nieuws malariamedicijn

Muggendodend medicijn is mogelijk nieuw wapen tegen malaria

Het bloed van mensen giftig maken voor muggen: met die methode hebben Amerikaanse wetenschappers succes geboekt in de strijd tegen malaria, blijkt uit nieuw onderzoek.

Beeld Colourbox

De kindersterfte door malaria was sinds 2000 met 48 procent afgenomen, maar die daling stagneert sinds 2015. Dit komt onder meer doordat de parasiet die de ziekte veroorzaakt resistentie heeft opgebouwd tegen bestaande medicijnen. Onderzoekers van de Colorado State University testten een alternatief medicijn in 2015 en deelden donderdag de resultaten in The Lancet.

De wetenschappers gaven bewoners van acht dorpen in het West-Afrikaanse land Burkina Faso pillen van het medicijn ivermectine. Dit middel maakt menselijk bloed giftig voor muggen. Als het insect iemand steekt die dit middel in het bloed heeft, sterft het en neemt de kans op verspreiding van malaria af. Hetzelfde middel hielp eerder bij de bestrijding van rivierblindheid in West-Afrika.

Kinderen van 5 jaar en jonger kregen aan het begin van de testperiode van achttien weken het medicijn. In de helft van de dorpen, de controlegroep, bleef het bij deze ene dosis. De andere helft, de interventiegroep, slikte elke drie weken opnieuw de ivermectine.

Daling ziektegevallen met 20 procent

Het aantal ziektegevallen in de interventiegroep lag 20 procent lager dan het aantal in de controlegroep. 20 procent van de kinderen die het medicijn in de testperiode regelmatig kregen, liep helemaal geen malaria op. Bij de kinderen die de ivermectine alleen aan het begin kregen, werd slechts 9 procent helemaal niet ziek.

De afname in het aantal ziektegevallen valt entomoloog Bart Knols van de Radboud Universiteit enigszins tegen. ‘Ik had daar meer van verwacht’, vertelt hij. Dit omdat de bewoners van deze dorpen al gebruikmaken van met insecticide geïmpregneerde klamboes. Knols verwachtte dat de ivermectine, in combinatie met de klamboes, meer invloed zou hebben. Toch vindt hij de resultaten belangrijk. ‘Het laat zien dat we dit medicijn voor een bepaalde tijd kunnen gebruiken zonder dat dit grote bijwerkingen oplevert.’

De entomoloog vindt wel dat de onderzoekers placebo’s hadden moeten geven aan de controlegroep. De interventiegroep wordt namelijk elke drie weken herinnerd aan malaria door de aanwezigheid van het medisch personeel. Dit kan tot gevolg hebben dat de deelnemers in deze groep meer actie ondernemen, zoals letten op het goed en regelmatig gebruikmaken van klamboes. De controlegroep heeft dit geheugensteuntje niet. Dit heeft mogelijk de testresultaten beïnvloed.

Risico op resistentie

Ivermectine op grote schaal tegen malaria inzetten, kan tot problemen leiden. Zo kunnen muggen een resistentie tegen het middel opbouwen en kunnen de kosten van de behandeling hoog oplopen. Merck, de fabrikant van ivermectine, stelde het middel gratis beschikbaar om rivierblindheid in West-Afrika te bestrijden, maar de vraag is of hij dat voor malaria ook zou doen. ‘Zo ja, dan is dat zeer nobel’, zegt Knols. ‘Zo nee, wat moet het dan gaan kosten en is dat die daling van 20 procent wel waard?’

Het is volgens Knols vooral belangrijk ivermectine te combineren met andere middelen, zoals klamboes en huisbespuitingen met insecticide. Dan kan in één gebied de hele ziekte worden geëlimineerd, om vervolgens door te gaan naar het volgende gebied om malaria daar volledig uit te roeien. ‘Voordat resistentie toeslaat, moet je eigenlijk al klaar zijn’, aldus Knols.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden