Multivrouwenbed onder fruitbomen

Het gekst is de boerderij. Die ligt langs de drukke Vierhavenstraat in het Rotterdamse havengebied. Tussen de onherbergzame bedrijfsgebouwen die de verkeersader omzomen, duikt plotseling een lage houten omheining op, waarachter de boer sjouwt met een boompje dat geplant moet worden....

De boerderij is neergezet op oud NS-terrein. Het goederenstationnetje staat er nog, over het land lopen verroeste rails, eindigend in stootblokken. Een bizarre locatie, voor een boerderij. Erik Vijn, de biologische boer, lacht. 'Dat is de grap van het hele project.'

Het hele project is AVL-Ville, Atelier van Lieshout-stad, de vrijstaat van de kunstenaarsfirma van Joep van Lieshout in de Rotterdamse haven, de voorbode van een groter complex op een vuilstort bij vliegveld Zestienhoven. Zaterdag was de officiële opening. De stadsboerderij, AVL-Ville 2, maakt deel uit van het project. AVL-Ville 1, de hoofdvestiging, ligt in de buurt, op het uiterste puntje van de Keilestraat, tussen Keile- en Lekhaven. Ook die omgeving is als werk- en woonplaats ongewoon, maar voorbij de haventerminals en de vrachtwagens, voorbij de prostituees en de junks, detoneert het wanordelijke, mild anarchistische dorpje van Van Lieshout c.s. toch minder dan een boerenbedrijf aan de Vierhavenstraat.

AVL-Ville heeft alles: het heeft in een loods een atelier van grofweg 4500 vierkante meter, het heeft een galerie, een kantoor, een restaurant met opklapbare tafels en stoelen, een ziekenhuis, de boerderij voor voedsel, een academie waar wordt onderwezen in levenskunst, transport (paard en wagen en een trekker met aanhanger pikken in de stad bezoekers op, die gratis naar AVL-ville worden gebracht onder voorwaarde dat er gedronken wordt - 'bier tegen een schappelijke prijs', zegt stadscoördinator Petra Ligtenberg) en zelfs een eigen vlag, grondwet, geld.

Zelfvoorzienend is de gemeenschap natuurlijk niet. Op de stadsboerderij is nog geen groente te bekennen, het ziekenhuis heeft geen arts. AVL-Ville is kunst. 'Het grootste kunstwerk van Atelier van Lieshout', zoals de makers melden. AVL-Ville is een openluchtmuseum waar volop wordt geschapen.

Overal zie je werken die Atelier van Lieshout eerder heeft geëxposeerd. Her en der hangen, liggen en zitten de AVL-mannen, gestileerde figuren van polyester zonder handen of voeten.

De boerderij (The Pioneer Set, 1999-2000) is net terug van een tentoonstelling in de Verenigde Staten. Alles, van de paarden- en varkensstallen, tot de kippenren en het woninkje van de boer, past in de zeecontainer die aan de Vierhavenstraat dienst doet als opslagloods. Vijns huisje, nog zonder elektriciteit en water, wordt grotendeels in beslag genomen door een ander kunstwerk, het multivrouwenbed (1997) dat werd ontworpen voor groepsseks. De boomgaard-in-aanleg bestaat uit fruitbomen in polyester plantenbakken. Ook de rest van de teelt moet plaatsvinden in bakken, de hele boerderij blijft oppakbaar en verplaatsbaar. Dat boompje, waarvoor Vijn een plaatsje zocht, ach, dat is 'om het terrein een beetje aan te kleden'.

Ook in AVL-ville 1 staan jonge boompjes wat verloren tussen de mobiele kunstwerken. Hier staat, achteloos als betrof het de wagen van een toevallige bezoeker, de Mercedes-pick up met de 57 mm mitrailleur erop, die drie jaar geleden van een tentoonstelling in het Zuid-Franse Rabastens verwijderd werd, omdat de burgemeester er een provocatie in zag. Chickenrun, de ontmantelde auto die als kippenren dienst doet, is er, compleet met de kippen wier voorgangers na klachten van dierenliefhebbers door de politie werden bevrijd op een tentoonstelling in München in 1999.

Het ziekenhuis, een witgeschilderde zeecontainer ingericht met wachtruimte, wc, operatie- en uitslaapkamer. Het Atelier des Alcools, een destilleerderij waar alcohol en medicijnen worden geproduceerd, en de wapenwerkplaats Atelier des Bombes. Er staan vissershuisjes die mee kunnen naar de waterkant, er is de legergroene Autocrat (1997), een huisje waarmee je geheel zelfstandig de natuur in kan: aan de buitenkant is er de mogelijkheid geschoten of gevangen wild schoon te maken, binnen kun je het bakken en braden en kun je slapen. Een feloranje geveltje van polyester, Van Lieshouts favoriete materiaal, met een deur en een luik dat een toonbank ontsluit, ontworpen voor favella-huisjes, om mensen in de sloppenwijken te helpen een eigen onderneming te beginnen. En het zwarte, mobiele sekspaleis waarin alles kan en alles mag.

Seks, geweld, wapens, drugs, alcohol, buitenissige architectuur - in AVL-Ville komen alle vaste ingrediënten van Atelier van Lieshout samen. Van Lieshout wil tornen aan de regels van de maatschappij. Daar kwamen de mobiele gebouwen vandaan: wie wil bouwen moet voldoen aan een heleboel regels die voor verplaatsbare objecten vaak niet gelden.

Is hier, aan het einde van de bewoonde wereld, alles toegestaan?

'Bouw- en woningtoezicht is komen kijken', zegt Petra Ligtenberg. 'We hebben goede afspraken kunnen maken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden