muziek Chris Chameleon ***

Chris Chameleon brengt dichteres Ingrid Jonker weer tot leven.

In de videoclip van As jy weer skryf loopt de Zuid-Afrikaanse zanger Chris Chameleon drijfnat de zee in. Na een beetje zwemmen en koppie onder wandelt hij kurkdroog het strand op, terwijl zwarte vlinders om zijn hoofd dwarrelen. Het is een optimistische verwijzing naar het einde van Ingrid Jonker, de depressieve Zuid-Afrikaanse dichter die in 1965 op 32-jarige leeftijd zelfmoord pleegde door zich te verdrinken in de zee bij Kaapstad.


In een gedicht dat als een aankondiging van haar dood kan worden gelezen -Timmerman bou aan 'n kis. Ek maak my gereed vir die niks- voorspelde zij dat zij spoedig in de vergetelheid zou raken: Korreltjie klein is my woord. Korreltjie niks is my dood.


Dat liep anders. Dertig jaar later las Nelson Mandela haar gedicht Die kind (wat doodgeschiet is deur soldate by Nyanga) voor bij de opening van de eerste zitting van het eerste democratisch gekozen Zuid-Afrikaanse parlement. Mandela noemde haar 'Afrikaner én Afrikaan'.


Chris Chameleon kwam nóg later met Jonker in aanraking. Nota bene in Nederland, waar hij in 2001 de documentaire Korreltjie niks is my dood ziet. De leadzanger van punkband Boo! gooit het roer om. Hij gaat als solist verder en zet een groot deel van het werk van Jonker op muziek. Het levert gouden en platina platen op. Decennia na haar dood valt een breed Zuid-Afrikaans publiek alsnog voor Jonkers vaak wanhopige liefdesgedichten, waar de maatschappelijke spanningen uit de tijd van de apartheid doorheen druppelen.


Chameleon schrijft geen spectaculaire composities, zijn liedjes zijn soms zelfs ronduit saai en zijn gitaarspel kan op zijn positiefst worden aangeduid als dienend. Maar door de intensiteit van de gedichten kruip je met elk nummer dichter onder de huid van Jonker en wordt het Afrikaans steeds minder een belemmering.


Met zijn bijzondere stem, met een bereik van vier octaven, die hij kan laten klinken als een man, vrouw, Wiener Sängerknabe en een dier, kan Chameleon de stemming van elke strofe, van elke regel van Jonker magisch benadrukken.


Tussen de liedjes door vertelt hij met veel subtiele humor in het Afrikaans/Nederlands over de lijnen tussen zijn leven en dat van Ingrid Jonker. Hoe hij voor de clip van As jy weer skryf soepeltjes achteruit de zee in moest wandelen en de tekst van het lied achterstevoren moest playbacken. Ingrid Jonker leeft weer.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden