Multi Moebius

Hij beheerste vele stijlen, striptekenaar Jean Giraud. Rauw en raadselachtig, in betoverende kleuren. Zaterdag overleed hij. De stripwereld heeft een van zijn grootste talenten verloren.

Eén man, twee oeuvres: dat is de kortste samenvatting van het leven van de Franse striptekenaar Jean Giraud alias Moebius, die afgelopen zaterdag op 73-jarige leeftijd overleed. De ene helft van zijn levenswerk speelde zich af in het Wilde Westen, waar hij de naar Jean-Paul Belmondo gemodelleerde luitenant Blueberry zijn avonturen liet beleven, de andere helft is gesitueerd in een verre toekomst, waar detective John Difool een vrouw moet chaperonneren zonder dat het hem zijn kop kost: 'De Incal'. Giraud schiep die universums niet in zijn eentje, maar in samenwerking met de scenaristen Jean-Michel Charlier voor de westerns, en voor de sciencefiction Alejandro Jodorowsky. Maar zonder het virtuoze tekenwerk van Giraud zouden de beide stripreeksen nooit zo beroemd zijn geworden. En het opmerkelijkste is nog dat hij daarvoor twee heel verschillend tekenstijlen gebruikte: een krasserig realisme voor Blueberry, een kleurrijke fantasystijl voor de belevenissen van Difool.


Jean Giraud werd op 8 mei 1938 in Nogent sur Marne geboren. Na de scheiding van zijn ouders ging hij bij zijn grootouders wonen en maakte er kennis met de gravures van Gustave Doré, van wie hij wellicht de fijne arceertechniek heeft overgenomen. Pas later kreeg hij ook oog voor de meer populaire tekenkunst van strips als Donald Duck, Superboy en Pecos Bill. Al in 1954, op zijn 16de, ging Giraud naar de academie en koos er de richting toegepaste kunsten, twee jaar later debuteerde hij als stripmaker in de jongerenbijlage Far-West met de humoristische lotgevallen van de cowboys 'Frank et Jérémie', geïnspireerd op de figuur Lucky Luke. Die publicatie leidde tot de eerste betaalde opdrachten voor het katholieke blad Coeurs Vaillants. Zodra Giraud zijn eigen geld kon verdienen, besloot hij met de academie te stoppen.


Strips maken, leerde hij sowieso niet op de kunstacademie, maar bij Jijé, de peetvader van de Frans-Belgische stripcultuur, die veel beroemde tekenaars van Girauds generatie op de rails heeft gezet. Samen met Jijé werkte hij aan de westernstrip 'Jerry Spring' in het tijdschrift Spirou en het was deze leerschool die leidde tot de creatie van 'Blueberry': op 31 oktober 1963 stond de eerste aflevering van het verhaal 'Fort Navajo' in Pilôte, en daarmee was een klassieker geboren.


In de 29 albums van Blueberry die zouden verschijnen, ontwikkelde de titelheld zich als een rauwe, ongeschoren antiheld, van het soort dat ook de spaghettiwesterns van regisseur Sergio Leone bevolkte. Ruig en realistisch, met veel gekreukt leer, opwaaiend zand en kapot geslagen whiskeyflessen. In Nederland werden afleveringen van de reeks voorgepubliceerd in Pep en Eppo.


Wiskundige

Maar in 1963 kwam nog iets ter wereld, en dat was het pseudoniem dat verbonden is met de andere helft van Girauds oeuvre. Voor het satirische tijdschrift Hara-Kiri maakte hij een zwart-wittekening die hij rechtsonder signeerde met Moebius, naar de wiskundige figuur die Möbius-band heet en een onmogelijke draaibeweging maakt. Heel toepasselijk voor de psychedelische toekomststrips die hij zou gaan maken met schrijver Alejandro Jodorowsky, over de zoektocht van John Difool naar de magische Incal. Vooral het kleurgebruik van Moebius is betoverend en er is geen tekenaar die kristallen mooier en geheimzinniger kan laten glanzen en stralen dan hij. Moebius' kunstzinnige kwaliteiten werden ook in Hollywood opgemerkt: regisseur Ridley Scott vroeg hem de kostuums te ontwerpen voor zijn cultfilm Alien. En Japans beroemdste animatiefilmer Hayao Miyazaki noemde Moebius als een van zijn belangrijkste inspiratiebronnen.


Niet alleen als tekenaar heeft Giraud zijn stempel gezet op de Franse stripcultuur van de vorige eeuw, ook als uitgever. Hij was in 1974 een van de oprichters van uitgeverij Les Humanoïdes Associés en een van de belangrijkste uitgaven van dit bedrijf was Métal hurlant, een tijdschrift gewijd aan fantasy en sciencefiction met werk van toonaangevende tekenaars als Richard Corben, Vaughn Bodé en Joost Swarte. In 1977 verscheen van het blad ook een Amerikaanse versie, Heavy Metal, die Europese stripmakers in de gelegenheid stelde in de Verenigde Staten door te breken.


Met de bewering dat Giraud/Moebius een tweekoppig genie was, zeg je niets te veel en doe je hem toch onrecht. Want hij gebruikte ook nog het pseudoniem Gir voor de scenario's die hij schreef voor collega-tekenaars als Jacques Tardi. En in het afgelopen decennium tekende hij zes delen van de autobiografische reeks Inside Moebius waarmee hij wéér een nieuwe stijl etaleerde: karig, doeltreffend en raadselachtig. De internationale stripwereld heeft een van zijn grootste talenten verloren.


Meestertekenaar


Giraud was ook een inspirator. Zijn kunstzinnige kwaliteiten werden ook in Hollywood opgemerkt: regisseur Ridley Scott vroeg hem de kostuums te ontwerpen voor zijn cultfilm Alien. En Japans beroemdste animatiefilmer Hayao Miyazaki noemde Moebius als een van zijn belangrijkste inspiratiebronnen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden