reportage

Motie van treurnis begeleidt laatste militaire uitzending naar Afghanistan

Het sluitstuk van bijna twintig jaar Nederlandse militaire bemoeienis met Afghanistan is donderdag ingeluid met een ‘motie van treurnis’ voor het demissionaire kabinet. Dat was er namelijk niet in geslaagd om voor de tijdelijke uitzending van tachtig militairen – die voor extra beveiliging moeten zorgdragen – voorafgaand goedkeuring te krijgen van de Tweede Kamer.

Tien jaar geleden: op Vliegbasis Eindhoven vertrekken zeventig militairen om in het Afghaanse Kunduz een politiemissie voor te bereiden. Beeld Mischa Rapmund / WFA
Tien jaar geleden: op Vliegbasis Eindhoven vertrekken zeventig militairen om in het Afghaanse Kunduz een politiemissie voor te bereiden.Beeld Mischa Rapmund / WFA

Demissionair minister van Defensie Ank Bijleveld verdedigde het besluit met een beroep op de veiligheid van de 160 al aanwezige Nederlandse militairen in Afghanistan en op het feit dat er op korte termijn geen alternatief was nadat een voorziene vlucht was uitgevallen. Overigens steunde een grote meerderheid van de Kamer wel de uitzending. Dat de PVV dat niet deed, wekte verbazing van onder meer D66 en CDA. ‘Onbegrijpelijk’, zei Agnes Mulder (CDA), ‘de PVV laat onze militairen hier op een geweldige manier in de kou staan.’

De procedurele missers van demissionair minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken en Bijleveld bij de tijdelijke versterking van het Nederlandse contingent versterkten de indruk in de Kamer dat het besluit over terugtrekking alleen door de VS is genomen en bondgenoten danig heeft verrast. Ook Blok en Bijleveld spraken tot voor kort immers, net als Navo-chef Jens Stoltenberg, van een ‘vertrek onder voorwaarden’ – als de situatie in Afghanistan het zou toelaten.

Volgens Blok hadden de Amerikanen het geprobeerd maar is ‘aan de onderhandelingstafel geconcludeerd dat het niet lukt die condities te realiseren’. President Joe Biden zei vorige week echter dat hij de optie van een ‘vertrek onder voorwaarden’ heeft verworpen: ‘Welke voorwaarden staan ons toe te vertrekken? Hoe zouden we die moeten bereiken? Tegen welke prijs? Ik heb geen goede antwoorden op die vragen gehoord en dan moet je niet blijven.’

Blok toonde zich ‘zeer tevreden’ dat hij één dag voor bekendmaking van het Amerikaanse besluit door zijn Amerikaanse collega Blinken was ingelicht. Volgens hem is ‘meetbare vooruitgang’ in Afghanistan geboekt de afgelopen twintig jaar en blijft Nederland betrokken bij de toekomst van het land, voor zover de omstandigheden – inclusief de veiligheidssituatie – dat toelaten.

Partijen die door de jaren heen de militaire en andere inspanningen hebben gesteund, uitten zich mild over de erfenis van ‘twintig jaar Afghanistan’. Wel zijn ze zeer bezorgd over wat er overblijft van de vooruitgang die is geboekt in de positie van vrouwen, de toegang tot water, de uitbreiding van de gezondheidszorg en de gestegen levensverwachting.

‘Imperialistische oorlog’

Felle kritiek kwam er vooral van de partijen die de Nederlandse aanwezigheid in Afghanistan altijd gehekeld hebben, de SP, de PVV en Denk. De nieuwe fractievoorzitter Sylvana Simons (Bij1) sprak over ‘het zoveelste voorbeeld van een imperialistische oorlog onder de valse vlag van vrijheid en democratie’. Volgens de PVV is nu bewezen dat je ‘van geharde jihadisten geen democraten kunt maken’. Jasper van Dijk (SP) sprak van een grote mislukking en concludeerde dat het ‘bizarre maakbaarheidsdenken nu echt failliet’ is.

Tunahan Kuzu (Denk) hekelde de Nederlandse positie als ‘schoothondje van de VS’, en ook de SP concludeert dat Nederland een ‘vazal’ is van de VS. Die notie kreeg onlangs steun uit de hoek van denktanks. ‘Voortgezet atlanticisme’ onder Amerikaanse vleugels betekent ‘meer dan in het verleden een positie als ondergeschikte en vazal’, waarschuwden Clingendael-directeur Monika Sie Dhian Ho en EU-expert Luuk van Middelaar in De Groene Amsterdammer.

Het laatste woord over Afghanistan is nog niet gesproken. De komende maanden voltrekt zich de terugtrekking in spannende omstandigheden. Er komt ook een uitgebreide evaluatie en voor de zomer stuurt Blok plannen voor de verdere betrokkenheid bij Afghanistan naar de Kamer.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden