Mullah Omar, 'bindende kracht Taliban' die al sinds 2001 niet meer gezien is

De man die al sinds 2001 niet meer was gezien in de openbaarheid is, naar nu blijkt, in 2013 overleden. Hij was de 'opperste leider' van de wrede Taliban.

Mullah Omar miste zijn rechteroog door een granaatscherf. Beeld Reuters

De Afghaanse Talibanleider Mullah Omar, jarenlang de beschermheer van Osama bin Laden, is al twee jaar dood. Dat heeft de Afghaanse regering woensdagavond bekend gemaakt, na een dag vol geruchten en tegenstrijdige berichten. De Taliban onthielden zich van een reactie.

De BBC meldde als eerste medium de dood van Omar, op gezag van anonieme Afghaanse regeringsbronnen. Tijdens een inderhaast belegde persconferentie bevestigde een woordvoerder van de Afghaanse regering van zowel Pakistan als van de Taliban te hebben vernomen dat Omar 'twee jaar geleden aan een ziekte is bezweken'.

Maar de zegsman liet ook weten dat een onderzoek wordt ingesteld naar de juistheid van het verhaal. Daardoor bleef onzekerheid bestaan.

Een woordvoerder van de belangrijkste Afghaanse inlichtingendienst kwam via het persbureau AP later op de dag met nadere gegevens: Omar stierf in april 2013 in een ziekenhuis in de Pakistaanse stad Karachi.

Tegenstrijdige berichten

Over de doodsoorzaak deden uiteenlopende verhalen de ronde. Het Afghaanse nieuwsagentschap Pajhwok meldde woensdag dat Omar niet door ziekte aan zijn einde is gekomen. Het beriep zich op Fidaee Mahaz, een afsplitsing van de Taliban, die beweert dat de politieke en geestelijk leider twee jaar geleden door zijn eigen militaire commandanten is vermoord.

Tegenstrijdige berichten kwamen er ook uit Pakistan, dat prille vredesbesprekingen tussen de Taliban en de Afghaanse regering gaande probeert te houden. Een Afghaanse Talibancommandant, die actief is in Pakistan, zei op basis van anonimiteit tegenover het persbureau Reuters dat Omar een natuurlijke dood stierf. Een ook al anonieme Pakistaanse militaire functionaris wilde het overlijdensbericht niet bevestigen. Wantrouwend zei hij: 'Waarom komt dit nieuws nu pas naar buiten, een paar dagen voor de volgende ronde van vredesbesprekingen?'.

De Taliban hebben de schijn opgehouden dat Omar nog altijd leeft. Op hun website verscheen onlangs nog een bericht dat hij zijn zegen had gegeven aan het vredesoverleg. Ook verscheen in het voorjaar een biografie waarin staat dat hij 'van dag tot dag volgt wat er gebeurt in zijn land en de rest van de wereld.'

Het bijna 5000 pagina's tellende boek is een ode aan de man die sinds 2001 niet meer in het openbaar gezien is. Mullah Omar vluchtte dat jaar na de Amerikaans/Britse invasie, die volgde op de aanslagen van '9/11'. Hij zocht een veilig heenkomen in Pakistan, net als Al Qai'da-leider Bin Laden.

Aanslagen

Omar leidde de strijd tegen de vele tienduizenden buitenlandse troepen die neerstreken in Afghanistan nadat het Talibanbewind was verdreven. Sinds het vertrek van de internationale troepenmacht ISAF, eind vorig jaar, richten aanslagen zich vooral op Afghaanse militairen en politiemensen. De Taliban hebben hen zware verliezen toegebracht.

Volgens de biografie werd Mullah Mohammed Omar in 1960 geboren in de zuidelijk provincie Kandahar. Andere bronnen menen te weten dat hij in 1962 ter wereld kwam in de aangrenzende provincie Uruzgan. Daar kwamen bijna een halve eeuw later 24 Nederlandse militairen om het leven door toedoen van de Taliban.

Eind jaren zeventig sloot Omar zich aan bij rebellen die de Sovjet-bezettingsmacht uit het land probeerde te verdrijven. Door een granaatscherf verloor hij zijn rechteroog. Na de aftocht van de Sovjets in 1989 volgde een burgeroorlog, die in 1996 de Taliban aan het bewind bracht. Bin Laden werd dat jaar met open armen ontvangen door Mullah Omar, inmiddels opgeklommen tot de 'opperste leider' van het wrede regime. Ook nadat de Amerikanen en Britten de Taliban hadden verslagen, hield Omar zijn titel.

Op de aanhouding van Mullah Omar stond een beloning van 10 miljoen dollar. Beeld AP

Vredesbesprekingen

Zijn dood kan volgens politieke waarnemers in Afghanistan negatieve gevolgen hebben voor de vredesbesprekingen. Omar zou zijn zoon als opvolger naar voren hebben geschoven. Anderen betwisten het leiderschap, met een interne machtsstrijd als gevolg.

Bovendien is er in de Taliban een stroming die voorstander is van vredesoverleg, naast een factie die de strijd wil voortzetten. Zeker nu de Taliban steeds meer gebied veroveren op de Afghaanse veiligheidstroepen.

De Taliban zou tevens 'uitgehold' worden door strijders die overlopen naar Islamitische Staat (IS), de terreurgroep die ook in Afghanistan voet aan de grond wil krijgen.

Een westerse diplomaat in Kabul omschreef Omar woensdag als een 'bindende kracht' binnen de Taliban. Nu zijn dood bekend is gemaakt, 'wordt het veel moeilijker om de onderhandelingen met de Taliban voort te zetten'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden