RECONSTRUCTIE

Mouaz uit Syrië dacht: dat kan ik wel zwemmen

Van Calais was Engeland zo dichtbij, hij kon het zwemmen, sms'te Mouaz. Drie weken later spoelt op Texel een lichaam aan.

Het naamloze graf op Texel van, zoals later bleek, Mouaz al-Balkhi. Beeld raymond rutting

De jonge vluchteling uit Syrië, Mouaz (22,) kijkt naar de zee. Al bijna vijf maanden is hij onderweg, maar nu is zijn eindbestemming in zicht. Opgetogen stuurt hij een sms'je naar zijn oom: 'Ik kan Engeland zien.'

Mouaz is met zijn familie gevlucht uit het door oorlog verscheurde Syrië. Vanaf Jordanië begon hij in z'n eentje aan de lange oversteek naar Europa. Eerst naar Turkije, per vliegtuig naar Algerije, over land naar Libië, van Libië per boot naar Italië, van Italië naar de havenstad Calais in Frankrijk.

Nu, na 142 dagen, ziet hij aan de overkant van het Kanaal eindelijk de witte kliffen van zijn beloofde land: Engeland. Daar heeft zijn oom al asiel gekregen. Ook Mouaz hoopt er een nieuw leven op te bouwen. Maar eerst moet hij nog even de oversteek maken vanuit Calais. Per vrachtwagen is dat tot dusver niet gelukt.

Zwemmen

Engeland is nu zo dichtbij, dat kan ik zelfs wel zwemmen, sms't Mouaz.

Diezelfde avond gaat hij naar de plaatselijke Decathlon, even buiten Calais. In dit goedkope sportwarenhuis koopt hij twee dunne wetsuits, twee snorkels, een masker, vinnen en watersokjes. En, opvallend: een waterdichte map voor het bewaren van paperassen.

Contant rekent Mouaz 256 euro af. Het is 20.03 uur op dinsdag 7 oktober 2014.

De 22-jarige student Mouaz al-Balkhi uit Syrië.

Anti-diefstalchip

Bijna drie weken later, op maandag 27 oktober, spoelt op het waddeneiland Texel, ten noorden van het dorp De Koog, een lichaam aan. Het is gehuld in een wetsuit en onherkenbaar. Wie is deze drenkeling? Papieren heeft hij niet bij zich. Vast een omgekomen duiker, denken ze op het eiland.

Een onderzoeker van de Unit Maritieme Politie ontdekt: de anti-diefstalchip in de wetsuit is te herleiden tot de Declathon in Calais, de Franse havenstad die een knooppunt vormt in de Europese vluchtelingenstroom. Daar is hij gekocht op 7 oktober, 's avonds om 20.03 uur.

'Toen we wisten dat de wetsuit uit Calais komt, kwam de theorie: dit is een vluchteling,' zegt Ed Kraszewski, woordvoerder van de Landelijke Eenheid van de Nationale Politie. Het lichaam in de wetsuit, gevonden ter hoogte van strandpaal 21 op Texel, is van de eerste vluchteling die dood aanspoelt op de Nederlandse kust.

De identieke wetsuit van de nog onbekende man die in Noorwegen aanspoelde. Beeld Kripos, NCISNoorwegen

Maar wie is hij, de 'wetsuitman', zoals de politie hem noemt?

Elke aanwijzing voor zijn identiteit ontbreekt. De man wordt op Texel begraven in een naamloos graf. Als het hierbij was gebleven, zegt politiewoordvoerder Kraszewski, 'was hij vermoedelijk nooit geïdentificeerd'.

Nog een lichaam

Alles verandert als op vrijdag 2 januari 2015 aan de zuidkust van Noorwegen, op de rotsen van het eiland List, een lichaam wordt aangetroffen. Het is gehuld in een goedkope wetsuit. Na een melding via Interpol blijkt al snel: ook deze wetsuit is afkomstig van de Decathlon in Calais. Gekocht op 7 oktober, om 20.03 uur.

Twee wetsuits, veel te dun voor de watertemperatuur van de Noordzee in het najaar, op hetzelfde tijdstip gekocht in Calais. Twee dode mannen, ruim twee maanden na elkaar aangespoeld langs de vloedlijn, honderden kilometers uit elkaar. Probeerden ze naar Engeland te zwemmen?

'Ik dacht: dit moet een groter verhaal zijn', zegt Anders Fjellberg (26), een Noorse journalist van Dagbladet, een krant in Oslo. Fjellberg werkt er pas drie jaar. Hij heeft één keer eerder een onderzoeksproductie gemaakt.

Beeld de Volkskrant

Reconstructietekening

Gewapend met een reconstructietekening die de Nederlandse politie maakte van de drenkeling op Texel vertrekt hij naar Calais. Met een tolk waagt hij zich in 'de Jungle': een geïmproviseerd vluchtelingenkamp waar Syriërs, Afghanen en Eritreeërs wanhopig proberen een rit te bemachtigen op een vrachtwagen richting Engeland.

Wie is de drenkeling op de profielschets? De vluchtelingen in de Jungle weten het niet. Een hulpverlener tipt: een Syrische man die nu in Engeland woont, zoekt hier in de Jungle al maanden naar zijn neef, Mouaz. Sinds hij op 7 oktober sms'te dat hij Engeland kon zien, is er niets meer van hem vernomen. Zijn oom had nog gewaarschuwd: zwem niet het Kanaal over, dat is gevaarlijk.

'Dit kon geen toeval zijn', zegt Fjellberg. Hij reist naar Engeland en neemt de man een dna-test af. De journalist doet dit zelf, na ruggespraak met de Noorse politie. 'We hebben gegoogeld hoe het moet. De politie zei dat het langs de officiële weg weken zou duren. Zij mogen niet zomaar onderzoek doen in het buitenland.'

Wattenstaafje

Met een wattenstaafje vol wangslijm reist de verslaggever terug naar Oslo. De uitslag is onvoldoende duidelijk om een familierelatie te bewijzen tussen de Engelse man en de drenkeling op Texel.

Fjellberg reist daarop af naar Jordanië, waar de familie van Mouaz bivakkeert. De uitslag van een nieuwe dna-test, ditmaal een professionele die hem is verstrekt door de Noorse recherche, is positief.

De man die in oktober 2014 is aangespoeld op Texel, is de 22-jarige student Mouaz al-Balkhi uit Syrië. De wetsuitman heeft zijn naam terug.

'Ik mis je', schreef hij op 7 oktober 's avonds aan zijn jongste zusje, ruim anderhalf uur voordat hij afrekende bij de Decathlon. Sindsdien is zijn telefoon nooit meer opgenomen. Mouaz zwom graag, vroeger in een zwembad in de Syrische hoofdstad Damascus. Hij hoopte in Europa zijn studie tot elektrotechnisch ingenieur af te ronden.

Ongeïdentificeerd

Zonder het onderzoek van de jonge journalist uit Noorwegen was Mouaz nooit geïdentificeerd, zegt politiewoordvoerder Kraszewski. 'Als de politie de Jungle in gaat, horen we niks. Voor een journalist is dat anders.'

Wie de tweede drenkeling is, die vermoedelijk samen met Mouaz in zee is gegaan en aanspoelde in Noorwegen, blijft een raadsel. De politiewoordvoerder noemt het 'heel lastig om hem te identificeren'. Journalist Fjellberg blijft onderzoek doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden