Musea moeten meer bieden dan Vermeers Melkmeisje

Voor de Turkse, Surinaamse of Marokkaanse jeugd moeten de Nederlandse..

Van onze verslaggeefster

AMSTERDAM

musea meer bieden dan Het melkmeisje van Vermeer. Als de cultuurtempels in de multiculturele samenleving hun houding niet veranderen, blijven ze in de toekomst zitten met een vergrijsd en eenzijdig blank publiek.

'Het wordt tijd om vooruit te kijken. In Amsterdam is meer dan de helft van de jeugd onder de negentien jaar van niet-Nederlandse afkomst.' Dat zei J. Belinfante, PvdA-Kamerlid en voormalig directeur

van het Amsterdams Joods Historisch Museum, maandag op een symposium in de hoofdstad over de sociale functie van musea.

De hoeders van het cultureel erfgoed hebben nog niet te klagen over belangstelling van het publiek. Alleen is dat publiek overwegend blank en hoger opgeleid. Volgens cijfers van het Sociaal en Cultureel

Planbureau blijft het jongerenbezoek achter. Puur uit zelfbehoud zouden de musea het roer moeten omgooien.

Volgens Belinfante hebben musea echter ook de taak om migranten op te

nemen in de cultuur. Zij moeten niet meewerken aan de 'sociale uitsluiting' van nieuwe Nederlanders, migranten en vluchtelingen die zich hier hebben gevestigd. 'Cultuur is een keten van ervaringen, een

afwisseling van leren en zelf doen. Opgenomen worden in die keten versterkt het zelfgevoel, de identiteit. Wie uitgesloten blijft, zoekt die identiteit al te vaak in geld en geweld.'

Dat musea moeten nadenken over hun bestaansrecht en zich nadrukkelijker moeten beraden op hun sociale functie, is nieuw voor Nederland. In Angelsaksische landen hebben musea traditioneel een sterke sociale traditie. In de Verenigde Staten werd eind vorige eeuw

in New York het eerste museum voor kinderen, het Brooklyn Children's Museum opgericht. Inmiddels telt Amerika tweehonderd van zulke musea.

In een achterstandsbuurt in Washington bestaan sinds vijf jaar twee museumscholen. De samenwerking tussen school en museum is intensief. 'Minstens twee keer per week gaan kinderen met de klas of in groepjes

naar het museum, waar ze ter plekke werken aan onderzoeksprojecten', aldus M. Marable, coodinator van het Smithsonian Institute. Het instituut omvat veertien verschillende musea en afdelingen, waaronder

ook een dierentuin.

Het symposium in Amsterdam was georganiseerd door de ministeries van Onderwijs en Welzijn. De samenwerking tussen cultuur, welzijn en educatie is hier nog niet zo vanzelfsprekend als in de Amerikaanse musea.

Het Brooklyn Children's Museum biedt programma's voor dakloze ouders.

Het streven is te voorkomen dat jonge kinderen een leerachterstand oplopen. Hun ouders krijgen opvoedingsondersteuning. Volgens directeur C. Enseki heeft de aanpak succes. 'Een ouder vertelde mij dat hij nu begreep dat hij de eerste leraar van zijn kind is.'

Kinderen die na schooltijd thuis niet terecht kunnen of weinig gelegenheid hebben om daar huiswerk te maken zich te vermaken, kunnen

ook in het museum terecht. Voor Afrikaans-Amerikaanse en joodse gezinnen worden fora belegd en gezamenlijk culturele activiteiten ondernomen. 'En met jongeren hebben we een tentoonstelling ingericht over de rapcultuur', aldus Enseki.

De samenwerking tussen musea en bevolkingsgroepen die traditioneel niet over de drempel komen, is niet eenvoudig. J. Dodd, manager van het City Museum in het Engelse Nottingham, werkte tien jaar lang aan een andere houding, structuur, en inhoud van het klassieke museum. 'De zwarte gemeenschap vond een museum aanvankelijk irrelevant, een eurocentrisch en racistisch instituut waar ze niets te zoeken had.'

Ook in Nederland sluit het culturele aanbod vaak niet aan bij de behoefte van nieuwe bevolkingsgroepen. Belinfante: 'In Amsterdam-Zuidoost, met ruim tachtigduizend immigranten, bewandelt de

muziekschool nog steeds het traject van de blokfluit en de piano. Voor de steelband van Otrabande is geen oefenruimte.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden