Mussolini-leuzen in de straten van Rome. 'We beginnen aan de herovering van ons land'

'Je kunt wat wij allemaal doen fascisme noemen, maar ik noem het liever een nieuwe kracht, een forza nuova', aldus Roberto Fiore, de frontman van de gelijknamige partij Forza Nuova. In de straten van Rome marcheerden zaterdag zo'n tweeduizend aanhangers van de partij.

Leden van Forza Nuova tijdens hun mars door Rome. 'Pakistani, Bengalezen, Senegalezen, stuur ze terug naar hun eigen land!'Beeld Nicola Zolin

Daar is-ie, Roberto Fiore, de man die twintig jaar lang in het buitenland woonde nadat hij in Italië werd veroordeeld wegens betrokkenheid bij een bomaanslag met 85 doden. Hij wordt geflankeerd door zestien zwaar getatoeëerde mannen met om hun linker bovenarmen een gekleurde band waarop Servizio d'Ordine staat - ordetroepen. Zij zijn vandaag uitverkoren om de grote leider van het Italiaanse neofascisme te beschermen, en met hem de ongeveer tweeduizend volgers die zaterdagmiddag in ordentelijke rijen van acht achter hem aan marcheren, dwars door de straten van Rome.

'Boia chi molla', scanderen ze een gevleugelde uitspraak van Benito Mussolini - de beul voor hij die opgeeft. Net als: 'alles voor het vaderland', 'Italië voor de Italianen' en daarna: 'stop de immigratie, stop de illegalen, gooi alle indringers het land uit.'

'Straten terugveroveren'

De honderden mannen en een handvol vrouwen die zaterdagochtend vanuit heel Italië richting deze door Mussolini gebouwde buitenwijk van Rome trokken, doen dat naar eigen zeggen om 'de straten terug te veroveren op de indringers'. Het gevolg: veel tatoeages, veel zwarte kleren en leren handschoenen, veel geheven rechter handpalmen en aan de overkant van de straat veel opgetrokken wenkbrauwen.

'Ons land wordt bezet door een leger van dieven', zegt Luca Castellini, lid van een van de meest racistische hooligangroeperingen ter wereld, de Brigate Gialloblu van voetbalclub Hellas Verona. Hij is speciaal naar Rome gekomen om 'de veiligheid van zijn kinderen te waarborgen', zegt hij waarna zijn megafoon pakt en met zijn mondhoeken halfstok schreeuwt: 'Pakistani, Bengalezen, Senegalezen, stuur ze terug naar hun eigen land!'

Zijn kreet wordt eerst door tientallen kelen overgenomen, daarna door honderden, en later door duizenden.

Roberto Fiore: 'Laten we vanaf nu 4 november als bijzondere datum zien; de dag waarop ons volk opnieuw wakker werd.'Beeld Nicola Zolin

Roberto Fiore

Deze Mars op Rome is het geesteskind van Roberto Fiore, de extreemrechtse politicus die twintig jaar lang in ballingschap leefde vanwege betrokkenheid bij een extreemrechtse bomaanslag in 1980. Pas toen het vergrijp in 1999 verjaarde, keerde hij terug naar Rome om het neofascistische Forza Nuova te stichten.

Fiore wilde eigenlijk een week eerder marcheren omdat het toen, op 28 oktober, precies 95 jaar geleden was dat Benito Mussolini zijn zwarthemden opriep richting Rome te trekken om er een fascistische dictatuur te stichten. Maar dat was ontoelaatbaar, vonden 45 parlementariërs, de burgemeester van Rome en de minister van Binnenlandse Zaken, die Fiore uiteindelijk verplichtte de mars uit te stellen. '28 oktober had ons allemaal een prachtige datum geleken', zegt Fiore daarover tegen zijn nukkige gevolg. 'Vanaf die datum werden moerassen drooggelegd, waarin hele steden werden gebouwd. Een periode waarin ons vaderland herboren werd. Maar laten we vanaf nu 4 november als bijzondere datum zien; de dag waarop ons volk opnieuw wakker werd. Waarop we de invasie blokkeerden en begonnen aan de herovering van ons land.'

Hoewel deze mars plaatsvindt in de rafelrandjes van het Italiaanse anti-migratiesentiment - veel militanter dan Forza Nuova wordt het niet - lijkt de brandstof die hun woede voedt ook steeds meer andere partijen voort te stuwen. Ook die andere partijen merken immers dat kiezers genoeg hebben van de ruim 600 duizend vluchtelingen die sinds 2014 in Italië arriveerden waardoor ook die andere partijen zich steeds harder opstellen tegen migranten.

Tekst gaat verder onder de foto.

Beeld Nicola Zolin
Beeld Nicola Zolin

Sicilië en Ostia

Toch zijn het vooral de (extreem)rechtse partijen die er electoraal van profiteren. Zo vonden er zondag lokale verkiezingen plaats op Sicilië (zie kader) waarbij Nello Musumeci een van de grote winnaars werd. Musumeci is momenteel verbonden aan de centrumrechtse coalitie van Silvio Berlusconi, maar heeft een verleden bij de neofascistische Nationale Alliantie. Een van zijn speerpunten: minder immigratie.

Of wat te denken van kustplaats Ostia, het Zandvoort van Rome, dat lange tijd vooral bekend stond vanwege haar stranden stampvol bakkende Romeinen, maar sinds de verkiezingen van zondag ook de stad is waar, 72 jaar na de dood van Benito Mussolini, het Italiaanse fascisme weer een serieuze comeback maakte in de politiek.

Ostia werd twee jaar geleden opgeschrikt door een enorm maffiaschandaal. De gemeenteraad bleek dusdanig geïnfiltreerd door criminelen - de elf kilometer lange strandboulevard vol restaurants en strandtenten bleek een paradijs voor eenieder met kwaad in de zin - dat de verantwoordelijke minister iedereen ontsloeg en de stad tot 2018 liet besturen door een politieman.

Afrikaanse verkopers

Omdat vrijwel alle partijen betrokken bleken bij die corruptie, besloot de neofascistische partij CasaPound al haar pijlen op Ostia te richten. Het gevolg: de 32-jarige kandidaat Luca Marsella, die de afgelopen weken hard van leer trok tegen bijvoorbeeld Afrikaanse verkopers op het strand, haalt volgens de laatste peilingen meer dan 10 procent van de stemmen. Dat zou een van de grootste successen zijn van een neofascistische partij sinds 1945.

'Je kunt wat wij allemaal doen fascisme noemen', zegt Fiore zaterdagavond aan het einde van zijn patriottisch defilé en nog immer geflankeerd door zijn potige ordetroepen. 'Maar ik noem het liever een nieuwe kracht, een forza nuova, die ons land weer wakker maakt en waarmee we de migratie stoppen. Het is aan ons om sterk te zijn. Het is aan ons om voorbereid te zijn. Het is aan ons om klaar te zijn voor de gevechten. Want de strijd tussen de voor- en tegenstanders van het vaderland is aan ons.'

Beeld Nicola Zolin

Net als in Ostia vinden zondag ook op eiland Sicilië lokale verkiezingen plaats. Een van de grote winnaars daar werd de rechtse coalitie aangevoerd door Silvio Berlusconi met volgens de exitpolls bijna 40 procent van de stemmen. Met minder rimpels en meer haar dan in jaren, trok de 81-jarige ex-premier de afgelopen dagen het eiland over om enerzijds de lokale kandidaat te steunen, en anderzijds zijn eigen wederopstanding voor te bereiden. Berlusconi wil bij de landelijke verkiezingen dit voorjaar voor de vijfde maal premier worden. Of dat lukt, hangt grotendeels af van een uitspraak van het Europees Hof in Straatsburg later deze maand. Omdat Berlusconi is veroordeeld voor belastingfraude mag hij het ambt van premier niet bekleden. Die beslissing vecht hij aan.

De stemming op Sicilië geldt als barometer voor de landelijke verkiezingen. Enerzijds omdat hier dezelfde drie blokken - de populistische Vijfsterrenbeweging van Beppe Grillo, de Democratische Partij van oud-premier Matteo Renzi en de rechtse coalitie van Berlusconi - tegen elkaar strijden als straks bij de landelijke verkiezingen. Maar ook omdat de problemen van Italië op Sicilië worden uitvergroot. Waar de jeugdwerkloosheid op het vasteland rond de 38 procent schommelt, bedraagt hij op Sicilië 57 procent. En nog belangrijker: nergens in Italië is de vluchtelingencrisis pregnanter dan op Sicilië. Vooral de coalitie van Berlusconi, waar ook de xenofobische en vooral in het noorden populaire Lega Nord deel van uitmaakt, vaart daar wel bij.

Beeld Nicola Zolin
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden