Background

Muziek is de grote zondebok in het noorden van Mali

Terwijl de Franse troepen de Malinese stad Goa veroverden, speelden enkele beroemde muzikanten uit Mali een concert in Londen. Het nieuws uit hun thuisland van het oprukkende Franse leger werd met vreugde onthaald. Muziek is verboden in de noordelijke steden van het land, waar islamistische militanten sinds vorig jaar de macht gegrepen hebben.

Een optreden van de band Tamikrest tijdens een muziekfestival in Londen, afgelopen weekend. Beeld reuters

'We hebben maar één boodschap: vrede', zegt Sidi Toure, muzikant bij Sahara Soul. 'Zelfs al zou je deze ruimte vullen met goud en diamanten, dan nog zou dit niet belangrijker zijn dan vrede.' Zoals in vele Afrikaanse landen is muziek ook in Mali een belangrijk onderdeel van de cultuur. Toen de islamistische rebellen in maart vorig jaar de controle verwierven over de noordelijke steden van het land, werd muziek de grote zondebok. 'We willen de muziek van Satan niet horen', klonk het.

'Muziek kan je genezen, wanneer je je slecht voelt', zegt Toure. 'Maar ze hebben in het culturele centrum van Gao alle instrumenten gewoon verbrand. Nu zijn alle muzikanten het land uit gevlucht naar Bamako, Niger, Burkina Faso.' Toure heeft veel lof voor de interventie van de Franse troepen. 'Zonder hen zou dit het einde van Mali betekend hebben. De Fransen hebben Mali gered.'

Muzikant Sidi Toure. Beeld reuters

Blues
Muziek is niet alleen voor de bevolking van Mali belangrijk, het is ook zowat het belangrijkste exportproduct van het land. Mali wordt gezien als het land van oorsprong van de Amerikaanse blues, aangezien veel bewoners in de tijd van de slavernij naar Mississippi en Memphis werden gebracht. Sommige artiesten hebben wereldwijd al miljoenen platen verkocht. Jaarlijks wordt in de buurt van de historische stad Timboektoe een festival gehouden, waar veel buitenlanders op afkomen. Ook Robert Plant (Led Zeppelin) en Bono (U2) hebben het festival ooit bijgewoond. Maar dit jaar zal er in de woestijn geen muziek weerklinken.

'Mali is veranderd door terroristen die de sharia willen opleggen: geen muziek, geen telefoons, geen democratie. Dit is slecht', zegt Bassekou Kouyate, een andere muzikant. Zijn band was net bezig met de opname van een nieuw album, toen ze vorig jaar schoten op straat hoorden.

Bono (M) tijdens het Desert Festival in 2012 in Timboektoe. Beeld AFP

Geen harmonie
Over de toekomst bestaat echter veel onenigheid bij de bevolking van Mali. 'We hebben Mali nooit als één land gezien', zegt Ousmane Ag Moussa, Toeareg en muzikant bij Tamikrest. De rebellen die het noorden van het land tot een eigen staat uitriepen, hebben dezelfde achtergrond als hij. 'De regering in het zuiden was een even groot probleem als de islamisten in het noorden. Nu willen ze ons vernietigen als terroristen. Deze beweging is voor onze onafhankelijkheid. Er zijn veel bloedbaden tegen ons aangericht. Het is altijd zo geweest.'

Ousmane verloor zijn familie in de jaren 90, toen hij zelf nog een kind was. Ze werden het slachtoffer van een strijd tussen het leger en de Toeareg. Dat was de reden waarom hij gitaar leerde spelen, zodat hij zijn boodschap via muziek kon overbrengen. 'We zijn behandeld als een groep nomaden die enkel goed zijn om herder te spelen. Ze beschouwen ons niet als inwoners van Mali. Nu ruiken mensen de rook van het vuur dat ons al eeuwen teistert.'

In Londen zorgde de muziek dit weekend alvast even voor eenheid. Drie bands met verschillende achtergronden, waaronder die van Ousmane, sloten de avond samen af. Intussen weerklinken de geweerschoten van Franse soldaten in harmonie in hun thuisland. Krijgen ze binnenkort de kans om ook onder bevolking eindelijk harmonie te creëren?

Muzikant Ousmane Ag Moussa. Beeld reuters
Bluesband Tamikrest. Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden