Muzikaal drama over opkomst en ondergang van Lance Armstrong

Bert Wagendorp en JW Roy schreven samen een rockopera over opkomst en val van een van de grootste sporthelden van de laatste decennia: Lance Armstrong. Waarom in hemelsnaam?


Lance Armstrong Beeld EPA

Er was verbazing hier en daar toen singer-songwriter JW Roy in zijn omgeving vertelde over zijn nieuwste project: Lance, the Rockopera. Samen met schrijver en Volkskrant-columnist Bert Wagendorp schreef hij een muziektheaterstuk over Lance Armstrong. De Amerikaanse wielrenner die kanker overwon en een glorieuze comeback maakte in de wielersport. De man die zeven Tour de Frances won, de god die de Olympus beklom en er vervolgens keihard vanaf donderde toen hij werd ontmaskerd als fraudeur die doping had gebruikt.

Zo'n omstreden figuur, wiens wandaden nog vers in het geheugen liggen, als onderwerp voor theater? Not done, oordeelden sommigen in Roys kennissenkring.

Ex-renner Rob Harmeling speelt gitaar tijdens de rockopera. Beeld Gerke Visser

Roy, die platen maakt sinds 1997 en als populair liedjesschrijver en muzikant samenwerkte met onder anderen Ilse DeLange, Freek de Jonge en Guus Meeuwis, kreeg meer dan eens te horen: 'Aan zo'n man hoef je toch geen ode te schrijven?' Roys repliek: 'Maar Lance, the Rockopera is helemaal geen ode.'

Wagendorp: 'De geschiedenis rond Lance Armstrong leent zich juist uitstekend voor een dramatische vertelling. Een goed verhaal wil ook een onderzoek zijn naar wat goed en kwaad is en hoe mensen daarin meegaan, of niet.' Wagendorp, die als sportverslaggever veel over wielrennen schreef, vindt het irrelevant hoe je persoonlijk over de persoon Armstrong denkt. In het Rotterdamse theater Walhalla, waar de opnamen van het bij het theaterstuk behorende album plaatsvonden, zegt hij dat hij de casus Armstrong misschien wel het beste sportverhaal van deze eeuw vindt.

Lance, the Rockopera
wordt 15 en 16/4 opgevoerd in de Verkadefabriek in Den Bosch
onder de titel St. Willebrordsessies II - Lance - The Rise and Fall

'Het is een klassieke geschiedenis van een individu dat de beste wil worden en bereid is daarvoor alles op te geven. Goethes Faust, die zijn ziel aan de duivel verkocht in ruil voor alwetendheid, maar dan in een sportcontext. Met Armstrongs coach Michele Ferrari in de rol van de duivel. Die had Italiaanse renners al aan superieure doping geholpen en zei tegen Lance: 'Als jij precies doet wat ik zeg, win je de Tour.'

En dus wordt de opkomst en ondergang van mogelijk de grootste fraudeur in de sportwereld neergezet als muzikaal drama. Veertien Engelstalige liedjes schetsen Armstrongs carrière. Van de wereldtitel op de weg die hij in 1993 in Oslo won, via zijn gevecht met kanker, naar zijn comeback in de Tour en uiteindelijk zijn ontmaskering in 2012. Een verteller neemt de luisteraar mee in de verwikkelingen. Het verhaal wordt uit de doeken gedaan in tekst en muziek, zonder dramatische actie op het podium. Daarmee is Lance in vorm eerder een oratorium dan een opera. Artiesten als Guus Meeuwis, Rick de Leeuw, acteur Frank Lammers en JW Roy nemen afwisselend de rollen op zich. Personages als Armstrongs ploegleider Johan Bruyneel, soigneur Emma O'Reilly, die Armstrong als eerste van dopinggebruik beschuldigde, en journalist David Walsh, die acht jaar lang als een bloedhond achter Armstrong aan zat, komen allemaal voorbij.

JW Roy en Guus Meeuwis. Beeld Gerke Visser
Pianist Jan Hautekiet pakt een moment rust. Beeld Gerke Visser

Muzikaal leunt Lance op Americana. Een blues klinkt als basis voor The Beast, waarin Lance zingt hoe kanker bezit van zijn lichaam heeft genomen. In het duet Cancer Made Bird, van Lance en Johan Bruyneel, is het weemoedige country. Het is het muzikale palet dat Roy ook voor zijn vorige albums gebruikte.

JW Roy: 'Normaal gesproken ligt er eerst de muziek en wordt er vervolgens aan de teksten gewerkt, maar Bert was zo productief en enthousiast dat ik in een paar weken al zes teksten in mijn mailbox had. Die waren wel eens aan de lange kant.'

Wagendorp: 'Sommige van die songs zouden zonder ingrijpen Paradise-by-the-Dashboard-Light-proporties krijgen. Hier en daar moest er wat verdicht worden, zonder de essentie en informatie te verliezen.'

De verteller-rol bood uitkomst. Wagendorp zette er een barman voor in, 'want ik wilde iemand die van buitenaf naar het gedoe kijkt en zo afstand schept'. 'Als je het een journalist laat doen, sluipt er snel een moraliserend toontje in. Er is in dat hele drama al zo moraliserend opgetreden door jan en alleman. Armstrong werd op een gegeven moment de verpersoonlijking van het kwaad, terwijl hij eigenlijk niet meer was dan een symbool van de wielrennerij, een exponent van hoe die sport in elkaar zat.'

Wagendorp, die eerder stelde dat de wielrennerij op zijn eerlijkst is als iedereen doping gebruikt, heeft zich 'enorm geërgerd' aan hoe Armstrong werd afgeslacht door de media nadat hij uiteindelijk had bekend. 'Sportjournalisten stonden te juichen bij elke zege terwijl ze wisten dat er iets behoorlijk fout zat in de wielrennerij. Toen vond ik het, en nu nog, te gemakkelijk om één sporter eruit te pikken die moet hangen, zelfs bij een figuur die zo onsympathiek is als Lance Armstong.'

Bert Wagendorp, 31 mei 2013 Beeld Ivo van der Bent

Ook Roy ziet hoe Armstrong de zondebok voor de hele wielersport werd. Iemand die aan het kruis moest worden genageld. Armstrong als dianegatief van de martelaar? Niet zo gek dat ook inhoudelijk gelijkenissen zijn tussen het muziektheater Lance en het oratorium der oratoria: de Matthäus-Passion. Er is een verlosser, er is trouw, en er is verraad. Het nummer The Loyal Lieutenant bevat zelfs een verwijzing naar de haan die kraait als Petrus Jezus drie keer heeft verloochend. Hier is het ploeggenoot George Hincapie, Armstrongs trouwste discipel, die, als Petrus en Judas ineen, onder grote druk Armstrong verraadt en hem erbij lapt bij de FBI.

Probeert Wagendorp met zijn rockopera ook begrip te kweken voor Armstrong? 'Misschien wel. Ik probeer in elk geval te schetsen hoe je als individu in een systeem terechtkomt waarin je de keuze krijgt: blijf ik trouw aan mijn principes met als gevolg dat ik binnen de kortste keren vergeten ben, of doe ik wat iedereen doet en maak ik een kans op glorie?

Want natuurlijk waren er ook wielrenners die niet meegingen met het epogebruik. Natuurlijk waren er die moreel hoogstaander waren. Maar over hen hoor je niets meer. Over hen schrijf je geen verhaal. Wagendorp: 'Je had die Fransman die het heel erg uitdroeg dat hij niets gebruikte die... kom hoe heet die ook al weer? Ik kom er later wel op.'

De gele trui van Lance Armstrong. Beeld Gerke Visser

Lance, the Rockopera

Lance, the Rockopera heeft als ondertitel De St. Willebrord Sessies Vol II. Het is namelijk de tweede keer dat zanger JW Roy en schrijver Bert Wagendorp (foto) samenwerkten vanuit hun liefde voor muziek en wielrennen. Het cd-boek St. Willebrord Sessies Vol I uit 2012 bevat songs en verhalen met wielrennen als thema. De liedjes zijn opgenomen in de fietswerkplaats van oud-mecanicien Hubert van Hoydonck in St. Willebrord in West-Brabant, 'wielerhoofdstad van Nederland'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden