Mugabes leugenfabriek produceert doorlopend complotten

Het is officieel: er is een Groot Complot tegen Robert Mugabe gaande. Zimbabwe's minister van Informatie, kameraad Chen Chimutengwende, heeft het bewijs onlangs persoonlijk aan zijn staatsmedia gepresenteerd....

Kijk, zei de minister, een document tonend, dit zegt alles: de oppositie, de Commerciele Boerenbond, de regeringen van de Verenigde Staten en Engeland, de Confederatie van Zimbabwaanse Industriebedrijven en een aantal Zuid-Afrikaanse politici hebben een geheim verbond gesloten om Zimbabwe te ruïneren.

Kijk maar, zei de minister: daar staat de handtekening van Morgan Tsvangirai, de leider van de Zimbabwaanse oppositiepartij Beweging voor Democratische Verandering, MDC.

'Je weet niet of je erom moet lachen of huilen', reageert een buitenlandse diplomaat in de hoofdstad Harare. 'Dat zogenaamde document is zo'n knullige vervalsing, dat het gewoon een belediging is voor je intelligentie. Voor zo'n adembenemend slechte propagandatruc moet je echt een desperaat regime zijn'.

Hoe moet je omgaan met een bewind dat zich steeds idioter gaat gedragen, vraagt de buitenwereld zich dezer dagen af, het treurspel Zimbabwe aanschouwend. En de vraag klinkt met de dag vertwijfelder, want tot dusverre zijn er geen tekenen dat president Mugabe zijn best doen van het stempel 'politiek geheel ontoerekeningsvatbaar' af te komen.

Geweld, leugens, verzinsels, paranoia, manipulatie: het staatsapparaat lijkt naar elk middel te grijpen dat maar voor handen is. En de alom aanwezige staatsmedia - alle televisie- en radiozenders zijn stevig in handen van de ZANU-PF - strooien het trouw over de bevolking uit. De aan de ZANU gelieerde krant The Herald opende groot met Het Complot. Het Oostblok lééft, in een hoekje van Afrika.

Er is een lichtpuntje: veel Zimbabwanen trappen er niet meer in. Want de staatspropaganda krijgt volop tegengas van een reeks onafhankelijke kranten en weekbladen. Vorig jaar arresteerde en martelde de geheime dienst nog twee lastige journalisten, maar echte censuur durft het regime tot dusverre niet aan. Het beperkt zich nog tot laster en leugens.

Dat Zimbabwe's onafhankelijke pers, evenals de buitenlandse media, volgens de regering tot het Grote Complot behoort, mag geen verbazing wekken.

'Ik schaam me er dezer dagen voor Zimbabwaan te zijn', schrijft hoofdredacteur Trevor Ncube donderdag in de Zimbabwe Independent. 'Wij zeiden bij de onafhankelijkheid in 1980 trots dat we van Afrika's foute leiders zouden leren. Het heeft niet zo mogen zijn'.

Het Complot mag het voorlopige hoogtepunt zijn uit Mugabe's leugenfabriek, steeds proberen zijn spindoctors weer iets nieuws. Zo zijn de recente moorden op twee blanke boeren natuurlijk iets heel anders: zelfverdediging. De boeren begonnen, weet The Herald, en de oorlogsveteranen schoten alleen terug.

En zo gaat het maar door, iedere dag. De zorgvuldig geregisseerde intimidatiecampagne van ZANU-militanten tegen de MDC bestaat niet, volgens The Herald en de staatszenders. Ze schetsen steevast een omgekeerde wereld: het zijn juist de MDC-ers die de ZANU-aanhang terroriseren. De minister van Informatie heeft al gewaarschuwd: de oppositie drijft de regering zo nog naar het uitroepen van de noodtoestand.

Soms krijgt de campagne even een hilarisch trekje. Zo moest Zimbabwe's populairste zanger Thomas Mapfumo vorige week vaststellen dat zijn nieuwe hit Disaster, nummer 1 op de nationale hitlijst, in één klap in het niets was verdwenen. Ingreepje van de ZANU-bazen bij de staatsradio. Het bewuste lied is weinig vrolijk over het dagelijks leven onder Mugabe, vandaar.

Maar er zijn scheurtjes zichtbaar in het ZANU-bastion. De Chronicle, zusterkrant van The Herald in Bulawayo, de tweede stad van het land, weigerde het verhaal over Het Grote Complot af te drukken. En volgens politieke waarnemers in Harare heeft Robert Mugabe in zijn kabinet en in het ZANU-politbureau inmiddels te maken gekregen met een fractie die wel inziet dat de huidige koers alleen maar rampspoed kan brengen.

Vice-president Joseph Msika zei bijvoorbeeld eind vorige week openlijk dat de landbezettingen moeten stoppen. Dat was op het moment dat de grote baas in Cuba zat. Toen Mugabe zondag terugkeerde in Harare, nam hij meteen weer de regie over.

'De meer verlichte ministers durven niets te doen', zegt een diplomaat. 'Ze zijn eenvoudig te bang voor Mugabe en zijn kliek.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden