisten hun tot dusver onbuigzame standpunt over het inleveren van wapens door de IRA (no guns, no government) hebben laten vallen. De partij van premier David Trimble is bereid Sinn Fein te accepteren in een regering, als de IRA een afgevaardigde benoemt die direct over ontwapening gaat onderhandelen met de internationale commissie die erop moet toezien dat de ontwapening op 1 mei 2000 is afgerond. De IRA zou daartoe bereid zijn.

Voor het eerst erkende de UUP hardop het recht van de nationalisten om 'op vreedzame en democratische manier' te streven naar een verenigd Ierland. 'Er is nu een kans om een echt partnerschap te creëren tussen unionisten en nationalisten in een nieuwe regering', zei Trimble.

Sinn Fein op haar beurt sprak over ontwapening als een 'essentieel onderdeel' van het vredesproces. Tot dusver luidde het standpunt van de partij dat het allang mooi was dat de wapens van de IRA niet langer werden gebruikt. Leider Adams herhaalde dat zijn partij 'totaal en absoluut' uitsluitend vreedzame en democratische methoden is toegedaan en hij veroordeelde alle vormen van geweld, inclusief de 'strafaanvallen' van de IRA op leden van de eigen gemeenschap.

De Sinn Fein-leider zei dat er geen twijfel mogelijk was over het feit dat 'wij nu de laatste fase binnengaan, op weg naar een oplossing van dit conflict'. Adams herhaalde wat hij vorig jaar zei na de bloedige aanslag in Omagh: 'Dit conflict moet voor ons allemaal een zaak uit het verleden zijn. Het moet voorbij zijn, afgelopen en verdwenen.'

De verklaringen behoren tot een welbewuste stap-voor-stap-strategie van onderhandelingsvoorzitter Mitchell, om het vertrouwen tussen beide partijen te vergroten. De komende dagen zullen Adams en Trimble hun achterban ervan moeten overtuigen dat de tegenstander goede bedoelingen heeft, en dat het daarom de moeite waard is het risico van een gezamenlijke regering aan te gaan.

Vooral voor David Trimble zal dat niet meevallen. Voor hem is de inhoud van een komende IRA-verklaring, die woensdagavond of donderdag wordt verwacht, van cruciaal belang. De premier hoopt dat het republikeinse leger daarin akkoord zal gaan met een tijdschema voor ontwapening, een onderhandelaar zal aanwijzen en zich zal aansluiten bij het standpunt van Sinn Fein over het afwijzen van geweld.

Trimble heeft die elementen nodig, om de critici binnen zijn partij die hem kiezersbedrog verwijten het hoofd te kunnen bieden. De UUP beloofde tijdens de verkiezingen van vorig jaar dat het niet in een regering met Sinn Fein zou stappen, zolang de IRA niet was begonnen met ontwapenen.

Binnen zijn partij heeft zich een groep aanhangers van de harde lijn verenigd, die zich verzet tegen Trimbles aanpak. Een van de hardliners, Jeffrey Donaldson, noemde het dinsdag 'een dwaasheid' als de UUP de verklaring van Sinn Fein zou accepteren. 'Er staat niets nieuws in en hij geeft ons geen enkele zekerheid over ontwapening.'

Trimble moet zeer behoedzaam manoeuvreren, om zijn partij niet te splitsen. Sommige UUP'ers zien dat nu al als bijna niet te voorkomen. 'Als Trimble dit akkoord straks voorlegt aan de partijraad, en die gaat akkoord, is een splitsing onvermijdelijk', zei havik Peter Weir.

Vermoedelijk zal de uit 860 leden bestaande partijraad zich op 27 november over het resultaat uitspreken. De premier zou bij die gelegenheid het leiderschap van zijn partij en zijn premierschap willen verbinden aan daadwerkelijke ontwapening door de IRA, binnen enkele weken na de vorming van een regering.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden