Mummiekisten gerecycled

Oude Egyptenaren hergebruikten soms de kisten waarin ze hun mummies begroeven. Normaal dienden de houten kisten vol magische symbolen om een mummie eeuwig te beschermen, maar in een tijd van crisis konden ze worden gerecycled.

LEIDEN - Dat blijkt uit analyse van priesterkisten van ongeveer drieduizend jaar oud die momenteel te zien zijn op een speciale tentoonstelling in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden.


Het museum heeft vier sets binnen- en buitenkisten van priesters en priesteressen die de machtige God Amon dienden in de tempel van Karnak, bij Luxor. Ze zijn gemaakt in de politiek onrustige ¿derde tussenperiode' (circa 1070 - 715 v. Chr.), waarin Egypte verbrokkeld was. Ook economisch stond het land er slecht voor en dat verklaart waarschijnlijk het hergebruik.


In een van de Leidse kisten moet ooit een mannelijke mummie hebben gelegen want aan de buitenkant is een gezicht geschilderd met een baard en een mannenpruik. Maar daaronder ligt een oudere verflaag met een vrouwenpruik. Oorspronkelijk was de kist gemaakt voor de priesteres Nesy-Ta-Nebet-Taoey. Haar naam staat nog op de kist, maar de uitstekende borsten zijn afgevlakt en haar portret is overgeschilderd. Wat er met haar mummie is gebeurd, is onbekend.


Conservator Christian Greco vermoedt dat de functie van mummiekisten in deze periode onder druk van de economische problemen veranderde. Ze dienden waarschijnlijk niet langer als huis voor de eeuwigheid maar speelden vooral een rol tijdens de begrafenis en bij de overgang naar het hiernamaals. Op de binnenkant van veel van deze kisten staat een schildering van de mondopeningsceremonie, die deze overgang markeert. Tijdens dat ritueel werd de mond geschikt gemaakt voor ademen en eten in het hiernamaals.


Het hergebruik werd duidelijk in een onderzoek naar de conditie van de kist. Het onderzoek was een voorbereiding op een uitgebreide restauratie, die momenteel voor de ogen van het publiek plaatsvindt. Op de tentoonstelling Mummiekisten werken restauratoren aan alle vier de sets van het museum.


Alle kisten komen uit een ondergrondse grafgalerij in de buurt van Karnak, die in totaal 153 sets bevatte. Bij de ontdekking in 1891 lagen er nog mummies in, maar die zijn inmiddels allemaal zoek.


In 1893 deelde de Egyptische onderkoning een deel van de kisten uit, ter gelegenheid van zijn kroning. Dankzij lobbywerk van de Nederlandse consul in Egypte kwamen vier ervan in Leiden terecht.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden