'Museum mag verkopen'

Rotterdamse musea mogen delen van hun collectie verkopen, maar wel volgens een strikt protocol. Wethouder Antoinette Laan: 'Wat moet Rotterdam met landbouwobjecten?'

ROTTERDAM - Rendement

'De verkoop van de Afrikaanse collectie zou een vermogen genereren waarvan alleen al het rendement jaarlijks de helft van onze gemeentesubsidie zou opbrengen. Dat geld kan Rotterdam besteden aan cultuurinstellingen die niet zo'n vangnet hebben.'

Stanley Bremer, directeur Wereldmuseum, verdedigt in juni 2011 zijn wens een groot deel van zijn collectie te verkopen.

ontzamel in 5 stappen

1 Museum vermeldt in zijn 'collectiebeleidsplan' wat het wil verkopen of weggeven. De Rotterdamse Raad voor Kunst en Cultuur geeft een zwaarwegend advies over dit beleidsplan, het college van burgemeester en wethouders keurt het beleidsplan goed of af.

2 Het museum gaat na of het kunstwerk niet een schenking was met een verbod tot verkoop.

3 Maak een 'Rotterdams rondje': wil een ander museum in de stad het kunstwerk hebben?

4 Stel de cultuurhistorische waarde vast. Raadpleeg bij belangrijke kunst externe deskundigen.

5 Dien een definitief ontzamelvoorstel in bij het college dat goedgekeurd is door de raad van toezicht van het museum. Een onafhankelijke toetsingscommissie geeft advies. Dan geef het college groen licht voor het ontzamelen. Of niet.

Een museumdirecteur in Rotterdam die wil 'ontzamelen' (stukken uit zijn collectie verkopen) heeft voortaan heel wat handtekeningen nodig. Dat blijkt uit het nieuwe protocol van wethouder Antoinette Laan (48) van Cultuur. Volgens haar krijgen museumdirecteuren juist de kans méér te gaan ontzamelen.

Kan de directeur van het Wereldmuseum, Stanley Bremer, nu de Afrikaanse collectie verkopen om zijn museum financieel sterker te maken en zich te concentreren op de grotere Azië-collectie? Het nieuwe plan lijkt het ontzamelen van een deel van de collectie niet te verbieden.

'Stanley Bremer heeft in 2011 een voorstel ingediend om delen van de Afrika-collectie te verkopen, zodat hij daarmee tekorten op zijn exploitatie kon dekken. Dat gaat niet gebeuren. Hij is de beheerder van de collectie, maar de gemeente is eigenaar. Dus bepalen wij wat ermee gaat gebeuren.

'Wat Bremer wilde, kan niet. Het Wereldmuseum heeft zijn begroting inmiddels aangepast. Eventuele opbrengsten uit ontzamelen zijn nu buiten beschouwing gelaten.

'Er komen extra toetsingsmomenten of kunst mag worden verkocht, onder andere door een onafhankelijke commissie met daarin ook wijzen van buiten de stad. We hebben een protocol over het ontzamelen gemaakt waaraan musea zich moeten houden (zie kader, red.). Alle Rotterdamse museumdirecteuren, ook Bremer, kunnen zich daarin vinden.

'Als een museum iets uit de collectie verkoopt, gaat de opbrengst niet naar de rekening-courant van dat museum, maar naar een fonds waarover het gemeentebestuur en de gemeenteraad beslissen. Dat fonds wordt gebruikt voor de kwaliteit van de hele Rotterdamse kunstcollectie en de toegankelijkheid daarvan.

'Het museum dat ontzamelt mag als eerste een voorstel indienen over wat er met de opbrengst gebeurt. Maar het geld van een verkoop door het ene museum kan dus ook naar een ander museum in de stad gaan, bijvoorbeeld voor de digitalisering van een collectie. '

U verbiedt als VVD'er een ondernemende directeur zijn gang te gaan. Spijt u dat niet? Bremer heeft inmiddels door gemeentebezuinigingen 28 van de 37 medewerkers moeten ontslaan.

'Ik ben voor ondernemerschap, maar het moet wel passen in onze regelgeving. Natuurlijk is het voor de mensen die het betreft ontzettend verdrietig, maar het Wereldmuseum is niet de enige culturele instelling die mensen moet ontslaan. Ik denk wél dat het goed is dat Bremer naar buiten heeft gebracht dat hij de Afrika-collectie wilde verkopen. Daardoor is er een steen in de vijver beland.

'In Nederland werd in een select gezelschap over dit onderwerp gesproken. Door alle reuring is het een bredere discussie geworden. Burgers vragen zich terecht af: waarom is maar 70 of 90 procent van de museumcollectie toegankelijk, terwijl het van ons allemaal is? Dan is iemand die meedenkt met de tijdgeest niet verkeerd.

'We gaan wel iets veranderen. Nieuw is de bewustwording dat je actief kan ontzamelen. Daarbij gaat het niet altijd over de hogere kunsten. Museum Rotterdam heeft bijvoorbeeld een grote haardschermenverzameling. De directeur van dat museum zegt: 'Met die haardschermen gaan we echt niet een tentoonstelling van anderhalf jaar vullen.'

Cynisch: 'We hebben in Rotterdam ook een verzameling landbouwobjecten. Dat zit ook echt in het DNA van deze stad. Die nemen veel ruimte in en kosten veel geld om op te slaan. Als je ervoor kunt zorgen dat ze elders beter tot hun recht komen, dan is dat winst.'

Een museumdirecteur moet zich nu aan wel erg veel regels houden als hij wil ontzamelen.

'Alles van waarde is weerloos. Dan is het niet gek dat je daar zorgvuldig mee omgaat. Ik ben geen voorstander van de regels om de regels, maar omdat het om maatschappelijk eigendom gaat, moet je het wel sluitend organiseren.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden