Museum in puin: waarom die beeldenstorm door IS?

Islamitische Staat heeft zich met een nieuw staaltje beeldenstorm geprofileerd. Op een filmpje dat donderdag op internet werd gezet, gebruiken jihadisten voorhamers en elektrische boren om Assyrische standbeelden in het museum van de Noord-Iraakse stad Mosul tot gruis te verpulveren.

ScreenshotBeeld ap

Mosul, de tweede stad van Irak, en de omliggende provincie Niniveh zijn sinds juni vorig jaar in handen van IS. Berichten over verwoestingen in het museum van Mosul circuleerden toen al, maar bleken onjuist. Hoewel de echtheid van het nieuwe filmpje niet valt vast te stellen, lijkt het authentiek.

Volgens Pieter Nanninga, IS-media-expert van de Rijksuniversiteit Groningen, is het filmpje gemaakt door de media-afdeling van de IS-provincie Niniveh en gepost vanaf een bekend IS-account. 'IS wil bovendien betrouwbaar overkomen en heeft er geen belang bij dingen in scene te zetten.'

Wanneer het filmpje is opgenomen is onduidelijk. Nanninga vermoedt dat het recent is. Sam Hardy van erfgoedwebsite Conflict Antiquities bevestigt dat het inderdaad gaat om het museum van Mosul en de zogenaamde Nirgalpoort van de Assyrische hoofdstad Niniveh bij Mosul. Dat meldt ook persbureau AP op gezag van hoogleraar Amir al-Jumaili van het Archaeology College in Mosul.

Brokstukken en puin
In het 5 minuten durende filmpje is een stel bebaarde jihadisten te zien dat in het museum talloze grote en kleinere standbeelden en reliëfs omverwerpt, van de muur trekt, met voorhamers kapotslaat en met elektrische steenboren bewerkt. Later in het filmpje komen brokstukken en puin in beeld. Een deel van de vernietigde beelden zijn moderne gipsafgietsels, maar andere lijken echte stukken uit de 7de eeuw voor Christus, aldus Hardy.

Het gaat onder meer om beelden van de Assyrische koning Sargon en van een gevleugelde leeuw met mensenkop. Authentiek is ook de enorme gevleugelde wachterstier bij de Nergalpoort die door een man met elektrische boor wordt bewerkt. De beelden bevorderden afgoderij, aldus het filmpje. 'O moslims, de artefacten achter me waren afgodsbeelden en goden die door mensen eeuwen geleden werden aanbeden in plaats van Allah', zegt een man voor de kapotgeslagen stier. 'De Profeet heeft ons bevolen deze beelden en relieken te verwijderen, zoals zijn volgelingen deden toen zij na hem landen veroverden.'

Filmpjes zoals dit zijn vooral gericht op de eigen achterban, aldus Nanninga. 'Beelden van levende wezens zijn verboden in de islam, en IS wil laten zien dat zij haar kalifaat zuivert van alle vormen van shirk of afgoderij. Tegelijk wil IS ook gevoelens van afschuw en angst opwekken bij haar vijanden in het westen.'

Beeld ap

Bibliotheek
Eerder deze week verschenen ook onbevestigde berichten dat IS de centrale bibliotheek van Mosul zou hebben aangevallen. Duizenden boeken zouden zijn vernietigd of gestolen, waaronder oude manuscripten. Volgens een Iraakse krant probeerden inwoners van Mosul de bibliotheek vergeefs te beschermen. Ook de universiteitsbibliotheek was doelwit. Hier werden wetenschappelijke boeken voor de ogen van geshockeerde studenten verbrand.

Deskundigen vrezen voor ander cultureel erfgoed in het door IS bezette deel van Irak. Dat gebied bevat 1.800 van de 12.000 geregistreerde archeologische vindplaatsen in Irak, waaronder de overblijfselen van drie andere oude Assyrische hoofdsteden naast Niniveh: Kalhu, Dur Sharrukin en Ashur. Ook voor het lot van de Parthisch-Hellenistische stad Hatra wordt gevreesd.

IS voert in haar zelfuitgeroepen kalifaat campagne tegen alles wat volgens haar niet zuiver islamitisch is. Die campagne richt zich tegen etnische en religieuze minderheden en hun cultureel erfgoed, van sjiïtische mausolea en christelijke kerken tot boeken en archeologische voorwerpen. Ook plunderen ze opgravingen om artefacten op de zwarte markt te verkopen.

Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden