Muziek zou eigenlijk altijd moeten zijn zoals op Le Guess Who?

Alle shows waren uitdagend en geestverruimend

Dreunende gitaren en magische koorklanken, ze komen samen op Le Guess Who. Het resultaat: geluid dat de geest verruimt. Het mooiste optreden is van Mount Eerie, die zijn verdriet om zijn overleden vrouw deelt met het publiek.

Foto Ben Houdijk

Zondagochtend, even voor het twaalven. De regen voegt zich nadrukkelijk in het programma van festival Le Guess Who. De oude fabriekshal Pastoe aan het Utrechtse Rotsoord vult zich met een sluierachtige ruis, dankzij de keiharde slagregen op het dak. En onder dat dak wordt die rustgevende ruis overgenomen door de tingelende sitarklanken van de Indiase ragaspeler Surajit Das.

Het is een mooi en inmiddels bijna traditioneel programmaonderdeel van het vierdaagse Utrechtse festival: een urenlange 'drone', dus een ellenlang estafette-concert van gonzende en traag golvende ambientmuziek, van sitarspelers tot gitaarkunstenaars als The Star Pillow en Robby De Selby, die het dronestokje steeds overnemen.

Lees verder onder de foto.

De Sai Anantam Ashram Singers brachten de muziek van Alice Coltrane. Het publiek werd gevraagd de schoenen uit te trekken en op matjes te gaan zitten, om de muziek optimaal te beleven. Foto Ben Houdijk

Zo'n twaalf uur durende droneshow zegt veel over festival Le Guess Who. Omdat er werelden van muziek samenkomen, en eigenlijk naadloos op elkaar aansluiten. Omdat het avontuurlijk is en spiritueel verantwoord. En omdat het iets is wat je nergens anders tegenkomt. Hiervoor ga je dus naar Le Guess Who; niet voor die ene heel grote band - en dus zoiets ouderwets als 'een headliner' - maar voor een uitgestrekt terra incognito, waar je dagenlang kunt rondzwerven.

Dat gedurfde concept van het festival, dat dit jaar voor de elfde keer werd gehouden op een tiental locaties in Utrecht, is inmiddels bekend tot ver buiten de landsgrenzen, waar jaloers naar Le Guess Who wordt gekeken. Vandaar ook dat er een zo internationaal publiek naar Utrecht komt: bij concerten van De Helling tot Ekko, een aantal kerken en de vijf zalen van TivoliVredenburg hoor je het publiek de acts becommentariëren in het Russisch, Italiaans, Spaans en Engels. Ook dat blijft bijzonder.

Het is alleen wel zaak je op tijd te melden bij de zaal die je in het programmaboekje hebt aangekruist. Want niet zelden wordt via de sociale media het bericht verspreid dat Ekko of De Helling 'at full capacity' is.

We waren op Le Guess Who al heen en weer geslingerd tussen Bulgaarse koorzang, Indiase sitarmuziek en Japanse improvisatie. Zondagavond veranderde de Grote Zaal van TivoliVredenburg in een ashram, een muzikale tempel voor een betere wereld.

De 'extatische' muziek van Alice Coltrane werd geëerd door de Sai Anantam Ashram Singers. En heel veel wierook. De volle zaal kon gelukkig meezingen, uit het Bhajan Songbook. Met z'n allen: 'Radha Krishna, Jaya Sai, Krishna Jaya'.

Jazzgigant

Vol dus, en dat is het ook zaterdagavond in de Grote Zaal van TivoliVredenburg bij het optreden van jazzlegende Pharoah Sanders. De 77-jarige tenorsaxofonist die meer dan vijftig jaar geleden zijn imposante carrière begon bij geestelijk vader John Coltrane is een geziene gast op North Sea Jazz, maar het daverende applaus waarmee hij hier onthaald wordt zal hem ook verbaasd hebben. Wat op papier best een risico leek: een jazzgigant op prime time in de grootste zaal van een popfestival programmeren, pakt wonderbaarlijk goed uit.

Sanders beantwoordt het enthousiasme met een prachtig optreden. Lyrische lange noten, gevolgd door sputterende dissonanten. En dan steeds onder luid applaus langzaam naar zijn stoel sloffen, om even uit te rusten.

Fijn ook zo'n ritmesectie die de pauzes niet benut om zelf even hun kunstjes te tonen, maar gewoon in hetzelfde ritme en thema blijft hangen. Totdat de meester opstaat om weer een paar schitterende salvo's af te vuren.

Pharoah Sanders beantwoordt het enthousiasme van het publiek met een prachtig optreden. Foto Ben Houdijk

Als cadeautje krijgt het publiek een van zijn bekendste nummers The Creator Has A Masterplan, waarin Sanders laat horen ook nog over een krachtig stemgeluid te beschikken.

Mooi ook hoe hij tegen het einde van zijn set nog een paar odes aan zijn oude leermeester Coltrane brengt.

Met de beroemde ballade Naima in het hoofd is de overgang naar de grote popzaal Ronda, een etage hoger, niet zo heel groot. Hier speelt dance-pionier James Holden met een heuse band. Als je de zaal betreedt, precies op het moment dat saxofonist Etienne Jaumet een hoorbaar door Pharoah Sanders geïnspireerde solo blaast, krijg je het gevoel dat al die muziek uit al die windstreken echt een samenhangend geheel vormen.

Drummer en gastcurator Han Bennink ging tijdens het festival opmerkelijke samenwerkingen aan met onder meer Sonic Youths Thurston Moore en impro-legende Peter Brötzmann. Foto Ben Houdijk

Teder en indringend

De jazz speelt dit jaar dus een prominente rol op Le Guess Who, met concerten van het Sun Ra Arkestra en een project rond de muziek van Alice Coltrane. En opmerkelijke samenwerkingen van drummer en gastcurator Han Bennink met onder meer Sonic Youths Thurston Moore en impro-legende Peter Brötzmann.

Maar het mooiste optreden van het festival komt op naam van Mount Eerie, oftewel Phil Elverum. De Amerikaanse zanger-gitarist verblufte eerder dit jaar al met het aangrijpende album A Crow Looked At Me, waarop hij liedjes zong over zijn aan kanker overleden echtgenote. Op plaat al bijna ondraaglijk intens, maar Elverum klinkt vrijdag in de statige Jacobikerk zo mogelijk nog indringender. Met zijn tedere stem, zichzelf heel timide begeleidend op akoestische gitaar, houdt hij het publiek een uur lang muisstil met kleine ingetogen liedjes. Niet op een sentimentele manier - en dat is het knappe - maar emotioneel en intiem. Het publiek wordt deelgenoot van Eleverums verdriet, en dat van zijn nu driejarige dochtertje.

Mount Eerie gaf in de Jacobikerk het mooiste optreden van het festival. Foto Ben Houdijk

En zo rol je dus langs een reeks indrukwekkende concerten uit een brede waaier aan stijlen. Of je nu naar de magische koorklanken van Le Mystère des Voix Bulgares zit te luisteren in de Domkerk, of naar de dreunende feedback-gitaren van het heavy trio Big Brave: alle shows hebben in de context van dit festival ineens een soort Le Guess Who-stempel. Ze zijn uitdagend en geestverruimend, zoals muziek van welk genre dan ook, eigenlijk altijd zou moeten zijn.


Herbeleef Le Guess Who?

Het jaarlijkse popfestival Le Guess Who? in Utrecht is afgelopen. Niet getreurd: herbeleef het festival met onze beste stukken, aanraders, recensies en interviews met artiesten.

Jazzlegende Han Bennink wist geen reet van Le Guess Who. Tot nu