Muzikaliteit bestaat niet

De goede feeën hebben muzikale gaven eerlijk over alle borelingen verdeeld

Renée Braams

Een van de leuke dingen die ik heb geleerd op de Schumann Akademie is dat muzikaliteit niet bestaat. Iedereen die dat begrip hanteert, bedoelt er iets anders mee. Soms is dat verschil in toonhoogte kunnen horen, en laten horen. Vaak doelt men op kennis van muziek, interesse in muziek of een uitgekristalliseerde smaak.

Het etiket muzikaal wordt ook vaak voorbehouden aan een muzikant die een fuga van Bach op geheel eigen wijze vertolkt, of aan iemand die flitsend kan improviseren.

Nog interessanter wordt het wanneer al deze facetten van het concept muzikaliteit bij elkaar worden gestopt en dan op de een of andere manier wordt gemeten hoe dat mengsel over de bevolking is verdeeld. Dan blijkt dat veruit de meeste mensen gemiddeld muzikaal zijn. Maar een klein percentage mensen heeft geen enkele muzikale aanleg, en ook maar heel weinig mensen zijn muzikaal zeer begaafd.

Brommer
‘Maar ik ben echt onmuzikaal, want ik kan geen wijs houden als ik zing’, zegt mijn collega van de opinieredactie. Dat is echt onzin. De juiste toonhoogte niet kunnen vinden is puur een kwestie van oefenen en leren. De grote Nederlandse muziekpedagoog Willem Gehrels noemt mijn collega een brommer, en ik laat u even horen wat hij in 1942 over deze kinderen schreef: ‘Het is helaas geen uitzondering dat deze brommers worden uitgesloten van de zangles. Zij moeten maar wat gaan tekenen of mogen een bibliotheekboek gaan lezen. Dit is niet minder dan een misdaad. Deze leerling wordt zonder vorm van proces veroordeeld tot een muzikale dood.’

Gehrels zegt dat je een brommer tegenover een kind moet zetten dat op toon zingt, en dat ze elkaar moeten aankijken tijdens het zingen. De brommer krijgt de instructie het andere kind na te doen, en zo schijn je brommen in een mum van tijd te genezen.

Ik heb het nog niet uitgeprobeerd. Ik hoor uiteraard graag uw ervaringen!

Ouderbetrokkenheid
Ik geef op mijn school groeps-pianoles aan vijf meisjes. Daar zie ik de stelling bevestigd dat muzikaliteit niet zoveel voorstelt. Souraya kan van blad zingen, Delaney is een ster in stukjes die ritmische flair vragen, Kim heeft snelle vingers, Bisma leest noten als de beste en Isabel voelt precies aan welk akkoord past onder welke melodielijn.

Er zijn na een half jaar les geen grote verschillen in prestaties, omdat de meisjes in principe alle vijf dagelijks vlijtig oefenen.

Toch is niet alles eerlijk verdeeld. De ouders van Souraya en Delaney kunnen geen noot lezen en geen toon spelen. Als hun kinderen een stukje ‘niet snappen’, is er thuis niemand die ze weer op gang helpt.

Maar er is iets dat nog meer invloed heeft: ouderbetrokkenheid. De moeder van Delaney kan geen noot lezen, maar zit wel naast het keyboard als haar kind oefent en komt kijken bij de les.

Bij Souraya thuis is er niemand die haar een duwtje geeft richting keyboard. Ze had deze week niet geoefend ‘omdat ik steeds mijn zusje moest optillen, omdat mijn moeder ziek was’. Zij maakt nu minder vorderingen dan de andere vier, maar met muzikaliteit heeft dat niets te maken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden