Musea moeten kunst aan joodse families geven

AMSTERDAM - Het Rijksmuseum in Amsterdam en Museum Catharijneconvent in Utrecht moeten twee kunstwerken teruggeven aan de erven van de oorspronkelijke joodse eigenaren. Het Rijksmuseum raakt een bronzen Herculesbeeld kwijt, Museum Catharijneconvent een piëta-sculptuur uit de vijftiende eeuw.


Dat zegt de Restitutiecommissie, die sinds 2002 adviseert over roofkunstclaims. Staatssecretaris Halbe Zijlstra (Cultuur, VVD) heeft het advies overgenomen.


De lindehouten piëta behoorde toe aan de joodse bankier en kunstverzamelaar Fritz Gutmann. Aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog bracht Gutmann het beeld onder bij een Parijse kunsthandel, waar het tijdens de oorlog werd gestolen door de nazi's.


De sculptuur belandde in de kunstcollectie van Hermann Göring. In mei 1945 vonden Amerikaanse soldaten het kunstwerk in een met kunstschatten gevulde treinwagon, die Göring had achtergelaten in een tunnel bij het hoofdkwartier van de Luftwaffe in Beieren. De piëta keerde naar Nederland terug en maakte decennia lang deel uit van de Rijkscollectie. Museum Catharijneconvent had het stuk in bruikleen van de staat.


Het bronzen Herculesbeeld keert terug naar de erven van Rosa en Jakob Oppenheimer, een Duits-joods echtpaar dat actief was in de kunsthandel.


De Oppenheimers waren de enige aandeelhouders van het gerenommeerde Margraf-concern, dat in de jaren dertig door de nazi's werd ontmanteld omdat het een exponent zou zijn van de 'internationale joodse juwelen- en kunsthandel'. De Hercules werd gedwongen verkocht op een door de nazi's georganiseerde executieveiling. Al sinds 1938 maakt het kunstwerk door een schenking deel uit van de collectie van het Rijksmuseum in Amsterdam.


Het Rijksmuseum reageert gelaten op de beslissing. 'Wij zijn een staatscollectie. De restitutiecommissie heeft een welovergewogen advies uitgebracht, staatssecretaris Zijlstra heeft dat advies overgenomen en dus scharen wij ons daarachter', zegt een woordvoerder.


'De Hercules staat al heel erg lang bij ons in het depot en is voor de collectie niet een heel belangrijk stuk. Het beeld zou in 2013, bij de heropening van het museum, niet zijn opgesteld.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden