Mubaraks kompanen kruipen uit spelonken

De legerleiding vergroot de kans op geweld met zijn oproep tot demonstraties.

Soldaten, tanks en pantserwagens domineerden vrijdag de straten van Caïro. Daar gaven tienduizenden Egyptenaren gehoor aan een oproep van opperste generaal Abdel Fattah al-Sisi om hun steun aan de militaire leiding te betuigen. Interim-president Adly Mansour is nauwelijks in beeld. Politici uit het links-liberale kamp klappen opgetogen terwijl de legerleiding een 'staat van alarm' afkondigt en leiders van de Moslimbroederschap vastzet. Slechts een enkeling roept om verzoening. Onder hen vicepresident Mohammed el-Baradei en de leider van een grote islamistische partij die niet aan de Broederschap is gelieerd. Niemand die naar ze luistert.


Egypte wordt wederom geleid door militairen, zoveel mag duidelijk zijn. Die zeggen uit te zijn op stabiliteit. Maar met de oproep tot massale demonstraties ter ondersteuning van haar eigen leiderschap vergroot de legerleiding juist de kans op langdurig geweld. Daarbij ondermijnen de generaals hun zelfverklaarde intentie om Egypte terug te geven aan het volk.


Als het goed is, zit op dit moment een tiental wijze mannen samen aan een nieuwe grondwet te knutselen. Die is binnenkort af, een referendum en parlementsverkiezingen moeten volgen. De machtsovername van het leger - de coup die van de plegers geen staatsgreep mag heten - was immers een eerste stap naar een breed samengestelde burgerregering en een nieuwe kans op democratie.


Het opruimen van de Moslimbroederschap is nu even een hogere prioriteit, zo blijkt. Worstcasescenario is dat militairen de sit-ins van Morsi's aanhangers in Caïro proberen te beëindigen, wat ongetwijfeld zal leiden tot veel bloedvergieten op korte termijn, en radicalisering van Morsi's aanhangers op langere termijn.


Sisi's oproep voor een mandaat om 'geweld en terrorisme' tegen te gaan - lees, de Moslimbroeders gewapenderhand aanpakken - kan ook een dreigement zijn. Misschien was de oproep bedoeld om Morsi's aanhang in het gareel te brengen, in de hoop dat zij het verlies van hun president incasseren, hun voortdurende demonstraties opdoeken en zich neerleggen bij nieuwe verkiezingen. Het leger heeft de Broederschap tot vandaag de tijd gegeven om dat te doen.


Als het leger wil voorkomen dat het land afglijdt naar meer burgerlijk conflict, geweld en chaos, zal het toch moeten praten met de aanhang van de afgezette president Morsi. De legerleiding zegt dat de Moslimbroeders welkom zijn om aan het politieke proces deel te nemen. Dat is moeilijk serieus te nemen als Morsi tegelijk wordt aangeklaagd voor spionage en terroristische activiteiten - waarop de doodstraf kan staan.


Ondertussen creëert het optreden van de strijdkrachten een klimaat waarin aanhangers van het verdreven Mubarak-regime weer uit hun spelonken klimmen. De dag dat Morsi viel, toeterden politieagenten feestend door Caïro. Human Rights Watch meldde gisteren dat politieagenten de afgelopen week jongeren hebben opgepakt en mishandeld nadat zij hun steun voor Morsi hadden uitgesproken in een stadsbus. De interim-regering telt elf ministers uit de tijd van Mubarak. Waarnemers zeggen dat beambten uit diens verdreven regime de afgelopen weken zijn geïnstalleerd op belangrijke plekken in het veiligheidsapparaat.


Egyptes 'tweede revolutie' vindt plaats onder leiding van het leger, met Mubaraks oude kompanen op de achterbank. Als het stof is neergedaald, zal blijken hoeveel macht de militairen op lange termijn zullen houden, en wie zij deelname aan een burgerregering gunnen. De progressieve politieke krachten die Morsi ten val brachten in naam van de democratie, zouden weleens een pyrrusoverwinning kunnen boeken.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden