MULTATULI VOND AMSTERDAMS STADSBESTUUR 'WALGLYK ONBEKWAAM'

Het mooie weer lokt menige fietser en wandelaar in deze tijd naar het Waterland ten noorden van Amsterdam. De dijk bij Durgerdam langs de boorden van het IJsselmeer heeft sinds enige tijd bovenop een wat iel uitgevallen fietspad gekregen, maar de sfeer van het landschap en het uitzicht over het...

Als Nescio (1882-1961) niet met zijn vrienden 'boven het IJ' te vinden was in Durgerdam, Ransdorp of Schellingwoude, zat hij op kantoor. Zijn eigenlijke naam was Grönloh en onder die naam werd hij in 1926 benoemd tot directeur van de Holland-Bombay Trading Company. Als geboren Amsterdammer was hij verknocht aan de stad. Een groot deel van zijn leven woonde hij aan het Linnaeushof in het oostelijk stadsdeel, dichtbij de stadskwekerij Frankendael. 'De boomen zijn kaal, natuurlijk zijn ze kaal, 't is Januari. Lange strepen licht schitteren op de takken en als ik naar boven kijk zie ik alle fijne twijgjes en de kleine knopjes tegen de zwak-blauwe lucht.'

Nescio is een van de achttien schrijvers die worden geportretteerd in de alleraardigste bundel Het Amsterdam van. . . - Achttien schrijvers en de stad (Bas Lubberhuizen; ¿ 29,50). De bundel, die bestaat uit artikelen die eerder verschenen in het tijdschrift Ons Amsterdam, bevat behalve het door Maurits Verhoeff geschreven portret van Nescio portretten van Piet Bakker, Bredero, Simon Carmiggelt, Maurits Dekker, Neel Doff, A.F.Th. van der Heijden, Jacob van Lennep, Justus van Maurik, Jan Mens, Harry Mulisch, Multatuli, Gerard Reve, Sal Santen, Annie M.G. Schmidt, Meyer Sluyser, Theo Thijssen en Joost van de Vondel. Hans van den Bergh beschrijft mooi de Amsterdamse gangen van Multatuli, die hij 'een typisch Amsterdamse schrijver' noemt, hoewel hij maar een gering deel van zijn leven in Amsterdam woonde. Multatuli liet Droogstoppel in de Max Havelaar wonen op het befaamd geworden adres Lauriergracht 37. Van den Bergh: 'Dit huisnummer bestond destijds niet op deze gracht, zodat Multatuli geen last kon krijgen met de echte bewoner. Maar de keuze voor de Lauriergracht lijkt niet helemaal toevallig. Sociologisch gezien (en Multatuli was blijkens Idee 451 eigenlijk de eerste sociologische onderzoeker) paste Droogstoppel daar uitstekend. De Lauriergracht was namelijk wel degelijk een gracht en men moest welgesteld zijn om daar te kunnen wonen, maar toch weer niet een van de hoofdgrachten: dus tot de echte maatschappelijke bovenlaag behoorde Droogstoppel (nog) niet.'

Hoe Multatuli over het Amsterdamse stadsbestuur dacht, verwoordde hij in Idee 308: 'Ik heb veel landen bezocht, en beyverde my overal acht te geven op de publieke zaak. Welnu, ik verklaar, nergens zulke totale abstinentie van plichtsbesef, nergens zo'n walglyke onbekwaamheid te hebben aangetroffen als by 't bestuur der stad Amsterdam.'

Han van Gessel

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden