Museumdirecteur

Het lijkt alsof inpakkunstenaar Christo aan het werk is geweest in het Haagse Museum van het Boek/Meermanno Westreenianum. Op de middenverdieping, in de zaal tegenover de bibliotheek waar al anderhalve eeuw vijftienhonderd handschriften en incunabelen sluimeren in van daglicht verstoken boekenkasten, zijn een reeks negentiende-eeuwse vitrines dermate dik ingepakt dat...

Museumdirecteur

Deze vleugel van het museum wordt ingrijpend gerestaureerd en heringericht door Marijke van der Wijst, bekend vormgeefster van tentoonstellingen. Op haar aanwijzingen zijn inmiddels alle wanden gemarmerd van de ruimten die ooit dienst deden als woonvertrekken van baron Van Westreenen.

Pas in het voorjaar zal de zaal weer voor publiek toegankelijk zijn, maar de man die de renovatie in gang zette, zal er niet bij zijn. Aanstaande dinsdag neemt Ton Brandenbarg na zesenhalf jaar afscheid als directeur van het museum om algemeen secretaris te worden van de Raad voor Cultuur.

Onder zijn bewind is het museumstof regelmatig opgewaaid. 'Toen ik aantrad, heb ik de voordeur wijd opengezet', zegt hij. 'Daarvóór moest je aanbellen om binnen te mogen. Ook de openingstijden heb ik verruimd, want ik vond het onjuist op zondag dicht te zijn. Het museum stond voornamelijk bekend als een deftig museum met een prachtige collectie, maar wie over de drempel kwam, werd ongeveer geacht Latijn en Grieks onder de knie te hebben.'

Inmiddels bevat het meest recente jaarverslag de mededeling dat er 29 verjaardagspartijtjes in het museum werden gehouden. Brandenbarg: 'In het sinds 1996 bestaande Scriptorium laten we kinderen voelen hoe moeilijk het is een tekst met een ganzenveer te schrijven. Kinderen moet je iets laten doen, want niets is frustrerender dan boven een vitrine staan met prachtige boeken waarin je niet mag bladeren. De belangstelling van scholen is overstelpend.'

Met ingang van 1995 werd het rijksmuseum een zelfstandige stichting met een Raad van Toezicht, waarin zowel de directeur van De Nederlandsche Bank als die van de Koninklijke Bibliotheek zitting hebben. In hetzelfde jaar wist Brandenbarg, na langdurig onderhandelen, het buurpand te verwerven, 'omdat het museum dreigde te verstikken'. Gebrek aan depot-, werk- en expositieruimte maakt uitbreiding noodzakelijk. De bijna twee miljoen gulden die nodig zijn om het pand geschikt te maken, heeft Brandenbarg nu bijeen; zijn opvolger kan de verbouwing ter hand nemen.

Tientallen exposities kwamen onder zijn leiding tot stand en mede door spraakmakende tentoonstellingen over Vermeer en Jacob van Maerlant steeg het bezoekersaantal aanzienlijk.

Toch was dat nooit zijn eerste streven: 'Je kunt een boekmuseum niet vergelijken met kunstmusea. We hebben als museum een specialistische opdracht waar het de bestudering en de opbouw van de collecties betreft. Als dat hier niet gebeurt, gebeurt het nergens. In de tentoonstellingen vindt dat z'n neerslag. Als ik alleen naar bezoekerscijfers zou kijken, kwamen andere onderwerpen aan bod. Dat vind ik ongepast. Van Maerlant trekt veel publiek, maar de lopende expositie over de bibliofiel Radermacher Schorer is bij voorbaat bestemd voor fijnproevers.'

Het museum bestaat dit jaar 150 jaar. Wat ontbreekt er nog? 'De museale inrichting is deels zelf een museum. Dat moet je zo houden, want de basis is een negentiende-eeuwse verzameling in een negentiende-eeuwse ambiance. Maar het blijft een gemis dat nergens in Nederland te zien is hoe de boekdrukkunst zich heeft ontwikkeld en verspreid. Dat zou je moeten visualiseren. Ons materiaal gaat terug tot de zesde eeuw.'

Uit de talrijke jury's waarin Brandenbarg als directeur zitting nam, moet hij zich terugtrekken. Vooralsnog blijft hij wel betrokken bij de opzet van de Typografische Reeks die de Rotterdamse uitgeverij 010 op de markt gaat brengen .

Hub. Hubben

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden