Moy dort

In deze tijd is er niets meer dat respect afdwingt. Dus verwerpen wij alle logica. Zo meenden de dadaïsten aan het begin van de twintigste eeuw. Wanneer zij optraden met klankgedichten, onverhoeds blaffen en de begrafenismars van een krokodil, dan verkeerde het publiek in opperste verwarring. Mooier kun je niet bereiken. Dat lukt vandaag niet meer. Als Hans Teeuwen bij voorbaat uitverkocht is, tachtigduizend kaartjes, dan kan hij in zijn voorstelling ontregelen zoveel hij wil - het effect zou groter zijn als hij midden in de nacht onaangekondigd op het Leidseplein begint op te treden, of staande in een willekeurig weiland, of op het dak van paleis Soestdijk. Op 13 april 1923 trad de dadaïst Kurt Schwitters op in zaal De Phoenix (de latere V & D) te Drachten. Veertig man kwam er op af. Onder hen de schoenmakers Thijs en Evert Rinsema, die een paar jaar tevoren door de geest van het dadaïsme waren aangestoken. Evert schreef aforismen, en Thijs maakte schilderijen en collages. In de Dragtster Courant stond een dag later over Schwitters: 'Z'n voordracht is beurtelings van een zuigeling en van een woesteling en daar tusschen in. Tusschenbeide blaft hij heel natuurlijk.' Een recensie waar Teeuwen voor zou tekenen. In het plaatselijke museum dat Dr8888 heet, loopt nu een tentoonstelling over Thijs en Evert Rinsema. Ze waren erg op elkaar aangewezen. Op erkenning hoefden de broers niet te rekenen, want 'Drachten is niets gewend', zoals het in Remco Heite's boek Dada in Drachten (Stichting Nobilis; € 17,50) op Friese wijze, zonder omhaal wordt geduid. De brieven van Schwitters aan Rinsema zijn verloren gegaan, omdat de schoenmaker ze gebruikte om er de omtrek van de voeten van zijn klanten op te tekenen. Gelukkig is wel deze reactie bewaard gebleven: 'Es war verschrikkelig moy dort.' En drie jaar later schreef Schwitters: 'Ik teeken nu ook reklame advertentien voor de couranten, en schrijf artekelen. Haartelijek gegroet.' Er net naast spellen, dat is hogeschool-dadaïsme.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden