MUMMIE?

Het Westfries Museum behandelt een verzoek om teruggave van een 225 jaar oude eskimo-mummie uit Groenland. Hebben inheemse volkeren recht op de overblijfselen van hun voorouders?...

Leo van der Vlist, directeur Nederlands Centrum voor Inheemse Volken: 'Als wij iemand begraven of cremeren is het afgelopen, maar veel inheemse volkeren kijken heel anders aan tegen hun overledenen. Die blijven deel uitmaken van het dagelijkse leven. De kwestie van de eskimo is voor ons een aanleiding om ons te beraden over stappen die we kunnen nemen om de teruggave van tentoongestelde menselijke resten aan voorouders aan te kaarten bij de politiek. '

Ruud Spruit, directeur Westfries Museum: 'Volgens mij leeft het niet zo op Groenland: het zijn Denemarken (waaronder Groenland valt, red.) en de Nederlandse organisatie Arctic Peoples Alert die de eskimo terug eisen en het over respect voor voorouders hebben. Die Nederlandse organisatie is volgens mij alleen uit op publiciteit. Wat de Denen betreft, ik was tien jaar geleden op een conferentie in het Nationaal Museum in Kopenhagen waar ze een prehistorische mummie tentoongesteld hadden. Tijdens de receptie stonden er gewoon glaasjes sherry en bakjes saté op diens vitrinekast, over respect gesproken!'

Henk Schiffmacher van het Tattoo Museum: 'Ik heb enkele stukjes getatoeëerde huid en een onderarm van een walvisjager uit 1850 in de collectie. Die zijn ooit bewaard gebleven om de doden te kunnen identificeren. Ik heb ook een wassen kopie van een Maori-hoofd. Ik ben erg vóór teruggave, want het leeft bij volkeren.

Als ik de pijp uitga, komen delen van mij ook in het museum. Sommige tatoeages heb ik daar speciaal voor laten zetten, zoals een die nu niet meer gemaakt wordt. '

Hugo Verbrugh, hoofddocent Erasmusuniversiteit in de Filosofie van de Geneeskunde: 'Ik ben geneigd te geloven in reïncarnatie, en houd er ernstig rekening mee dat het tentoonstellen van een menselijk lichaam een negatief effect heeft op dat mens. Die kan dan minder makkelijk loskomen van zijn vorige lichaam, als dat lang bewaard blijft. Vergelijk het met een verhuizing naar het buitenland: het maakt verschil of je alle schepen achter je verbrandt of niet.'

Ruud Spruit, directeur Westfries Museum: 'Die eskimo is een beetje vermakelijk; het gaat om wat botjes, huid en een pluk haar. Ik vind het niet zo'n punt om die terug te geven aan Groenland. De VS hebben sinds een paar jaar een ruimhartig teruggavebeleid, maar dat kan rampzalige gevolgen hebben. Het Smithsonian Institute bijvoorbeeld, heeft een fantastische collectie indiaanse zaken moeten teruggeven. Het meeste hebben de indianen verpatst aan particuliere verzamelaars. Daarmee zijn de VS een stuk geschiedenis voorgoed kwijt.'

Kees Grooss, medewerker Museum Boerhaave (Geschiedenis van de Natuurwetenschappen en van de Geneeskunde): 'We hebben een aantal historische preparaten van lichaamsdelen, van 200 jaar oud of meer. Bijvoorbeeld een preparaat waarvan het hele bloedvaatsysteem is rood gespoten. Een Amsterdamse anatoom heeft die methode begin 18e eeuw ontdekt, en meegenomen in zijn graf. Zoiets is uniek, onze stukken zeggen áltijd iets over de ontwikkelingen in het wetenschappelijk en geneeskundig onderzoek. Ik ben persoonlijk niet voor het zomaar publiekelijk exposeren van moderne menselijke resten, en het moet zeker meer zijn dan een rariteitenkabinet. '

Susan Legêne, hoofd museale zaken Tropenmuseum: 'De expositie Ritme, dans van de tijd vertelt een verhaal over een levenscyclus. Daar zijn enkele schedels uit Papoea bij, waarin de geesten van voorouders huizen. We exposeren zelden menselijke resten , maar nu konden we er een verhaal mee vertellen. Ik ben het niet eens met het teruggavecriterium dat er sprake moet zijn van een familieband. Zo werp je een technische barrière op, die geen recht doet aan zo'n emotioneel verzoek. Wij zouden op zo'n verzoek om teruggave ingaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.