Muggen ziften in Tanzania

Hoe komen ontdekkingen tot stand? In Ware Wetenschap volgt de Volkskrant twaalf onderzoeksteams van start tot finish. Vandaag: malariatubes kunnen de Tanzaniaanse markt op.

'Daar hangt het', glundert Bart Knols. 'Onze laatste doorbraak in de strijd tegen malariamuggen.' Hij wijst op een stuk papier aan de muur van zijn Wageningse kantoor. Zes maanden, gefeliciteerd collega's!, staat er op.

Ruim een half jaar geleden werden twintig Tanzaniaanse huizen door een internationaal onderzoeksteam onder leiding van Knols uitgerust met de nieuwste snufjes op malariagebied: stukken pvc-buis met een gaasje, voorzien van bestrijdingsmiddelen. Sindsdien doen Tanzaniaanse collega's daar elke maand de ronde langs de testhuizen in Igombati - een dorpje in de Kilombero vallei. Ze nemen het gaas met gif mee naar het lab om te zien of de cocktail van bestrijdingsmiddelen nog werkt. 'En dat doet het nog steeds voor 100 procent', vertelt Knols trots. 'Niet alleen in het lab, maar ook in de echte wereld, in huizen vol zweet- en kookgeuren. Al zes maanden lang.'

Een magische grens, want voor goedkeuring van de Wereldgezondheidsorganisatie moeten bestrijdingsmiddelen tegen malaria minstens zes maanden beklijven.

Zelfs 'superresistente' malariamuggen leggen door de pvc-buismethode het loodje. Door elektrostatische lading op het gaas springt het gif over op het lijfje van de mug, terwijl geïmpregneerde klamboes alleen de pootjes besmetten. 'We gebruiken slechts eentiende van de normale hoeveelheid gif,' zegt Knols. 'Er zit dus ook nog een groen verhaal aan vast.'

Voortdurend krijgt het onderzoeksteam de vraag voorgelegd waarom niemand eerder op dit idee kwam- zo simpel is het. 'Dan weet je dat het een goed concept is', zegt Knols. Lachend: 'Onlangs hebben we onze uitvinding gepresenteerd op de EU Innovation Convention in Brussel. Stonden we naast de hightech van Google Glass en Europees robotonderzoek. Prachtig!'

Is er dan nergens de 'ja, maar' waar alle onderzoekers vroeg of laat tegenaan lopen? 'Ik werk nu al 22 jaar in malariaonderzoek, nog nooit heb ik een idee zo snel van het lab naar de markt zien gaan.'

'De grootste uitdaging waarvoor we nu staan is: hoe gaan we dit vermarkten?', legt Knols uit. 'We hebben een grote club als Unicef nodig die zegt: wij nemen het. Bouw het maar in bij al die huizen in dorp zus en zo.' Voor toegang tot die grote spelers is eerst een aanbeveling nodig van de Wereldgezondheidsorganisatie. Een lang proces, waaraan het onderzoeksteam 'al maanden braaf werkt'.

Het team van In2Care onderhandelt nu met een Tanzaniaanse producent om de eave tubes op grote schaal te produceren en in het land te verkopen. Vóór afloop van het project, in november 2015, willen de onderzoekers het product op de markt brengen.

Intussen worden nog eens 1.500 testhuizen in Tanzania voorzien van de muggenbuizen. Knols kan het niet groot genoeg zijn: 'We moeten er eigenlijk 7.000 tegelijkertijd doen.' Pas dan kun je volgens de onderzoeker goed meten wat het effect van de uitvinding op de bestrijding van malaria in een heel dorp is. 'Van klamboes weten we dat als 80 procent van het dorp het gebruikt, het hele dorp profiteert. De mug krijgt het dan echt zwaar met bloed vinden.'

Zo'n effect wil Knols ook voor zijn buizen kunnen meten. Opnieuw op zoek naar onderzoeksgeld dus. 'Met vijf miljoen rollen we uit in de hele Kilombero vallei! Waar is de Nederlandse Bill Gates die de grote doorbraak in malariabestrijding realiseert?'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden