Muziekman van stand

Hoe staan we ervoor in de popmuziek? Muziekjournalist Simon Reynolds spreekt op het Incubate festival in Tilburg. Goede muziek verschijnt er nog genoeg, neem Skrillex!

'Muziek maken? Dat kan iedereen. Gewoon, met zijn i-Phone. Zoals iedereen kan reageren op muziek, door een eigen weblog of een eigen internetsitete beginnen.'


Het Incubate Festival in Tilburg, dat de meest interessante internationale aspecten van de alternatieve (pop)cultuur in kaart wil brengen, had zich nauwelijks een betere spreker dan journalist Simon Reynolds kunnen wensen. Reynolds (49) zal vrijdag op Incubate een keynote speech wijden aan het thema van het festival: Do-It-Yourself (DIY) in de popmuziek. En dat is precies ook het onderwerp waarover Reynolds in zijn talloze artikelen voor toonaangevende internationale muziekbladen (Melody Maker, The Wire, Uncut) en kranten (The Guardian) het liefst schrijft.


Aan de telefoon laat de Britse Reynolds vanuit zijn woonplaats Los Angeles weten naar Incubate uit te kijken, vanwege de 'lekker eigenwijze programmering'. Maar over de inhoud van zijn speech wil hij nog niet veel kwijt. 'Want alles al weggeven, is flauw. Maar ik ben altijd al gefascineerd geweest door kleine scenes, door groepjes artiesten die zich niks aantrokken van de mainstream cultuur, maar zelf gewoon aan de slag gingen. En hoe kleine ideetjes of initiatieven ineens konden uitgroeien tot iets bepalends in de cultuur. Het intrigeert me hoe die DIY cultuur, zoals die in de popgeschiedenis zijn intrede deed tijdens de punk, zich sindsdien ontwikkeld heeft.'


Punk evolueerde doordat heel veel jongeren die niet eens zo heel goed konden spelen toch het podium opgingen en platen uitbrachten. Allemaal in eigen beheer, zonder tussenkomst van grote platenmaatschappijen. 'Ik heb de periode na de eerste punkexplosie echter altijd net wat interessanter gevonden', zegt Reynolds. 'De jaren 1978-1982, toen ik muzikaal echt volwassen werd. Dankzij punk leek ineens alles mogelijk. Er werd volop geëxperimenteerd met geluid, maar ook met de presentatie. Beeldende kunst en pop leken elkaar te vinden.' Bovendien werden drumcomputers en andere elektronische klankopwekkers goedkoper, zodat gitaarmuziek steeds minder dominant werd, ten faveure van elektronische muziek.


Reynolds schreef over deze jaren het standaardwerk Rip It Up And Start Again: Postpunk 1978-1984. Ook die andere 'creatieve explosie in de popcultuur', de vroege jaren negentig toen dance van de kleine clubs in de underground, uitgroeide tot een wereldwijd fenomeen, werd door Reynolds geboekstaafd in het knappe Energy Flash (1998).


Reynolds: 'In Londen had je in de jaren negentig een bloeiende DIY dance-cultuur, dankzij dj's en producers die zelf hun platen in kleine oplages persten, die door piratenstations werden opgepikt. Ik kocht en kreeg soms honderden singles in de maand, die allemaal goed, nieuw of interessant klonken.'


En hoe is dat nu? Hoe staan we er eigenlijk voor in de popmuziek? Reynolds deelt de mening dat er niet echt vernieuwende stromingen zijn bijgekomen. Niet voor niets publiceerde hij vorig jaar zijn veelbesproken boek Retromania: Pop Culture's Addiction To Its Own Past, waarin hij stelde dat de meeste popmuziek de laatste jaren vooral terugverwijst naar andere stromingen, liedjes en stijlen uit het verleden.


'Daar zijn we nog altijd niet vanaf. En dat komt voor een deel omdat muziek niet meer zo essentieel is voor de opvoeding als toen ik opgroeide. En dat heeft dan weer te maken met het gegeven dat er geen mysterie meer omheen hangt. Maar ook met het feit dat sociale media als Twitter, Facebook en ook YouTube veel aantrekkelijker zijn om je tijd aan te besteden.'


Toen Reynolds eind jaren tachtig begon met het publiceren van recensies, had hij alleen een platenhoes met titels en namen ter informatie, en soms slechts een cassette zonder info. 'Je moest je volledig richten op wat er te horen was en dat beschrijven. Nu vind je op internet alle achtergrondinformatie die je nodig hebt. En verschijnen er ook veel meer platen die allemaal om aandacht schreeuwen.'


De overvloed aan informatie maar ook aan muziek is mooi, handig en goedkoop maar leidt al een paar jaar niet tot een echt grote vernieuwing in de muziek, stelt Reynolds. 'Het interessantst vind ik op dit moment het bestuderen van de wijze waarop nieuwe muziek zichzelf profileert. Wat komt er boven drijven, en hoe gebeurt dat? Dat boeit me. En goede muziek verschijnt er nog genoeg. Boeiend vind ik nu het soort ranzige hiphop gemaakt door bijvoorbeeld Tyga of Nicki Minaj, en al bladerend door mijn Filofax waar ik mijn favoriete platen wekelijks in bijhoud, kom ik veel dubstep tegen van het Londense Hyperdublabel bijvoorbeeld.'


Maar de laatste tijd was Reynolds het meest onder de indruk van een optreden van de nieuwe Amerikaanse ster Skrillex. 'Ik zag hem voor een publiek van tien-, twintigduizend man, en het klonk fantastisch. Muzikaal mag hij alles hebben gepikt van vooral Britse breakbeat- en junglemuziek, maar deze energie was nieuw. De groepsbeleving en de euforie kende ik al van massale 'raves' van vroeger, maar hoe iedereen nu alles aan het documenteren slaat met smartphones, en fimpjes op internet, is weer een nieuw element van de DIY cultuur.'


Simon Reynolds houdt op 14 september tijdens de Do-It-Yourself Conference op het Incubate Festival in Tilburg zijn keynote speech.


Om 12.00 uur in De NWE Vorst.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden