MUZIEK-PENOZE

EEN van de clichés in de politiek is dat rechts voorstander is van marktwerking, en links van sturing door de overheid....

De eerst politiek verantwoordelijke voor het zuiver houden van de markt is de minister van Economische Zaken. Die is onder meer eindverantwoordelijk voor de NMa, de Nederlandse Mededingingsautoriteit, die toeziet op het verbod op kartelvorming, en prijsafspraken. Die minister is Herman Heinsbroek, van de LPF. Hij is de nieuwe mediaster van de een na grootste partij van ons land en wordt nu al getipt als volgende LPF-lijsttrekker.

Daarom is het toch wel belangrijk wat eergisteren door NRC Handelsblad-journalisten Tom-Jan Meeus en Herman Staal werd gesignaleerd. Vrij recent, drie jaar geleden, werd Heinsbroeks bedrijf veroordeeld wegens illegale prijsafspraken. In de periode waar de aanklacht betrekking op had was hij eigenaar en algemeen directeur van het bedrijf Arcade. Heinsbroek is rijk geworden door het produceren van après-ski CD's. Al jaren bestond het vermoeden dat de prijs van CD's kunstmatig hoog werd gehouden. Bij de introductie van de CD steeg de prijs van ongeveer vijfentwintig gulden voor een LP naar bijna vijftig voor een CD. Op die CD stond nauwelijks meer muziek dan op een LP (terwijl we nu weten dat technisch er minstens het dubbele op zou kunnen).

De hoge prijs werd beargumenteerd met de grote uitval tijdens het productieproces (dat moest absoluut stofvrij gebeuren!). Inmiddels weten we dat je thuis in vijf minuten een CD brandt, en dat een blanco schijfje zelfs op de consumentenmarkt minder dan een euro kost. Toch zijn die CD's duur gebleven. In Nederland zijn ze bovendien veel duurder dan in onze buurlanden of in de VS.

De zaak waarvoor Arcade in 1999 is veroordeeld is onder meer gebaseerd op een fax van dat bedrijf aan een leverancier die een lagere prijs wilde vragen aan zijn klanten. Arcade staat hem dat niet toe, en schrijft: 'Zoals ik je telefonisch heb meegedeeld houden onze bestaande relaties zich aan de verkoopadviesprijs en als wij akkoord zouden gaan met jouw voorstel zouden wij ons dus in een vervelende positie plaatsen ten opzichte van onze bestaande relaties'.

Tijdens het onderzoek blijkt dat Arcade vaker prijzen oplegt aan de detailhandel, in strijd met de wet. Degene die deze zaak mede aanhangig heeft gemaakt, de directeur van het postorderbedrijf Allegro, zal zich later tegenover het OM beklagen dat hij niet verder wil getuigen omdat de platenmaatschappijen zijn bedrijf via boycots kapot dreigen te maken als hij nog langer met justitie meewerkt. De officier van justitie vermeldt dit in zijn requisitoir. Tijdens het onderzoek blijkt het lastig om informatie van Arcade te krijgen, omdat dat bedrijf intern zoveel mogelijk stukken, bijvoorbeeld verslagen van besprekingen, vernietigt. Het OM: 'De bedrijfscultuur is dat er zo weinig mogelijk op papier mag komen.' Het beeld is: prijsafspraken, intimidatie van getuigen en vernietigen van belastende informatie. Kortom: penozepraktijken.

De rechter acht alle zeven gevallen van verticale prijsbinding bewezen en veroordeelt Arcade. Nog eenmaal de officier van justitie: 'Het is aannemelijk dat de consument in Nederland door het betalen van relatief hoge CD-prijzen een omvangrijk distributienetwerk in leven houdt waarbij sommige inefficiënte bedrijven door de hoge marge extra winst kunnen genereren terwijl de platenmaatschappijen een relatief rustige markt bedienen met min of meer vastliggende prijzen.' Dit is waardoor Heinsbroek zo rijk is geworden dat hij niet meer in pakken van Gucci hoeft te lopen ('daar loopt iedereen in').

Op dit moment doet de NMa onder verantwoordelijkheid van minister Heinsbroek onderzoek naar illegale prijsafspraken in de CD-branche. Wat vindt de minister van die afspraken? Kan hij keihard aanpakken wat hij een paar jaar geleden zelf deed? Wist overigens premier Balkenende van deze veroordeling toen hij Heinsbroek benoemde? Zo nee, had Heinsbroek dat dan niet moeten vermelden in antwoord op de vraag of er zaken waren die hem bij zijn functie in verlegenheid zouden kunnen brengen? Zo ja, vond Balkenende dit acceptabel? Het begin van normen en waarden is toch dat je je aan de wet houdt. Waar Philomena Bijlhout slechts een klein pionnetje was bij Bouterse, was Heinsbroek eindverantwoordelijk voor Arcade. Anderzijds is het verschil wel dat Bouterse achttien mensen heeft vermoord, terwijl Heinsbroek alleen te veel geld heeft gevraagd voor CD's die ik toch niet wil hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.