‘Mugabe slaat om zich heen’

De Zimbabwaanse oppositieleider Tsvangirai is teleurgesteld over...

Het gaat ‘een stuk beter’ met hem. Hij ligt niet meer uren in bed, zoals vorige week, nadat politieagenten loyaal aan het bewind van president Mugabe hem zodanig hadden toegetakeld dat hij met een barst in zijn schedel in het ziekenhuis moest worden opgenomen. Morgan Tsvangirai, leider van de grootse oppositiepartij van Zimbabwe, de Beweging voor Democratische Verandering (MDC), heeft zojuist zelfs nog vergaderd met het elf man tellende bestuur van zijn partij, vertelt hij in een telefonisch interview.

Mat en moe
Maar toch. Tsvangirai, sinds 2000 de hoop van veel Zimbabwanen die af willen van president Mugabe, de man die voetbalstadions gevuld kreeg met enthousiaste, veelal jonge aanhangers, klinkt nu mat en moe. Natuurlijk, de ‘onvrede in Zimbabwe over het bewind van Mugabe wordt groter en groter’ en de ‘oppositie wordt steeds sterker’, zegt hij. ‘Het is niet voor niets dat het geweld van de staat niet meer alleen is gericht tegen de aanhangers van de oppositie maar nu ook tegen de leiders. De regeringspartij mikt op het hoofd, nu ze ziet dat ze de basis niet kan vernietigen.’

Mugabe moet vechten voor zijn politieke overleving, voegt hij eraan toe. ‘Hij haalt in het openbaar uit naar eigen partijleden, die zijn verdeeld over drie facties. Het is hem ook niet gelukt de presidentsverkiezingen uit te stellen tot 2010 om twee jaar langer aan de macht te kunnen blijven. Dat kreeg hij niet door het parlement.’

‘Omslagpunt nabij’
Maar Tsvangirai durft het einde van Mugabe niet te voorspellen, noch het moment dat de Zimbabwanen massaal de straat opgaan om de 83-jarige potentaat te verdrijven. Het ‘omslagpunt is nabij’, zegt hij, maar nog niet in zicht, hoe groot de onvrede ook is over de werkloosheid, de armoede en de inflatie van 1700 procent.

Wat hem rest is hopen dat de tot nu toe passieve Afrikaanse leiders zich anders gaan opstellen. Tsvangirai is dan ook meer dan verguld met de uitspraak van de Zambiaanse president Levy Mwanawasa, die Zimbabwe dinsdagavond vergeleek met ‘een zinkende Titanic’. De stille diplomatie van de Zuidelijk Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenschap (SADC), zei Mwanawasa, is er niet in geslaagd ‘de politieke chaos en de economische ineenstorting in Zimbabwe’ te voorkomen. Tsvangirai: ‘Het is de allereerste keer dat een Afrikaans staatshoofd zich zo scherp uitlaat over Zimbabwe. Dat geeft hoop.’

Teleurstelling over Zuid-Afrika
Des te groter is zijn teleurstelling over Zuid-Afrika. Het land blijft vasthouden aan stille diplomatie om Zimbabwe tot rede te brengen, ook al boekt het daarbij geen resultaat. ‘We hebben gisteren de Zuid-Afrikaanse ambassadeur in Harare laten weten hoezeer we dit afkeuren. De onvoorwaardelijke steun aan Mugabe is ontoelaatbaar.’

Geconfronteerd met enkele uitspraken van minister Nqakula van Veiligheid en Orde in Den Haag (zie inzet) vlamt zowaar enige verontwaardiging bij hem op. ‘Wat zegt hij? Dat Zuid-Afrika niet alleen wil opereren? Het waren toch Zuid-Afrikaanse troepen die in 1998 Lesotho binnenvielen om de orde te herstellen? Het land mag zich van mij best verschuilen achter de SADC, maar dat mag geen excuus zijn je handen in onschuld te wassen. En zegt Nqakula inderdaad dat de regering voortdurend met alle partijen in overleg is? De laatste keer dat ik op hoog niveau contact had met Zuid-Afrika was twee jaar geleden, toen ik president Mbeki ontmoette.’

Wat moet het machtige Zuid-Afrika volgens hem dan doen? Een boycot van Zimbabwe? ‘Daarvoor pleiten wij niet. Maar wat ik weet is dat Zuid-Afrika eind jaren zeventig een sleutelrol speelde om een oplossing te vinden voor de crisis toen. (Premier Vorster dreigde de grenzen van het toenmalige Rhodesië te sluiten als de blanke minderheidsregering niet zou onderhandelen met de bevrijdingsbewegingen, red.) Zuid-Afrika kan een zeer invloedrijke rol spelen. Maar wat we zien, is het tegendeel.’

De oppositieleider in Zimbabwe, Morgan Tsvangirai, was na mishandeling door de politie in zorgelijke toestand opgenomen in een ziekenhuis. Hij had volgens de behandelende artsen waarschijnlijk een schedelbreuk, hersenletsel en inwendige bloedingen. (AFP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden